دانشنامه حمل · کالای خطرناک
کلاس ۲ کالای خطرناک: گازها
کلاس ۲ همه گازها را در بر میگیرد: گازهای فشرده، مایعشده زیر فشار، مایعشده سرد (کرایوژنیک)، محلول و جذبشده، و همچنین اسپریها و اشیایی که گاز تحت فشار دارند. این کلاس سه زیرکلاس دارد: ۲٫۱ گاز قابل اشتعال (مثل گاز مایع LPG)، ۲٫۲ گاز غیرقابل اشتعال و غیرسمی (مثل نیتروژن، دیاکسید کربن و اکسیژن) و ۲٫۳ گاز سمی (مثل آمونیاک و کلر). خطر اصلی همه آنها فشار داخل ظرف است؛ برای همین بیشتر حادثهها از سیلندری شروع میشود که درست بسته، مهار یا تهویه نشده است.
نامها و معادلها
- نام فارسی
- گازها (کالای کلاس ۲)
- نام رسمی انگلیسی
- Class 2: Gases
- علامت اختصاری
- Class 2 (2.1, 2.2, 2.3)
- در بازار به آن میگویند
- گاز فشرده، گاز مایع، کپسول گاز، سیلندر گاز، گاز صنعتی، LPG، الپیجی، گاز مبرد، گاز کولر، فریون، اسپری، آئروسل، کپسول آتشنشانی، کلاس دو IMO
کلاس ۲ چیست
در کتاب نارنجی سازمان ملل (Model Regulations، ویرایش ۲۴، فصل 2.2) و در ADR/RID (بند 2.2.2.1.1) «گاز» مادهای است که یکی از این دو شرط را داشته باشد:
- در دمای ۵۰ درجه سانتیگراد فشار بخار آن بیش از ۳۰۰ کیلوپاسکال (۳ بار) باشد؛ یا
- در دمای ۲۰ درجه و فشار استاندارد ۱۰۱٫۳ کیلوپاسکال کاملاً به حالت گاز باشد.
کلاس ۲ گازهای خالص، مخلوط گازها، مخلوط گاز با مواد دیگر و اشیایی را که چنین موادی دارند (مثل اسپری، کپسول آتشنشانی یا فندک) در بر میگیرد. یک استثنای مشهور: هیدروژن فلوراید (UN 1052) با اینکه این تعریف را دارد، در کلاس ۸ طبقهبندی میشود.
حالت فیزیکی گاز در ظرف
| حالت | تعریف (ADR/RID 2.2.2.1.2) | نمونه |
|---|---|---|
| فشرده (compressed) | زیر فشار، در منفی ۵۰ درجه هم کاملاً گاز است (دمای بحرانی ≤ -50 °C). | نیتروژن، اکسیژن، هیدروژن، CNG |
| مایعشده (liquefied) | زیر فشار، در دمای بالاتر از منفی ۵۰ درجه بخشی از آن مایع است. «پرفشار» اگر دمای بحرانی بین -50 و +65 درجه باشد، «کمفشار» اگر بالای +65 درجه. | LPG، پروپان، بوتان، CO2، آمونیاک، گاز مبرد |
| مایعشده سرد (refrigerated liquefied) | به دلیل دمای بسیار پایین بخشی از آن مایع است. | اکسیژن مایع، نیتروژن مایع، CO2 مایع سرد |
| محلول (dissolved) | زیر فشار در یک حلال مایع حل شده است. | استیلن در سیلندر با ماده متخلخل و حلال |
| جذبشده (adsorbed) | روی ماده جامد متخلخل جذب شده و فشار داخلی در ۲۰ درجه کمتر از ۱۰۱٫۳ و در ۵۰ درجه کمتر از ۳۰۰ کیلوپاسکال است. | برخی گازهای ویژه صنعت الکترونیک |
علاوه بر اینها، ADR اسپریها و ظرفهای کوچک گاز (فشنگ گاز)، اشیای دیگر دارای گاز تحت فشار، نمونههای گاز بدون فشار، و «مواد شیمیایی تحت فشار» (مایع، خمیر یا پودری که با گاز پیشران فشرده شده) را هم در کلاس ۲ قرار میدهد.
زیرکلاسهای کلاس ۲
کتاب نارنجی، کد IMDG و مقررات هوایی گازها را بر اساس خطر اصلی به سه زیرکلاس تقسیم میکنند. ADR و RID به جای زیرکلاس از «گروه خطر» با حروف استفاده میکنند، اما این دو کاملاً با هم منطبقاند (یادداشت ۱ بند 2.2.2.1.3):
| زیرکلاس | نام | گروه در ADR/RID | شرح ساده |
|---|---|---|---|
| 2.1 | گاز قابل اشتعال | F | گازی که با هوا مخلوط شود و آتش بگیرد؛ معیار عددی در جدول بعد. |
| 2.2 | گاز غیرقابل اشتعال و غیرسمی | A (خفهکننده)، O (اکسیدکننده) | گازی که اکسیژن هوا را رقیق یا جایگزین میکند (نیتروژن، CO2، آرگون) یا با دادن اکسیژن به سوختن کمک میکند (اکسیژن، هوای فشرده غنی). |
| 2.3 | گاز سمی | T، TF، TC، TO، TFC، TOC | گازی که برای انسان سمی یا خورنده است. گازهای خورنده هم سمی حساب میشوند و با خطر فرعی خورندگی ثبت میشوند. |
تقدم خطر: اگر گازی چند خطر داشته باشد، گروههای T (سمی) بر همه مقدماند و گروه F (قابل اشتعال) بر A و O مقدم است. مثلاً آمونیاک بیآب هم سمی است و هم خورنده، پس 2.3 با خطر فرعی ۸ است، نه کلاس ۸.
کد طبقهبندی ADR از یک عدد (حالت فیزیکی: ۱ فشرده، ۲ مایعشده، ۳ مایعشده سرد، ۴ محلول، ۵ اسپری، ۶ اشیای دیگر و…) و حروف گروه ساخته میشود؛ مثلاً LPG کد 2F، اکسیژن فشرده 1O و کلر 2TOC دارد.
گروه بستهبندی در کلاس ۲ و معیارهای عددی
کلاس ۲ گروه بستهبندی I، II یا III ندارد. به جای آن، زیرکلاس (یا کد طبقهبندی) شدت خطر را نشان میدهد و نوع ظرف را دستورالعمل بستهبندی ظرفهای تحت فشار (مثل P200) تعیین میکند: جنس و فشار آزمون سیلندر، حداکثر درصد پرشدن و فاصله آزمون دورهای. معیارهای عددی تعیین زیرکلاس اینها هستند (ADR/RID 2.2.2.1.5):
| معیار | شرط | نتیجه |
|---|---|---|
| آیا اصلاً گاز است؟ | فشار بخار در ۵۰ °C بیش از ۳۰۰ کیلوپاسکال، یا کاملاً گاز در ۲۰ °C و ۱۰۱٫۳ کیلوپاسکال | کلاس ۲ |
| قابل اشتعال | در ۲۰ °C و فشار استاندارد، در مخلوطی با ۱۳ درصد حجمی یا کمتر با هوا آتش بگیرد، یا گستره اشتعال آن با هوا دستکم ۱۲ واحد درصد باشد (آزمون یا محاسبه طبق ISO 10156:2017) | 2.1 |
| اکسیدکننده | قدرت اکسیدکنندگی بیش از ۲۳٫۵ درصد طبق روش ISO 10156:2017 (بیش از هوا به سوختن کمک کند) | 2.2 با خطر فرعی 5.1 |
| سمی | برای انسان سمی یا خورنده شناخته شده باشد، یا LC50 آن ۵۰۰۰ میلیلیتر بر متر مکعب (ppm) یا کمتر باشد | 2.3 |
| خفهکننده | غیراکسیدکننده، غیرقابل اشتعال و غیرسمی که اکسیژن هوا را رقیق یا جایگزین میکند | 2.2 |
معافیت مهم: طبق ADR/RID بند 1.1.3.2(c)، گازهای گروه A و O (یعنی ۲٫۲ بدون خطر فرعی دیگر) اگر فشار آنها در ظرف در دمای ۲۰ درجه از ۲۰۰ کیلوپاسکال (۲ بار) بیشتر نباشد و مایعشده یا مایعشده سرد نباشند، مشمول مقررات نیستند؛ مثل هوای کمفشار داخل برخی قطعات دستگاهها. گاز داخل تجهیزات خود وسیله نقلیه (مثلاً کپسول آتشنشانی کامیون) هم طبق 1.1.3.2(d) معاف است؛ ولی کپسول آتشنشانی که بهعنوان بار حمل میشود، کالای خطرناک است.
برچسبهای کلاس ۲ و اجزای آنها
روی سیلندرهای گاز، برچسب ممکن است کوچکتر از ۱۰۰ میلیمتر باشد و طبق استاندارد ISO 7225 روی شانه سیلندر زده شود. روی تانکر و کانتینر تانک، پلاک نارنجی با شماره شناسایی خطر و شماره UN نصب میشود؛ مثلاً برای گاز مایع:
برای رمزگشایی کامل این اعداد، صفحه برچسبها، پلاکارد و پلاک نارنجی را ببینید.
کالاهای رایج کلاس ۲ در تجارت ایران
در تجارت ایران کلاس ۲ بسیار پرتکرار است: واردات گاز مبرد برای کولر و یخچال، سیلندرهای گاز صنعتی و پزشکی، کپسول آتشنشانی، انواع اسپری آرایشی، رنگ و حشرهکش، و در صادرات، گاز مایع و آمونیاک. هر ردیف این جدول با پایگاه داده کالای خطرناک BAM آلمان (جدول A در ADR 2025) کنترل شده است:
| کالا | شماره UN | زیرکلاس (خطر فرعی) | گروه بستهبندی | نکته |
|---|---|---|---|---|
| گازهای نفتی مایعشده (LPG) | UN 1075 | 2.1 | ندارد | شماره شناسایی خطر 23 |
| مخلوط گاز هیدروکربنی مایع (LPG بر اساس مخلوط) | UN 1965 | 2.1 | ندارد | رایجترین ردیف برای گاز مایع خانگی؛ کد 23 |
| پروپان | UN 1978 | 2.1 | ندارد | کد 23 |
| بوتان | UN 1011 | 2.1 | ندارد | کد 23 |
| استیلن محلول (گاز جوشکاری) | UN 1001 | 2.1 | ندارد | کد 239؛ سیلندر ویژه با ماده متخلخل |
| هیدروژن فشرده | UN 1049 | 2.1 | ندارد | کد 23 |
| گاز طبیعی فشرده (CNG) | UN 1971 | 2.1 | ندارد | کد 23 |
| اکسیژن فشرده (صنعتی و پزشکی) | UN 1072 | 2.2 (5.1) | ندارد | کد 25؛ دور از روغن و گریس |
| اکسیژن مایع سرد | UN 1073 | 2.2 (5.1) | ندارد | کد 225 |
| نیتروژن فشرده | UN 1066 | 2.2 | ندارد | کد 20؛ خطر خفگی در فضای بسته |
| دیاکسید کربن (CO2) | UN 1013 | 2.2 | ندارد | کد 20؛ سیلندر نوشابهسازی و جوشکاری |
| دیاکسید کربن مایع سرد | UN 2187 | 2.2 | ندارد | کد 22 |
| گاز مبرد R-134a (تترافلوئورواتان) | UN 3159 | 2.2 | ندارد | کد 20؛ گازهای مبرد دیگر ردیف جداگانه دارند |
| گاز فشرده n.o.s. (مثلاً مخلوط گازهای نادر) | UN 1956 | 2.2 | ندارد | نام فنی گاز در پرانتز میآید |
| اسپری (آئروسل) | UN 1950 | 2.1 یا 2.2 بسته به محتوا | ندارد | اسپری قابل اشتعال 2.1؛ اگر محتوا خورنده باشد خطر فرعی ۸ هم دارد |
| کپسول آتشنشانی | UN 1044 | 2.2 | ندارد | بهعنوان بار، کالای خطرناک است |
| آمونیاک بیآب | UN 1005 | 2.3 (۸) | ندارد | کد 268؛ صادرات فله با کشتی گازبر تابع کد IGC است |
| کلر | UN 1017 | 2.3 (5.1، ۸) | ندارد | کد 265؛ تصفیه آب و صنایع شیمیایی |
| موتور یا ماشینآلات با سوخت گاز قابل اشتعال | UN 3529 | 2.1 | ندارد | مثل موتور گازسوز یدکی یا ژنراتور گازی؛ ویژهمقرره 363 ADR |
درباره UN 3529: موتور احتراق داخلی یا ماشینآلاتی که با گاز قابل اشتعال کار میکنند (مثلاً موتور CNG یا LPG که جداگانه یا داخل دستگاه حمل میشود) در زیرکلاس 2.1 قرار میگیرند. همتای آن برای سوخت مایع قابل اشتعال UN 3528 در کلاس ۳، و برای ماشینآلات با موتور احتراق داخلی عمومی UN 3530 در کلاس ۹ است. شرایط سوخت باقیمانده و معافیتها در ویژهمقررات 363 ADR آمده است.
دقت کنید: گازهای مبرد جدید (مثل مخلوطهای R-410A یا گازهای قابل اشتعال مثل R-290 که همان پروپان است) هر کدام ردیف و زیرکلاس خودشان را دارند. شماره UN را همیشه از بخش ۱۴ برگه SDS همان محموله بگیرید.
کلاس ۲ در هر مد حمل
جاده (ADR)
سیلندرها باید طبق ویژهمقرره بارگیری CV10 چیده شوند و بستههای گاز ترجیحاً در وسیله نقلیه باز یا دارای تهویه حمل میشوند (CV36)؛ اگر وسیله بسته باشد، روی در بار هشدار «WARNING – NO VENTILATION – OPEN WITH CAUTION» با حروف دستکم ۲۵ میلیمتری لازم است. تانکر گاز پلاک نارنجی با شماره نصب میکند و برای عبور از تونلها کد محدودیت تونل دارد. ایران عضو ADR نیست، ولی کامیون ایرانی در ترکیه و کشورهای عضو دیگر باید آن را رعایت کند؛ در داخل، «آییننامه اجرایی حمل و نقل جادهای مواد خطرناک» حاکم است.
ریل (RID)
همان قواعد با کدهای CW10 و CW36 در RID آمده است. ایران عضو COTIF است و RID در حمل ریلی بینالمللی گاز (مثلاً واگن مخزندار گاز مایع) لازمالاجرا است.
دریا (کد IMDG)
کد IMDG (اصلاحیه 42-24) برای گازها قواعد چیدمان روی عرشه یا زیر عرشه، دوری از منابع گرما و محل اقامت خدمه، و جداسازی از کلاسهای دیگر دارد. سیلندرها داخل کانتینر باید با قفسه یا مهار محکم شوند؛ راهنمای مهار کانتینر را ببینید. حمل فله گاز مایع با کشتی گازبر تابع کد IGC است، نه IMDG.
هوا (ICAO / IATA)
طبق دستورالعمل فنی ICAO و IATA DGR (ویرایش ۶۷، ۲۰۲۶)، بیشتر گازهای سمی 2.3 در هوا ممنوعاند، بسیاری از گازهای قابل اشتعال 2.1 فقط با هواپیمای باری پذیرفته میشوند و برای اسپری و گاز 2.2 محدودیت مقدار در هر بسته وجود دارد. سیلندر خالی که تخلیه و پاک نشده، هنوز کالای خطرناک است.
خطر از دید صاحب کالا
سیلندرها؛ چه چیزی را کنترل کنید:
- شیر بسته و محافظتشده: شیر سیلندر پس از پر کردن بسته بماند و با کلاهک یا محافظ شیر پوشانده شود؛ ADR/RID بخش 4.1.6 (بند 4.1.6.8) حفاظت شیر را الزامی کرده است. سیلندر بدون کلاهک در اولین ضربه میتواند شیر را بشکند و مثل موشک حرکت کند.
- ایستاده و مهارشده، یا خوابیده و گوهشده: سیلندر فقط وقتی ایستاده حمل میشود که پایدار باشد یا در قفسهای باشد که از واژگونی جلوگیری کند؛ سیلندر خوابیده باید با گوه و تسمه طوری مهار شود که جابهجا نشود (ADR CV10، RID CW10).
- هرگز در کابین بسته یا ون بدون تهویه: نشت گاز در فضای بسته کابین یا ون، چه گاز قابل اشتعال و چه گاز خفهکننده مثل نیتروژن و CO2، مستقیم جان راننده را تهدید میکند. وسیله باز یا دارای تهویه انتخاب کنید و در غیر این صورت هشدار CV36 را روی در بار بزنید.
- تاریخ آزمون دورهای: سیلندری که موعد آزمون دورهای آن گذشته نباید پر شود؛ هنگام خرید سیلندر یا گاز پرشده، مهر و تاریخ آزمون را ببینید.
- شماره UN درست برای اسپری و گاز مبرد: نوع پیشران اسپری یا نوع گاز مبرد زیرکلاس را عوض میکند؛ اظهار R-290 (پروپان) به جای R-134a یعنی اظهار گاز قابل اشتعال بهعنوان گاز غیرقابل اشتعال.
اگر کنترل نکنید چه میشود: رد بار در بندر یا فرودگاه، توقف کامیون در مرز کشورهای عضو ADR و جریمه، برگشت کالا و هزینه انبارداری؛ در بدترین حالت، آتشسوزی یا ترکیدن سیلندر و خسارت به وسیله نقلیه، کالای دیگران و اشخاص.
چه کسی میپردازد: فرستنده و صاحب کالا. کتاب نارنجی (فصلهای 1.4 و 5.4) و ADR بند 1.4.2.1 طبقهبندی، بستهبندی، برچسبزنی و اظهار را بر عهده فرستنده میگذارند؛ پرکننده سیلندر هم وظایف جداگانه دارد. در حمل دریایی، طبق اصل بند ۶ ماده ۴ مقررات لاهه-ویسبی، فرستنده کالای خطرناک اعلامنشده مسئول خسارتها است. بیمه از طریق بیمهگران همکار و فقط بر پایه اظهار درست کالا پوشش میدهد.
گامبهگام: آمادهسازی محموله گاز
- شماره UN، نام حمل صحیح و زیرکلاس را از بخش ۱۴ SDS بگیرید و با فهرست کالاهای خطرناک مقایسه کنید.
- سیلندر یا ظرف مناسب (با فشار آزمون، تاریخ آزمون دورهای و درصد پرشدن مجاز) و محافظ شیر را کنترل کنید.
- برچسب زیرکلاس و برچسبهای خطر فرعی را بزنید؛ برای تانکر و کانتینر تانک، پلاک نارنجی با شماره.
- اظهارنامه کالای خطرناک و، برای حمل دریایی، گواهی بارگیری کانتینر را آماده کنید.
- وسیله نقلیه باز یا دارای تهویه و مهار مناسب را با ما هماهنگ کنید؛ برای واردات، مجوزهای لازم را معمولاً پیش از ثبت سفارش از مرجع صدور مجوز بپرسید.
اگر محموله شما مواد شیمیایی دیگری هم دارد، صفحه ترخیص کالای شیمیایی و مواد اولیه را ببینید.
پرسشهای رایج
کپسول آتشنشانی که میخواهم وارد کنم کالای خطرناک است؟
بله. کپسول آتشنشانی بهعنوان بار، UN 1044 در زیرکلاس 2.2 است و باید برچسب، بستهبندی مناسب و اظهار کالای خطرناک داشته باشد. فقط کپسولی که جزو تجهیزات خود وسیله نقلیه است طبق ADR بند 1.1.3.2(d) معاف است.
اسپری آرایشی و رنگ اسپری چه کلاسی دارند؟
اسپریها UN 1950 در کلاس ۲ هستند. بیشتر اسپریهای آرایشی، رنگ و حشرهکش پیشران قابل اشتعال دارند و برچسب 2.1 میگیرند؛ اسپری با پیشران غیرقابل اشتعال 2.2 است و اگر محتوا خورنده باشد، خطر فرعی ۸ هم اضافه میشود. در عمل بسیاری از محمولههای اسپری بهصورت مقدار محدود (LQ) حمل میشوند که قواعد سادهتری دارد.
سیلندر خالی گاز هم کالای خطرناک است؟
اگر تخلیه و پاکسازی نشده باشد، بله. سیلندر خالی که هنوز باقیمانده گاز در آن هست همان خطر را دارد و باید با همان شماره UN و برچسب حمل شود. فقط سیلندری که کاملاً پاکسازی شده باشد از مقررات خارج است.
چرا اکسیژن که نمیسوزد کالای خطرناک است؟
اکسیژن خودش نمیسوزد ولی سوختن مواد دیگر را بسیار شدیدتر میکند؛ روغن و گریس در تماس با اکسیژن پرفشار ممکن است خودبهخود آتش بگیرد. برای همین اکسیژن فشرده UN 1072 در زیرکلاس 2.2 با خطر فرعی 5.1 (اکسیدکننده) است و شماره شناسایی خطر 25 دارد.
گاز مبرد کولر را میشود با هواپیما فرستاد؟
گاز مبرد R-134a (UN 3159، زیرکلاس 2.2) با بستهبندی و مقدار مجاز قابل حمل هوایی است، اما گازهای مبرد قابل اشتعال مثل R-290 در زیرکلاس 2.1 هستند و محدودیتهای بسیار سختتری دارند. پذیرش ایرلاین را پیش از رزرو کتبی بگیرید.
موتور گازسوز یدکی را چطور اظهار کنم؟
موتور یا ماشینآلاتی که با گاز قابل اشتعال کار میکنند با UN 3529 در زیرکلاس 2.1 اظهار میشوند. اگر سوخت آن مایع قابل اشتعال باشد UN 3528 (کلاس ۳) و برای ماشینآلات با موتور احتراق داخلی عمومی UN 3530 (کلاس ۹) کاربرد دارد. شرایط سوخت باقیمانده را با ویژهمقرره 363 ADR کنترل کنید.
مسئولیت با صاحب کالاست
طبقهبندی، بستهبندی، علامتگذاری، برچسبزنی و اظهار کالای خطرناک به عهده فرستنده (صاحب کالا) است (کتاب نارنجی فصلهای 1.4 و 5.4؛ ADR بند 1.4.2.1). این صفحه آموزشی است و جای متن رسمی مقررات و برگه اطلاعات ایمنی (SDS) سازنده را نمیگیرد.
منابع
- UN Recommendations on the Transport of Dangerous Goods, Model Regulations, 24th revised edition (2025), ST/SG/AC.10/1/Rev.24, chapters 1.4, 2.2, 5.4 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- ADR 2025 (UNECE)، بندهای 1.1.3.2، 1.4.2.1، 2.2.2.1، بخش 4.1.6، 5.3.2.3 و ویژهمقررههای CV10، CV36 و SP 363 (لازمالاجرا از ۱ ژانویه ۲۰۲۵؛ دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- RID 2025 (OTIF)، بندهای 1.1.3.2، 2.2.2.1.1 تا 2.2.2.1.6، بخش 4.1.6، CW10 و CW36 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM Dangerous Goods Database (DGG-Info)، ردیفهای ADR 2025 برای UN 1001، 1005، 1011، 1013، 1017، 1044، 1049، 1066، 1072، 1073، 1075، 1950، 1956، 1965، 1971، 1978، 2187، 3159 و 3529 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info: UN 1005 Ammonia, anhydrous, ADR 2025 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info: UN 1072 Oxygen, compressed, ADR 2025 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- IMO: Dangerous goods، کد IMDG (اصلاحیه 42-24) و کد IGC (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- ICAO: Annex 18 و Technical Instructions (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- IATA Dangerous Goods Regulations، ویرایش ۶۷ (۲۰۲۶) (لازمالاجرا از ۱ ژانویه ۲۰۲۶؛ دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- qavanin.ir، سامانه ملی قوانین و مقررات: «آییننامه اجرایی حمل و نقل جادهای مواد خطرناک» مصوب ۲۲ اسفند ۱۳۸۰ هیئت وزیران، با اصلاحات بعدی (آخرین اصلاح ۱۱ شهریور ۱۴۰۵) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- آییننامه اجرایی حمل و نقل جادهای مواد خطرناک (خلاصه FAOLEX) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
← کالای خطرناک: همه کلاسها · بازگشت به دانشنامه · کالای خطرناک چیست · برچسب کالای خطرناک، پلاکارد و پلاک نارنجی · کلاس ۱: مواد و اشیای منفجره · کلاس ۳: مایعات قابل اشتعال · مهار کانتینر · ایمنی کانتینر · ترخیص کالای شیمیایی و مواد اولیه