راهنمای ترانزیت
کارنه TIR در ایران
نظام TIR اجازه می‌دهد کامیون پلمب‌شده با یک سند گمرکی و یک تضمین از چند کشور عبور کند. ایران عضو کنوانسیون TIR است و بیشتر ترانزیت جاده‌ای از ایران به آسیای میانه، افغانستان و قفقاز با آن انجام می‌شود.
کارنه TIR چیست
کارنه TIR سند بین‌المللی ترانزیت گمرکی طبق کنوانسیون TIR سازمان ملل (۱۹۷۵) است. تضمین حقوق و عوارض در معرض خطر در طول سفر را با خود دارد، پس متصدی حمل لازم نیست در هر کشور جداگانه تضمین بدهد.
کارنه را انجمن ضامن ملی به شرکت‌های حمل‌ونقل تأییدشده می‌دهد؛ در ایران این انجمن اتاق بازرگانی ایران است. اتحادیه بین‌المللی حمل‌ونقل جاده‌ای (IRU) زنجیره تضمین بین‌المللی را اداره می‌کند.
کامیون چه چیزهایی لازم دارد
- محفظه بار طوری ساخته شده باشد که گمرک بتواند پلمب کند و جای مخفی نداشته باشد
- گواهی تأیید وسیله برای حمل TIR
- پلاک TIR در جلو و عقب
یک حمل TIR چطور انجام می‌شود
- گمرک مبدأگمرک کالا را با کارنه تطبیق می‌دهد، محفظه بار را پلمب می‌کند و شماره پلمب‌ها را ثبت می‌کند.
- مرزهای عبوریدر هر مرز، گمرک پلمب‌ها و برگ‌های کارنه را کنترل می‌کند. بازرسی کالا ممکن است ولی وقتی پلمب سالم باشد معمول نیست.
- گمرک مقصدگمرک نهایی پلمب‌ها را کنترل می‌کند، آخرین برگ را برمی‌دارد و عملیات را می‌بندد.
محدودیت‌ها
هر کارنه سقف مشخصی برای حقوق و عوارض دارد؛ پس کالای پرارزش ممکن است تضمین اضافه بخواهد. بعضی کالاها مثل الکل و دخانیات سقف کمتر یا شرایط خاص دارند. نسخه الکترونیکی، eTIR، در مسیرهای بیشتری به کار می‌رود.
ایران از نخستین کشورهایی بود که نظام الکترونیکی eTIR را با ترکیه به کار گرفت. پیش از حرکت کامیون بررسی کنید:
- کارنه برای همه کشورهای مسیر، از جمله ایران، برگ کافی دارد و برای کل سفر معتبر است.
- گواهی تأیید TIR وسیله معتبر است و پلاک‌های TIR جلو و عقب نصب است.
- شماره پلمب‌های کامیون دقیقاً با کارنه یکی است. پلمب شکسته یا متفاوت رایج‌ترین دلیل بازرسی کامل در مرز است.
- راننده برای همه کشورهای عبوری روادید دارد و کامیون در همه آن‌ها بیمه معتبر دارد.
- CMR و فاکتور در شرح، وزن و تعداد بسته با کارنه یکی است.
مرزهای اصلی جاده‌ای برای ترانزیت: بازرگان (ترکیه)، آستارا و جلفا (آذربایجان و نخجوان)، نوردوز (ارمنستان)، سرخس، لطف‌آباد و باجگیران (ترکمنستان)، و دوغارون و میلک (افغانستان). زمان انتظار با فصل، تعطیلاتی مثل نوروز و وضعیت آن سوی مرز تغییر می‌کند؛ ما پیش از انتخاب مرز، صف فعلی را بررسی می‌کنیم.