دانشنامه حمل · اسناد و ترخیص
ثبت سفارش، قدم به قدم
ثبت سفارش مجوز ورود کالاست. بدون آن ترخیص کالا از گمرک انجام نمیشود و ممکن است متروکه شود. هر اشتباهی که در پرونده ثبت سفارش بکنید، تا اظهارنامه و رفع تعهد ارزی همراه کالا میآید؛ پس این مرحله را با حوصله انجام دهید.
نام این مرحله
- نام فارسی
- ثبت سفارش
- نام رسمی انگلیسی
- Import Order Registration
- علامت اختصاری
- —
- در بازار به آن میگویند
- ثبت سفارش واردات، کد ثبت سفارش، شماره ثبت سفارش، مجوز ثبت سفارش، ثبت آماری
پیش از شروع
- کارت بازرگانی فعال که در «بارگذاری صلاحیتها» به حساب وصل شده باشد. هزینه صدور کارت ۸۰ و تمدید آن ۶۰ میلیون ریال اعلام شده است (گمرک نیوز).
- سهمیه کافی. بازرگانان بدون سابقه سهمیه جداگانه دارند؛ برای کارتهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، ۱۰۰ هزار دلار که فصل به فصل آزاد میشود (گمرک نیوز). صفحه «ثبت سفارش با حالت بدون سابقه» مانده سهمیه را نشان میدهد.
- پروفرمای درست. نام خریدار دقیقاً همان نام کارت بازرگانی؛ کالا، مقدار، ارزش، نوع ارز، اینکوترمز و مسیر حمل روشن. راهنمای پروفرما
- گواهی امضای الکترونیکی و توکن. برای ساختن «پرونده جدید» ثبت سفارش، باید نرمافزار «دستینه» روی کامپیوتر نصب و توکن امضای الکترونیکی شرکت به آن وصل باشد؛ بدون آن سامانه فرم را باز نمیکند (دیدهشده در خود سامانه جامع تجارت، آبان ۱۴۰۵).
- کد تعرفه درست. ضوابط، مجوزها و سود بازرگانی به کد تعرفه بسته است. جستجوی تعرفه ۱۴۰۵
- استاندارد اجباری. کالای مشمول استاندارد اجباری بدون گواهی انطباق در گمرک متوقف میشود (راهنمای مقررات تجاری ایران، کمیسیون اقتصادی اوراسیا (۲۰۲۰)).

قدمها

- ثبت فروشنده خارجی«عملیات تجارت خارجی ← مدیریت فروشندگان خارجی». فروشنده با نام، کشور و مشخصات تماس ثبت میشود و شناسه فروشنده خارجی میگیرد که در پرونده انتخاب میکنید.
- ساختن پرونده جدید«عملیات تجارت خارجی ← مدیریت پرونده ثبت سفارش ← پرونده جدید». فیلدهای پرونده در جدول پایین آمده است.
- ثبت کالاهابرای هر ردیف: کد تعرفه، شرح تجاری، شناسه کالا، کارخانه سازنده، نو یا کارکرده، سال تولید، وزن خالص و ناخالص، تعداد و مبلغ FOB. برای ۱۰ کد تعرفه کشنده و کامیون، درج VIN ۱۷ کاراکتری از ۱۴۰۵/۰۶/۱۱ الزامی است (اطلاعیه سامانه).
- استعلام ضوابطبا دکمه «استعلام ضوابط» سامانه پرونده را با ضوابط هر کد تعرفه، سهمیه و مجوزها مقایسه میکند. اگر مغایرتی باشد، پرونده همینجا رد میشود و باید ویرایش شود.
- پیگیری مجوزها«مدیریت مجوزها» برای هر کالا نشان میدهد کدام سازمان باید مجوز بدهد، مجوز اجباری است یا نه، و وضعیت و نتیجه درخواست چیست. مدارکی که سازمان خواسته از همین صفحه فرستاده میشود.
- درخواست صدور و پرداخت کارمزدپس از صدور همه مجوزها، پرونده «آماده ثبت سفارش» میشود. روش محاسبه کارمزد بر اساس تصویبنامه ۱۲۳۳۴۳/ت۶۱۶۴۶هـ مورخ ۱۴۰۲/۰۷/۱۵ هیئت وزیران است (گمرک نیوز). مبلغ دقیق را خود سامانه در مرحله «آماده پرداخت کارمزد» نشان میدهد.
- دریافت شماره ثبت سفارششماره، تاریخ صدور و تاریخ اعتبار ثبت سفارش در بخش «اطلاعات ثبت سفارش» پرونده نوشته میشود. از اینجا به بعد نوبت تأمین ارز، حمل و اظهار گمرکی است.
فیلدهای پرونده ثبت سفارش

| بخش | فیلدها | نکته |
|---|---|---|
| اطلاعات اصلی | شماره پیشفاکتور، تاریخ صدور و اعتبار آن، فروشنده خارجی، کشور ذینفع، سطح دسترسی، برچسب پرونده، شناسه کسبوکار | تاریخ اعتبار پیشفاکتور باید از زمان ثبت جلوتر باشد. |
| گمرکی و حمل | نوع قرارداد (اینکوترمز)، مرز ورودی، روش حمل، کشورهای مبدأ حمل، محل بارگیری، گمرک مقصد، ناوگان، حمل به دفعات، حمل یکسره | چند مرز، روش حمل و گمرک را میتوان با هم انتخاب کرد؛ هر چه لازم دارید از اول بزنید. |
| مالی و بانکی | مبلغ کل، نوع عملیات ارزی (بانکی یا بدون انتقال ارز)، نوع ارز، محل تأمین ارز، هزینه حمل، سایر هزینهها، تخفیف، نوع پرداخت، بانک و شعبه | بعضی کالاها فقط با محل تأمین خاص ثبت سفارش میشوند؛ مثلاً موبایل و خودروی ماده ۱۱ فقط «از محل ارز خود یا دیگران» (اطلاعیههای سامانه). |
| اطلاعات ثبت سفارش | شماره ثبت سفارش، تاریخ صدور و اعتبار، گروه کالایی، نوع واردات، حالت ثبت سفارش | پس از صدور، سامانه پر میکند. |
منبع ساختار فرم و مراحل: دیدهشده در خود سامانه جامع تجارت، آبان ۱۴۰۵.
۹ مرحله پرونده
- پیشنویسپرونده ساخته شده ولی هنوز کامل و ثبت نشده است.
- جدیداطلاعات اصلی، حمل، مالی و کالاها ثبت شده است.
- در حال استعلامسامانه پرونده را با ضوابط هر کد تعرفه مقایسه میکند.
- استعلام شدهضوابط بررسی شد؛ مجوزهای لازم مشخص است.
- منتظر مجوزهاپرونده در کارتابل دفاتر تخصصی و سازمانهای مجوزدهنده است.
- آماده ثبت سفارشهمه مجوزهای اجباری صادر شده است.
- در حال ثبت سفارشدرخواست صدور ثبت سفارش ارسال شده است.
- آماده پرداخت کارمزدکارمزد ثبت سفارش باید پرداخت شود.
- ثبت سفارششماره و تاریخ اعتبار ثبت سفارش صادر شده است.
یک پرونده واقعی، از پیشنویس تا ثبت سفارش
این زمانبندی از بخش «مشاهده سوابق تغییر وضعیت پرونده» یک پرونده واقعی و تازه برداشته شده است. نام، مبلغ، شمارهها و تاریخها حذف شدهاند. پرونده برای «نیاز تولید خود» بود، یعنی کالا مواد اولیه واحد تولیدی خود واردکننده بود.
- روز اول، چند ثانیه بعد از ارسال: پرونده از «جدید» به «در حال استعلام ضوابط» و بعد «استعلام شده» رفت. سامانه سه پیام داد: نیاز به مجوز ارزی «سازمان صنعت، معدن و تجارت استان»، نیاز به «بررسی سیستمی سهمیه واحدهای تولیدی» و «مشمول بررسی سقف اعتباری».
- ویرایشهای پشت سر هم: این پرونده تا نسخه ۱۰ ویرایش شد. هر ویرایش، پرونده را به «پیشنویس» و «جدید» برمیگرداند و استعلام ضوابط از اول انجام میشود. پس پیش از ارسال، همه چیز را یک بار کامل بررسی کنید.
- روز دوم: هر دو مجوز تأیید شد و وضعیت «آماده ثبت سفارش» شد.
- همان روز، چند دقیقه بعد: درخواست ثبت سفارش فرستاده شد، به کارتابل کارشناس رفت، کارشناسی خودکار انجام شد و پرونده «آماده پرداخت کارمزد» شد.
- بعد از پرداخت کارمزد: سامانه چهار گام را خودکار رفت (تکمیل فرایند و ارسال اطلاعات به بانک) و وضعیت «ثبت سفارش» شد. رسید کارمزد در بخش «گزارش پرداخت» پرونده با شناسه پرداخت و دکمه چاپ میماند.

نتیجه: وقتی کارت، سهمیه و اطلاعات درست باشد، کل کار ممکن است در دو روز کاری تمام شود. بیشترِ زمان صرف انتظار برای مجوزهاست.
یک پرونده رد شده و دلیلش
در یک پرونده واقعی دیگر سامانه دو مجوز خواست: «بررسی سیستمی سهمیه واحدهای بازرگانی» و «مجوز سیستمی وزارت صنعت، معدن و تجارت ـ تخصیص ارز». حدود ربع ساعت بعد هر دو رد شد. توضیح سازمان در بخش «مشاهده آخرین وضعیت درخواستها» این بود: «به دلیل عدم وجود سهمیه واردات مجوز رد شده است» و «با توجه به عدم تأیید مجوز سابقه/سهمیه، مجوز سیستمی تخصیص ارز نیز رد میگردد».

درس این نمونه: پیش از گرفتن پیشفاکتور، سهمیه و سقف واردات کارت را در منوی «عملیات رتبهبندی و مالی»، بخش «مدیریت استفاده از سقف واردات» ببینید. اگر سهمیه ندارید، با ثبت پرونده چیزی درست نمیشود.
کارهایی که روی هر پرونده میشود کرد
در صفحه جزئیات هر پرونده این دکمهها و بخشها هست:
- ویرایش پرونده: پرونده را به پیشنویس برمیگرداند و نسخه تازه میسازد.
- کپی پرونده: برای خرید تکراری از همان فروشنده، پرونده تازهای با همان اطلاعات میسازد.
- ابطال پرونده سفارش: برای پروندهای که دیگر لازم نیست.
- تغییر سطح دسترسی: مثلاً دادن دسترسی پرونده به کارگزار گمرکی.
- مشاهده مستندات و فهرست کالاها با کد تعرفه، شرح تجاری، درصد حقوق ورودی، کارخانه سازنده، نو یا کارکرده، سال تولید، وزن خالص و ناخالص، تعداد، مبلغ FOB و «وضعیت ترخیص کالا» هر ردیف.
- بخشهای آخرین وضعیت درخواستها (دلیل رد یا تأیید هر مجوز)، سوابق تغییر وضعیت، مجوزهای مورد نیاز پرونده و گزارش پرداخت.
در پروندهای که ثبت سفارش آن صادر شده، سه دکمه دیگر هم پیدا میشود: تمدید ثبت سفارش، چاپ اطلاعات ثبت سفارش و استعلام اولویت ثبت سفارش.

منبع این سه بخش: دیدهشده در خود سامانه جامع تجارت، آبان ۱۴۰۵.
مدت اعتبار و تمدید
مدت اعتبار برای هر گروه کالا جداگانه اعلام میشود و تاریخ آن روی پرونده نوشته میشود. نمونه: برای چای سیاه ۱۸۰ روز با امکان ۶۰ روز تمدید (شهریور ۱۴۰۵). ثبت سفارش باید پیش از قبض انبار صادر شده باشد. این قاعده تا پایان شهریور ۱۴۰۵ معلق بود (گمرک نیوز). در تمدید یا ویرایش پروندههای سال قبل، ارزش تأمینارزنشده دوباره از سهمیه کم میشود (اطلاعیه سامانه).
دلایل رایج رد پرونده
- کالای مشمول شناسه، بدون شناسه کالا.
- VIN نادرست برای کشنده و کامیون: باید دقیقاً ۱۷ کاراکتر، فقط حروف بزرگ انگلیسی و عدد باشد.
- محل تأمین ارز یا تیک سهمیه اشتباه. مثلاً زدن تیک «سهمیه سپرده خود و دیگران» برای موبایل، پرونده را در استعلام ضوابط رد میکند.
- تمام شدن سهمیه یا سقف بهینهسازی ارزی برای آن کد تعرفه.
- مغایرت با استعلام سازمان دیگر، مثلاً نوع گروه جانبازان با اطلاعات بنیاد شهید.
- اختلال سامانه کارت بازرگانی. در این حالت افتتاح، تمدید و ویرایش ممکن نیست؛ اطلاعیهها را ببینید.
هیچوقت کالا را پیش از صدور ثبت سفارش حمل نکنید. ترخیص کالای بدون ثبت سفارش انجام نمیشود و در خطر متروکه شدن است (دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد). مسئولیت درستی اطلاعات پرونده با صاحب کالاست.
ویدیوهای رسمی سامانه برای این درس
این ویدیوها را خود سامانه جامع تجارت در کانال رسمیاش در آپارات گذاشته است. قبل از ساختن پرونده دیدنشان کمک میکند.
- استعلام ضوابط تجاری
- دریافت شناسه کالای وارداتی
- واردات بدون سابقه تا ۵۰۰ هزار دلار
- مجوز سیستمی سابقه واردات
- مجوز سیستمی واحد تولیدی
- کارگاه قواعد مجوز سیستمی سهمیه، قسمت ۱
- کارگاه قواعد مجوز سیستمی سهمیه، قسمت ۲
- کارگاه قواعد سهمیه ارزی واردات، فروردین ۱۴۰۳
- بهروزرسانی ثبت سفارش در بخش درخواست تخصیص ارز
منابع
- دیدهشده در خود سامانه جامع تجارت، آبان ۱۴۰۵
- راهنمای مقررات تجاری ایران، کمیسیون اقتصادی اوراسیا (۲۰۲۰)
- مصوبه هیئت وزیران ۲۲/۱/۱۳۹۷ به نقل از Nour Law
- دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد
- کانال گمرک نیوز: ۲۱۲۹۲، ۲۵۵۰۴، ۲۵۹۵۲، ۲۶۰۷۰، ۲۶۴۶۰، ۲۶۵۰۴، ۲۶۵۹۵
پرسشهای رایج
ثبت سفارش چیست؟
ثبت سفارش ثبت رسمی واردات کالا در سامانه جامع تجارت نزد وزارت صنعت، معدن و تجارت است. بدون ثبت سفارش، ترخیص کالای تجاری از گمرک انجام نمیشود.
ثبت سفارش چند مرحله دارد؟
پرونده ثبت سفارش ۹ مرحله دارد: پیشنویس، جدید، در حال استعلام، استعلام شده، منتظر مجوزها، آماده ثبت سفارش، در حال ثبت سفارش، آماده پرداخت کارمزد و ثبت سفارش.
مدت اعتبار ثبت سفارش چقدر است؟
مدت اعتبار برای هر گروه کالا جداگانه تعیین و روی پرونده نوشته میشود؛ مثلاً برای چای سیاه در ۱۴۰۵، ۱۸۰ روز با ۶۰ روز تمدید اعلام شد.
کارمزد ثبت سفارش چقدر است؟
روش محاسبه کارمزد بر اساس تصویبنامه ۱۲۳۳۴۳/ت۶۱۶۴۶هـ مورخ ۱۴۰۲/۰۷/۱۵ هیئت وزیران است و مبلغ دقیق را سامانه در مرحله «آماده پرداخت کارمزد» نشان میدهد.
چرا پرونده ثبت سفارش در استعلام ضوابط رد میشود؟
دلایل رایج: نداشتن شناسه کالا برای کدهای مشمول، VIN نادرست، انتخاب اشتباه محل تأمین ارز یا سهمیه، تمام شدن سهمیه، یا مغایرت با استعلام سازمانهای دیگر.
← بازگشت به دانشنامه · آموزش سامانه جامع تجارت · پروفرما · ترخیص کالا