تحویل گرفتن کانتینر از یارد: چه چیزی را بررسی کنیم

چرا این چند دقیقه مهم است

در حمل کانتینر پر (FCL) معمولاً صاحب کالا یا نماینده‌اش کانتینر خالی را از یارد خط کشتیرانی تحویل می‌گیرد، بارگیری می‌کند و بعد از رسیدن به مقصد، گیرنده آن را خالی به یارد تعیین‌شده برمی‌گرداند. هنگام تحویل و هنگام برگشت، یارد وضعیت کانتینر را در برگه‌ای ثبت می‌کند که به آن EIR (Equipment Interchange Receipt، برگه تبادل تجهیزات) می‌گویند. هر خسارتی که در EIR تحویل ثبت نشده باشد و در EIR برگشت دیده شود، به حساب شما نوشته می‌شود.

انتخاب کانتینر مناسب برای بار هم طبق قواعد بین‌المللی (کد CTU) با کسی است که بارگیری می‌کند. اگر کالا در کانتینر سوراخ خیس شود، شرکت بیمه و خط کشتیرانی می‌توانند بگویند کانتینر معیوب را خودتان پذیرفته‌اید.

چک‌لیست بازرسی هنگام تحویل

1. ۱. اسناد و شمارهشماره کانتینر روی درب، سقف و بدنه با شماره برگه تحویل (دستور تحویل یا Release) یکی باشد و رقم کنترل درست باشد. نوع و اندازه (مثلاً 22G1 یا 45G1) همانی باشد که رزرو کرده‌اید. پلاک CSC روی درب باشد و تاریخ بازرسی بعدی نگذشته باشد یا عبارت ACEP روی آن ثبت باشد.
2. ۲. بیرون کانتینردور کانتینر بچرخید: فرورفتگی عمیق، پارگی، جوش‌های تازه و نامرتب، زنگ‌زدگی که ورق را سوراخ کرده، و گوشه‌های (کرنر کستینگ) ترک‌خورده یا تاب‌برداشته. برچسب‌های کالای خطرناک قبلی باید کنده شده باشند.
3. ۳. درب‌هاهر دو لنگه باید راحت باز و بسته شوند. دستگیره‌ها، میله‌های قفل، بادامک‌ها و لولاها سالم باشند و جای پلمب آسیب ندیده باشد. لاستیک دور درب (گسکت) پاره، له یا جدا نباشد؛ گسکت خراب راه اصلی ورود آب است.
4. ۴. تست نورداخل کانتینر بروید و از کسی بخواهید درب‌ها را ببندد. در تاریکی هر نقطه نوری که از سقف، دیواره یا گوشه‌ها دیده شود یعنی سوراخ است و آب باران و رطوبت از آن وارد می‌شود. این مهم‌ترین تست است و فقط یک دقیقه طول می‌کشد. این کار را هرگز تنها انجام ندهید.
5. ۵. کفروی کف راه بروید. تخته‌ای که نرم است، می‌لرزد یا لایه‌لایه شده، زیر وزن لیفتراک می‌شکند. میخ بیرون‌زده، سوراخ، لکه روغن، قیر، رنگ یا مواد شیمیایی را یادداشت کنید. کف چوبی کانتینرهای خشک آغشته به سم ضدحشره است و مواد ریخته‌شده در آن نفوذ می‌کند.
6. ۶. تمیزی، بو و رطوبتکانتینر باید خشک، تمیز و بی‌بو باشد. بوی مواد شیمیایی، ماهی، کود یا سوخت به کالاهایی مثل مواد غذایی، دارو، پارچه و کاغذ منتقل می‌شود. قطره آب روی سقف یا دیواره (عرق کانتینر) نشانه رطوبت داخلی است.
7. ۷. ثبت و عکسهر ایرادی دیدید، پیش از خروج از یارد آن را روی EIR بنویسید و امضا بگیرید. از هر چهار طرف، سقف، کف، درب‌ها، پلاک CSC و هر ایراد عکس با تاریخ و ساعت بگیرید. اگر ایراد جدی است، کانتینر را نپذیرید و کانتینر دیگری بخواهید.

قیر در کانتینر: گران‌ترین کثیفی

قیر یکی از کالاهای صادراتی رایج ایران است و معمولاً در بشکه یا کیسه‌های بزرگ (جامبوبگ) بارگیری می‌شود. در گرمای تابستان بنادر خلیج فارس، دمای داخل کانتینر بسته خیلی بالاتر از هوای بیرون می‌رود؛ قیر نرم می‌شود، از بشکه یا کیسه نشت می‌کند و به کف و دیواره می‌چسبد.

• پاک کردنش سخت است. قیر با آب و شست‌وشوی معمولی پاک نمی‌شود. باید آن را تراشید و با حلال پاک کرد؛ کاری کند، دستی و پرهزینه. حلال‌ها هم خودشان بو و لکه می‌گذارند.
• کف چوبی معمولاً از دست می‌رود. قیری که در تخته کف نفوذ کرده تمیز نمی‌شود و تخته‌ها باید تعویض شوند. تعویض کف کانتینر از گران‌ترین تعمیرات است.
• هزینه به صاحب بار می‌رسد. یارد هنگام برگشت، کانتینر آلوده را برای تمیزکاری یا تعمیر کنار می‌گذارد و خط کشتیرانی هزینه تعمیر را طبق برآورد تعمیرگاه به حساب شما می‌گذارد. در موارد شدید ممکن است ارزش تعمیر نداشته باشد و خط هزینه کل کانتینر را مطالبه کند.
• دیتنشن هم ادامه دارد. تا تکلیف خسارت روشن نشود، خط ممکن است کانتینر را «برنگشته» حساب کند و روزهای دیتنشن هم به هزینه اضافه شود.
• اگر قیر از قبل در کانتینر بوده و آن را در EIR ننوشته‌اید، هزینه را باز هم از شما می‌خواهند و اثبات اینکه کار نفر قبلی بوده تقریباً ممکن نیست.

برای بار قیر: کانتینر را از نظر سالم بودن کف بررسی کنید، از بشکه یا کیسه استاندارد و سالم استفاده کنید، کف را با پوشش محافظ (ورق نایلون ضخیم یا مقوا) بپوشانید و در فصل گرم زمان ماندن کانتینر پر در آفتاب را کم کنید. بعضی خطوط برای قیر شرایط ویژه یا کانتینرهای مخصوص دارند؛ پیش از رزرو بپرسید.

کانتینر سوراخ چه مشکلاتی می‌سازد

• خیس شدن کالا. در سفر دریایی آب دریا و باران روی کانتینر می‌ریزد. حتی یک سوراخ کوچک در سقف می‌تواند یک ردیف کامل کارتن را خراب کند. کالاهایی مثل آرد، شکر، کاغذ، فولاد و لوازم برقی بیشترین آسیب را می‌بینند (زنگ‌زدگی، کپک، کلوخه شدن).
• رد ادعای بیمه. بیمه‌گر ممکن است بگوید خسارت از بسته‌بندی یا کانتینر نامناسبی است که خود بیمه‌گذار پذیرفته و آن را پوشش ندهد.
• مشکل گمرکی. کانتینر باید پس از پلمب، بدون باز کردن پلمب قابل ورود نباشد. سوراخ یا ورق قابل جدا شدن، کانتینر را برای حمل زیر پلمب گمرکی و TIR نامناسب می‌کند و می‌تواند به توقیف یا بازرسی کامل بار در مرز برسد.
• سرقت و ورود آفت. از سوراخ بزرگ می‌توان به کالا دست زد. حشرات و جوندگان هم وارد می‌شوند و کالای کشاورزی ممکن است در مقصد قرنطینه یا برگشت بخورد.
• هزینه تعمیر هنگام برگشت. اگر سوراخ در EIR تحویل ثبت نشده باشد، هزینه وصله یا تعویض ورق به حساب شما نوشته می‌شود.

هزینه‌های پنهان پذیرفتن کانتینر بدون بررسی

بسته‌بندی: وظیفه صاحب کالا، نه حمل‌کننده

بسته‌بندی مناسب، چیدن و مهار کالا داخل کانتینر (در حمل FCL) وظیفه فرستنده است. خسارتی که از بسته‌بندی ناکافی یا نامناسب بیاید، در بیشتر قوانین حمل و بیمه، حمل‌کننده را از مسئولیت معاف می‌کند و بیمه‌گر هم می‌تواند به همین دلیل از پرداخت خسارت خودداری کند.

• حمل دریایی. طبق قواعد لاهه ـ ویزبی (Hague-Visby)، که مبنای بیشتر بارنامه‌های دریایی است، متصدی حمل مسئول خسارت ناشی از «ناکافی بودن بسته‌بندی» نیست (ماده ۴، بند ۲، جزء n).
• حمل جاده‌ای. کنوانسیون CMR هم خسارت ناشی از نبود بسته‌بندی یا بسته‌بندی معیوب، و خسارت بارگیری و چیدن کالا به دست فرستنده را از مسئولیت متصدی حمل جدا کرده است (ماده ۱۷، بند ۴).
• بیمه باربری. شرایط بیمه باربری مؤسسه (Institute Cargo Clauses A، B و C) خسارت ناشی از ناکافی یا نامناسب بودن بسته‌بندی را استثنا کرده‌اند، و این شامل چیدن کالا در کانتینر هم می‌شود وقتی بیمه‌گذار یا کارکنانش آن را انجام داده باشند. حتی گسترده‌ترین پوشش (A) هم این خسارت را نمی‌دهد.
• شرح «Said to contain». در کانتینر پلمب‌شده‌ای که فرستنده بار زده، بارنامه معمولاً عبارت «فرستنده بارگیری، شمارش و پلمب کرده» (SLAC / STC) را دارد. یعنی حمل‌کننده محتوا و چیدمان را تأیید نکرده و اثبات اینکه خسارت در راه رخ داده بر عهده صاحب کالاست.

بسته‌بندی مناسب برای حمل بین‌المللی یعنی: کارتن و پالت متناسب با وزن و چند بار جابه‌جایی، ثابت کردن بار با تسمه، چوب یا کیسه هوا تا در کانتینر جابه‌جا نشود، رطوبت‌گیر برای سفرهای طولانی، و پوشش ضدآب برای کالای حساس. جزئیات مهار داخل کانتینر را در راهنمای لشینگ ببینید. از بارگیری و بسته‌بندی هم عکس بگیرید؛ همین عکس‌ها در ادعای خسارت سند شما هستند.

هنگام برگشت کانتینر خالی

• کانتینر را خالی، جارو‌شده و بدون میخ، چوب مهار، نایلون و ضایعات برگردانید. بیشتر خطوط برای کانتینر کثیف هزینه تمیزکاری می‌گیرند.
• برچسب‌های کالای خطرناک و نشانه‌های بار را بکنید.
• پیش از تحویل، دوباره از همه طرف عکس بگیرید و یک نسخه از EIR برگشت را نگه دارید.
• اگر یارد خسارتی ثبت کرد، فوراً عکس‌ها و EIR تحویل را با آن مقایسه کنید و همان روز اعتراض کتبی بدهید.

← بازگشت به دانشنامه · انواع کانتینر و خواندن درب کانتینر · لشینگ و کالای خطرناک