دانشنامه حمل · کالای خطرناک
کلاس ۹ کالای خطرناک: کالاهای خطرناک متفرقه
کلاس ۹ کالای خطرناک جای مواد و اشیایی است که در حمل خطر دارند ولی در تعریف هیچیک از کلاسهای ۱ تا ۸ نمیگنجند. باتری لیتیومی، خودرو و ماشینآلات با موتور یا باتری، کیسه هوای خودرو، مواد زیانآور برای محیط زیست، قیر داغ، یخ خشک و دانههای پلیاستایرن انبساطی همه در این کلاساند. «متفرقه» به معنی کمخطر نیست: آتشسوزی باتری لیتیومی یکی از جدیترین خطرهای امروز حمل بار است.
نامها و معادلها
- نام فارسی
- کالاهای خطرناک متفرقه (کلاس ۹)
- نام رسمی انگلیسی
- Class 9 – Miscellaneous dangerous substances and articles
- علامت اختصاری
- DG Class 9
- در بازار به آن میگویند
- کلاس ۹، کالای متفرقه، باتری لیتیومی، لیتیوم باتری، Lithium battery، UN 3480، UN 3481، کالای IMO کلاس ۹، مواد آلاینده محیط زیست، Marine pollutant، کالای ADR کلاس ۹
کلاس ۹ چیست
متن ADR و RID (بند 2.2.9.1.1، هممعنی با فصل 2.9 مقررات نمونه سازمان ملل) کلاس ۹ را اینطور تعریف میکند:
The heading of Class 9 covers substances and articles which, during carriage, present a danger not covered by the heading of other classes.
یعنی «موادی و اشیایی که در حمل خطری دارند که در عنوان کلاسهای دیگر نمیگنجد». بیشتر کالاهای کلاس ۹ با نام در فهرست کالاهای خطرناک آمدهاند؛ مادهای که نامش در فهرست نیست، با معیارهای همین فصل (مثلاً معیار زیانآور بودن برای محیط آبی) به یکی از ردیفهای عمومی سپرده میشود.
انواع کالاهای کلاس ۹
کلاس ۹ زیرکلاس عددی ندارد، اما ADR و RID آن را با کدهای M1 تا M11 تقسیم میکنند (بند 2.2.9.1.1):
| کد | گروه | نمونه در تجارت ایران |
|---|---|---|
| M1 | موادی که غبار ریز آنها با تنفس به سلامت آسیب میزند | آزبست |
| M2 | مواد و اشیایی که در آتش دیوکسین میسازند | روغن PCB در ترانسفورماتور و خازن قدیمی |
| M3 | موادی که بخار قابل اشتعال آزاد میکنند | دانههای پلیاستایرن انبساطی (مواد اولیه یونولیت) |
| M4 | باتریهای لیتیومی و سدیمیون | موبایل، لپتاپ، پاوربانک، باتری خودروی برقی |
| M5 | وسایل نجات و ایمنی | قایق نجات بادشونده، کیسه هوا و پیشکشنده کمربند |
| M6 – M8 | مواد زیانآور برای محیط زیست: مایع، جامد؛ و ریزموجودات و موجودات دستورزیشده ژنتیکی | برخی آفتکشها، رنگدانهها و مواد شیمیایی؛ GMO |
| M9 – M10 | مواد با دمای بالا: مایع، جامد | قیر داغ در تانکر، آلومینیوم مذاب |
| M11 | سایر مواد و اشیای خطرناک در حمل | خودرو، موتور و ماشینآلات، یخ خشک، کود نیترات آمونیوم |
گروه بستهبندی در کلاس ۹
کلاس ۹ معیار عددی یکسانی برای گروه بستهبندی ندارد؛ گروه هر ردیف در فهرست کالاهای خطرناک تعیین شده است. بیشتر مواد کلاس ۹ در PG III (خطر کم) هستند، مثل مواد زیانآور برای محیط زیست UN 3077 و UN 3082. چند استثنا: آزبست آمفیبول UN 2212 و مایع PCB UN 2315 در PG II هستند. «اشیا»، مثل باتری لیتیومی، خودرو، موتور و کیسه هوا، اصلاً گروه بستهبندی ندارند و در اظهارنامه جای آن خالی میماند.
دو معیار عددی کلاس ۹ را بدانید:
- دمای بالا: مایعی که در دمای ۱۰۰ درجه سانتیگراد یا بیشتر (و پایینتر از نقطه اشتعالش) حمل شود، یا جامدی که در ۲۴۰ درجه یا بیشتر حمل شود. نمونه ایرانی: قیر داغ در تانکر، UN 3257.
- زیانآور برای محیط زیست: بر پایه سمیت حاد و مزمن برای آبزیان و تجزیهپذیری (بند 2.2.9.1.10 که از معیارهای GHS گرفته شده). اگر مادهای هم کلاس دیگری داشته باشد و هم آلاینده باشد، کلاس اصلی همان کلاس دیگر است و فقط علامت ماهی و درخت اضافه میشود. روی بستههای تکی یا داخلی تا ۵ لیتر یا ۵ کیلوگرم، این علامت لازم نیست.
برچسبها و علامتهای کلاس ۹
علامت «ماده زیانآور برای محیط زیست» (ماهی و درخت مرده، سیاه روی سفید، کمینه ۱۰۰ در ۱۰۰ میلیمتر) و علامت «دمای بالا» (مثلث قرمز با دماسنج، ضلع کمینه ۲۵۰ میلیمتر روی وسیله حمل). این دو علامت جدا از برچسب کلاساند و کنار آن میآیند. اندازهها و جای نصب همه برچسبها و علامتها را در صفحه برچسب کالای خطرناک، پلاکارد و پلاک نارنجی ببینید.
باتری لیتیومی: برچسب 9A یا علامت باتری؟
باتری لیتیومی چهار شماره UN اصلی دارد: لیتیومیون تنها UN 3480، لیتیومیون داخل دستگاه یا همراه دستگاه UN 3481، لیتیوم فلزی تنها UN 3090، و لیتیوم فلزی داخل یا همراه دستگاه UN 3091. هر چهار ردیف کلاس ۹ با کد M4 هستند و در جدول A مقررات ADR برچسب 9A دارند. هر سلول و باتری باید از نوع آزمونشده طبق UN 38.3 (دفترچه آزمونها و معیارها) باشد و سازنده باید خلاصه آزمون (Test Summary) را در اختیار بگذارد؛ این نخستین مدرکی است که از فروشنده چینی یا اروپایی بخواهید.
| برچسب 9A | علامت باتری (مستطیل با حاشیه هاشور قرمز) | |
|---|---|---|
| کی به کار میرود | باتریهایی که «کاملاً مشمول» مقرراتاند: سلول لیتیومیون بیش از ۲۰ واتساعت یا باتری بیش از ۱۰۰ واتساعت؛ سلول لیتیوم فلزی بیش از ۱ گرم یا باتری بیش از ۲ گرم لیتیوم | باتریهای کوچک که طبق مقررات ویژه 188 از بیشتر قواعد معافاند (تا همان حدها) |
| چه نشان میدهد | کلاس ۹ و خطر باتری | شماره UN (مثلاً UN 3481) و تصویر باتری آسیبدیده؛ کمینه ۱۰۰ در ۱۰۰ یا برای بسته کوچک ۱۰۰ در ۷۰ میلیمتر |
| بستهبندی | بستهبندی دارای تأییدیه UN و اظهارنامه کالای خطرناک | بسته محکم، جلوگیری از اتصال کوتاه؛ اظهارنامه کامل لازم نیست |
| استثنا | — | بستهای که فقط باتری سکهای داخل دستگاه دارد، یا حداکثر ۴ سلول یا ۲ باتری داخل دستگاه، وقتی محموله بیش از ۲ بسته نباشد |
در ADR 2025 نام این علامت به «علامت باتری» تغییر کرده چون باتری سدیمیون (UN 3551 و UN 3552) هم به آن اضافه شده است. شماره تلفن هم دیگر روی این علامت لازم نیست؛ طبق بند انتقالی 1.6.1.49 ADR، علامتی که با قواعد معتبر تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۲ (یعنی با جای شماره تلفن) چاپ شده، فقط تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ قابل استفاده است. اگر هنوز برچسبهای قدیمی در انبار دارید، از دی ۱۴۰۵ آنها را کنار بگذارید.
باتری لیتیومی در حمل هوایی
در حمل هوایی سختگیری بیشتر است. طبق دستورالعمل فنی ICAO، باتری لیتیومیون تنها (UN 3480) در هواپیمای مسافری ممنوع است و فقط با هواپیمای باری و برچسب «فقط هواپیمای باری» حمل میشود، و باید با سطح شارژ حداکثر ۳۰ درصد ارسال شود. باتری داخل دستگاه (UN 3481)، مثل گوشی و لپتاپ، با هواپیمای مسافری هم مجاز است ولی با سقف مقدار و بستهبندی مشخص. قواعد ایرلاینها (IATA DGR) گاهی برچسب 9A و علامت باتری را با هم میخواهند؛ پیش از رزرو از ایرلاین بپرسید. باتری آسیبدیده یا معیوب، که ممکن است گرم شود یا آتش بگیرد، با هواپیما ممنوع است و در جاده و دریا هم بستهبندی ویژه دارد (مقررات ویژه 376).
خودرو، موتور و ماشینآلات
یک خودروی سواری، موتورسیکلت، لیفتراک یا ماشینآلات راهسازی که با سوخت یا باتری کار میکند، از نظر مقررات «شیء خطرناک» است. شمارهها (بررسیشده در جدول A مقررات ADR 2025):
| نوع | شماره UN و نام حمل | کلاس | برچسب در ADR |
|---|---|---|---|
| خودرو با موتور سوخت مایع قابل اشتعال (بنزینی، و هیبریدی بنزینی) | UN 3166 VEHICLE, FLAMMABLE LIQUID POWERED | 9 | ندارد |
| خودرو با گاز قابل اشتعال (CNG، LPG) یا پیل سوختی | UN 3166 VEHICLE, FLAMMABLE GAS POWERED / VEHICLE, FUEL CELL, … | 9 | ندارد |
| خودرو یا دستگاه با باتری تر (اسیدی) یا باتری سدیم فلزی | UN 3171 BATTERY-POWERED VEHICLE / BATTERY-POWERED EQUIPMENT | 9 | ندارد |
| خودروی برقی با باتری لیتیومیون | UN 3556 VEHICLE, LITHIUM ION BATTERY POWERED | 9 | 9A |
| خودرو با باتری لیتیوم فلزی / سدیمیون | UN 3557 / UN 3558 | 9 | 9A |
| موتور یا ماشینآلات با سوخت مایع قابل اشتعال | UN 3528 ENGINE / MACHINERY, INTERNAL COMBUSTION, FLAMMABLE LIQUID POWERED | 3 | 3 |
| موتور یا ماشینآلات با گاز قابل اشتعال | UN 3529 … FLAMMABLE GAS POWERED | 2.1 | 2.1 |
| موتور یا ماشینآلات با سوخت مایعی که فقط زیانآور برای محیط زیست است | UN 3530 ENGINE, INTERNAL COMBUSTION / MACHINERY, INTERNAL COMBUSTION | 9 | 9 |
شمارههای UN 3556، 3557 و 3558 با اصلاحیههای ADR 2025 (از ۱ ژانویه ۲۰۲۵) به جدول A اضافه شدند؛ پیش از آن خودروی برقی زیر UN 3171 میرفت. حالا UN 3171 فقط برای خودرو و دستگاه با باتری تر یا باتری سدیم فلزی است. خودروی هیبریدی که موتور احتراقی دارد، همچنان UN 3166 است.
موتور جدا یا ماشینآلات (ژنراتور، کمپرسور، پمپ، توربین) طبق مقررات ویژه 363 طبقهبندی میشوند: سوخت کلاس ۳ یعنی UN 3528، گاز قابل اشتعال یعنی UN 3529، و سوخت مایعی که فقط معیار «زیانآور برای محیط زیست» را دارد یعنی UN 3530 در کلاس ۹. به همین دلیل یک ژنراتور دیزلی ممکن است در دریا UN 3530 باشد (گازوئیل در دریا کلاس ۳ نیست) ولی در جاده زیر ADR، که گازوئیل با نقطه اشتعال تا ۱۰۰ درجه را کلاس ۳ میداند، UN 3528 شود؛ این را برای هر محموله با SDS سوخت بسنجید. موتور یا ماشینی که سوختش کاملاً تخلیه شده و کالای خطرناک دیگری ندارد، مشمول مقررات نیست. اگر ماشین بیش از ۶۰ لیتر سوخت مایع داشته باشد و ظرفیتش بیش از ۴۵۰ لیتر باشد، روی دو طرف مقابل برچسب میخورد و بالای ۳۰۰۰ لیتر پلاکارد.
شرطهای حمل خودرو در هر مد
- جاده (ADR، مقررات ویژه 666): خودرو و دستگاه باتریدار که «بهعنوان بار» حمل میشوند، مشمول بقیه مقررات ADR نیستند به این شرط که شیر بین باک و موتور بسته باشد، خودرو ایستاده و مهار باشد، در خودروی گازسوز شیر مخزن بسته و مدار برق باز باشد. اگر خودرو کاملاً داخل جعبه یا صندوق باشد و دیده نشود، باید علامت و برچسب بخورد.
- دریا (کد IMDG): خودرویی که داخل کانتینر حمل میشود، کالای خطرناک کلاس ۹ است و باید اظهار شود. به زبان ساده: نباید نشتی از باتری، موتور یا باک داشته باشد؛ باک خودروی بنزینی حداکثر یکچهارم پر و در هر حال حداکثر ۲۵۰ لیتر باشد (مگر با اجازه مرجع صلاحیتدار)؛ شیر مخزن خودروی گازسوز محکم بسته باشد؛ باتری در برابر آسیب، اتصال کوتاه و روشن شدن ناخواسته محافظت شده باشد. خودرویی که در فضای مخصوص خودروی کشتی رو-رو حمل میشود، با شرایطی معاف است، اما این معافیت برای خودروی داخل کانتینر نیست.
- هوا (ICAO): خودرو فقط با شرایط سختگیرانه، از جمله تخلیه یا محدودیت سوخت، و در مواردی فقط با هواپیمای باری حمل میشود. اجزای منفجره غیرمجاز باید جدا شوند.
سایر کالاهای کلاس ۹ رایج در تجارت ایران
ردیفهای زیر با جدول A مقررات ADR 2025 (و برای حمل دریایی و هوایی با دادههای همان پایگاه) در پایگاه داده BAM مقایسه شدهاند.
| کالا | شماره UN و نام حمل | گروه بستهبندی | نکته |
|---|---|---|---|
| کیسه هوا، ماژول کیسه هوا، پیشکشنده کمربند (قطعه یدکی خودرو) | UN 3268 SAFETY DEVICES | — | کیسه هوای نصبشده روی خودرو جزو خودرو حساب میشود |
| دانه پلیاستایرن انبساطی (مواد اولیه یونولیت) | UN 2211 POLYMERIC BEADS, EXPANDABLE | III | در ADR برچسب ندارد ولی علامت «دور از هر منبع اشتعال» لازم است؛ در IMDG برچسب ۹؛ عدد خطر ۹۰ |
| ماده جامد زیانآور برای محیط زیست | UN 3077 ENVIRONMENTALLY HAZARDOUS SUBSTANCE, SOLID, N.O.S. | III | نام فنی در پرانتز؛ علامت ماهی و درخت؛ عدد خطر ۹۰ |
| ماده مایع زیانآور برای محیط زیست | UN 3082 ENVIRONMENTALLY HAZARDOUS SUBSTANCE, LIQUID, N.O.S. | III | مثلاً برخی چسبها و آفتکشهای مایع با نقطه اشتعال بالای ۶۰ درجه |
| قیر داغ، آلومینیوم مذاب | UN 3257 ELEVATED TEMPERATURE LIQUID, N.O.S. | III | ۱۰۰ درجه و بیشتر؛ عدد خطر ۹۹؛ علامت دمای بالا |
| جامد داغ (۲۴۰ درجه و بیشتر) | UN 3258 ELEVATED TEMPERATURE SOLID, N.O.S. | III | مثل تفاله داغ آلومینیوم |
| یخ خشک (بهعنوان خنککننده) | UN 1845 CARBON DIOXIDE, SOLID | — | در جاده فقط بند 5.5.3 ADR و علامت هشدار خفگی روی وسیله حمل بیتهویه؛ در هوایی برچسب ۹ |
| کود مرکب بر پایه نیترات آمونیوم | UN 2071 AMMONIUM NITRATE BASED FERTILIZER | III | فقط در حمل دریایی و هوایی مشمول است؛ در ADR مشمول نیست (مقررات ویژه 193) |
| آزبست آمفیبول / آزبست کریزوتیل | UN 2212 / UN 2590 | II / III | آزبستی که در سیمان یا رزین ثابت شده و الیاف آزاد نمیکند، مشمول نیست |
| روغن PCB (ترانسفورماتور و خازن قدیمی) | UN 2315 POLYCHLORINATED BIPHENYLS, LIQUID | II | زیر ۵۰ میلیگرم در کیلوگرم مشمول نیست |
| ریزموجودات و موجودات دستورزیشده ژنتیکی | UN 3245 GENETICALLY MODIFIED MICROORGANISMS | — | اگر خطرناک برای انسان یا دام باشد، کلاس ۶٫۲ است |
| باتری لیتیومی نصبشده در کانتینر یا وسیله حمل (برای مصرف بیرونی) | UN 3536 LITHIUM BATTERIES INSTALLED IN CARGO TRANSPORT UNIT | — | مثل کانتینر ذخیرهساز انرژی |
| کالای خطرناک داخل ماشینآلات یا دستگاه (وقتی نام خاص ندارد) | UN 3363 DANGEROUS GOODS IN MACHINERY / … IN APPARATUS | — | فقط وقتی ردیف خاصتری وجود ندارد |
| قایق و جلیقه نجات بادشونده / غیربادشونده | UN 2990 / UN 3072 | — | کپسول گاز داخل آنها |
قیر یکی از کالاهای صادراتی مهم ایران است. قیر داغی که در تانکر و در ۱۰۰ درجه یا بیشتر حمل میشود، UN 3257 و کلاس ۹ است. قیری که سرد و جامد در بشکه یا کیسه حمل میشود، معمولاً معیار دمای بالا را ندارد؛ مشمول بودن یا نبودن آن را با SDS همان محموله بسنجید.
قدمبهقدم: محموله کلاس ۹
- شماره UN را از SDS یا مشخصات فنی بگیرید. برای باتری: نوع شیمی (لیتیومیون یا فلزی)، واتساعت یا گرم لیتیوم، و اینکه باتری تنها است یا داخل یا همراه دستگاه. برای خودرو: نوع سوخت و نوع باتری.
- مدارک سازنده را بخواهید. خلاصه آزمون UN 38.3 برای باتری؛ برای ماشینآلات، حجم باک و مقدار سوخت.
- کالا را آماده کنید. باک را تا جای ممکن خالی کنید، شیر سوخت را ببندید، قطبهای باتری را در برابر اتصال کوتاه محافظت کنید و خودرو را با تسمه و گوه در کانتینر مهار کنید (مهار کانتینر).
- علامت و برچسب بزنید. برچسب ۹ یا 9A، علامت باتری، علامت ماهی و درخت یا علامت دمای بالا، هر کدام که لازم است.
- اظهار کنید. اظهارنامه کالای خطرناک را پیش از رزرو به کشتیرانی یا ایرلاین بدهید. کانتینر باید روی چهار طرف پلاکارد ۹ داشته باشد.
نکتههای عملی در ایران
- خودرو و ماشینآلات وارداتی در کانتینر کالای خطرناکاند. خودروی سواری، موتورسیکلت، لیفتراک، بیل مکانیکی یا ژنراتوری که از چین، امارات یا اروپا در کانتینر یا روی فلترک به بندر عباس میآید، باید با شماره UN درست (مثلاً UN 3166 یا UN 3556) در مبدأ اظهار شده باشد، با محدودیت سوخت و محافظت باتری. خودروی برقی و هیبریدی بهخاطر باتری لیتیومیون حساسیت بیشتری دارد.
- گوشی، لپتاپ و پاوربانک در حمل هوایی زیر قواعد باتری لیتیومیاند. گوشی و لپتاپ داخل کارتن UN 3481 است؛ پاوربانک و باتری یدکی تنها UN 3480 است که با هواپیمای مسافری ممنوع است. فرستادن باتری تنها به اسم «لوازم جانبی» یا «قطعات الکترونیکی» اظهار نادرست است. مراحل ترخیص کالای این دستگاهها را در ترخیص کالا: موبایل، لپتاپ و کامپیوتر ببینید.
- کیسه هوای یدکی خودرو (UN 3268) در محمولههای قطعات یدکی زیاد دیده میشود و باید جداگانه اظهار شود.
- برای مجوزهای خاص هر کالا، مثلاً مواد شیمیایی زیانآور برای محیط زیست، پیش از ثبت سفارش از مرجع صدور مجوز بپرسید و صفحه ترخیص کالا برای مواد شیمیایی و مواد اولیه را ببینید.
خطر از دید صاحب کالا
چه چیزی را بررسی کنید: واتساعت روی بدنه باتری و خلاصه آزمون UN 38.3؛ اینکه باتری تنها است یا داخل دستگاه؛ نوع سوخت و مقدار آن در باک خودرو یا ماشین؛ نبودن نشتی؛ وجود برچسب 9A یا علامت باتری درست، بدون شماره تلفن قدیمی بعد از ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶.
اگر رعایت نشود چه هزینهای دارد: رد بار در فرودگاه یا ترمینال، برگشت کانتینر، توقف و هزینه انبارداری، جریمه کشتیرانی برای کالای خطرناک اظهارنشده، و در بدترین حالت آتشسوزی کانتینر یا انبار هواپیما. آتش باتری لیتیومی بهسختی خاموش میشود و خسارت آن به بار دیگران و وسیله حمل میرسد (راهنمای ادعای خسارت بار).
چه کسی میپردازد: فرستنده (صاحب کالا). طبق بند 1.4.2.1 ADR و RID و فصلهای 1.4 و 5.4 مقررات نمونه، طبقهبندی، بستهبندی، علامت و برچسب و اظهارنامه وظیفه فرستنده است، و طبق اصل بند ۶ ماده ۴ قواعد لاهه-ویزبی، فرستنده کالای خطرناک اظهارنشده مسئول خسارتها و هزینههای آن است. متصدی حمل و ترخیصکار اسناد را بررسی میکنند ولی مسئولیت را برنمیدارند. بیمه بار از طریق بیمهگران همکار ترتیب داده میشود، اما خسارت ناشی از اظهار نادرست معمولاً پوشش ندارد.
پرسشهای رایج
آیا گوشی موبایل کالای خطرناک است؟
بله، گوشی با باتری لیتیومیون داخلش UN 3481 و کلاس ۹ است. برای مقدار کم و باتریهای زیر ۱۰۰ واتساعت، بسته با علامت باتری و بستهبندی محکم حمل میشود و از بیشتر قواعد معاف است، ولی در حمل هوایی ایرلاین سقف مقدار و شرایط خودش را دارد.
فرق UN 3480 و UN 3481 چیست؟
UN 3480 باتری لیتیومیون تنها است، مثل پاوربانک یا باتری یدکی. UN 3481 باتری داخل دستگاه (مثل لپتاپ) یا همراه دستگاه در یک بسته است. UN 3480 در هواپیمای مسافری ممنوع است و فقط با هواپیمای باری با شارژ حداکثر ۳۰ درصد میرود.
خودروی وارداتی در کانتینر باید بهعنوان کالای خطرناک اظهار شود؟
بله. در حمل دریایی، خودرو داخل کانتینر کلاس ۹ است: بنزینی و گازسوز UN 3166، برقی لیتیومیون UN 3556. باید بدون نشتی باشد، سوخت محدود باشد و باتری محافظت شده باشد، و کانتینر پلاکارد ۹ بخورد.
علامت باتری با شماره تلفن را هنوز میشود استفاده کرد؟
در ADR طبق بند انتقالی 1.6.1.49، علامتی که طبق قواعد معتبر تا پایان ۲۰۲۲ (با جای شماره تلفن) چاپ شده، فقط تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ مجاز است. پس از آن باید علامت جدید بدون شماره تلفن به کار رود.
ژنراتور دیزلی در کانتینر چه شماره UN دارد؟
اگر سوخت در باک دارد، معمولاً در دریا UN 3530 کلاس ۹ است چون گازوئیل در دریا کلاس ۳ نیست ولی زیانآور برای محیط زیست است؛ در جاده زیر ADR ممکن است UN 3528 کلاس ۳ شود. اگر باک کاملاً تخلیه شده و کالای خطرناک دیگری ندارد، مشمول مقررات نیست.
کلاس ۹ کمخطرترین کلاس است؟
نه. شماره کلاس ترتیب خطر نیست. کلاس ۹ «متفرقه» است یعنی خطرش در کلاسهای دیگر نمیگنجد؛ آتشسوزی باتری لیتیومی یا نشت ماده آلاینده در دریا میتواند بسیار پرهزینه باشد.
مسئولیت با صاحب کالاست
طبقهبندی، بستهبندی، علامتگذاری، برچسبزنی و اظهار کالای خطرناک به عهده فرستنده (صاحب کالا) است (کتاب نارنجی فصلهای 1.4 و 5.4؛ ADR بند 1.4.2.1). این صفحه آموزشی است و جای متن رسمی مقررات و برگه اطلاعات ایمنی (SDS) سازنده را نمیگیرد.
منابع
- UN Recommendations on the Transport of Dangerous Goods, Model Regulations, Rev.24 (2025), Vol. I (UNECE) (ویرایش ۲۰۲۵؛ دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- ADR 2025 (UNECE)، بندهای 2.2.9، 3.3 (مقررات ویژه 188، 363، 666)، 5.2.1.9 و 1.6.1.49 (لازمالاجرا از ۱ ژانویه ۲۰۲۵؛ دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- RID 2025 (OTIF)، بند 2.2.9.1 و علامت باتری 5.2.1.10 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- UNECE ECE/TRANS/WP.15/265: فهرست اصلاحات ADR برای ۱ ژانویه ۲۰۲۵ (ردیفهای تازه UN 3556 تا 3558) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info: UN 3480 Lithium ion batteries (ADR 2025) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info: UN 3480 (ICAO TI 2025–2026) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info: UN 3166 Vehicle, flammable liquid powered (ADR 2025) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info: UN 3556 Vehicle, lithium ion battery powered (ADR 2025) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info: UN 3530 Engine, internal combustion (ADR 2025) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info: UN 2211 Polymeric beads, expandable (ADR 2025) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info: UN 2071 Ammonium nitrate based fertilizer (UN Model Regulations) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info: UN 3257 Bitumen, elevated temperature liquid (ADR 2025) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- IMO: IMDG Code (فقط نام و ویرایش) (اصلاحیه 42-24؛ دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- ICAO: Annex 18 و Technical Instructions (فقط نام و ویرایش) (ویرایش ۲۰۲۵–۲۰۲۶؛ دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
← کالای خطرناک: همه کلاسها · بازگشت به دانشنامه · کالای خطرناک چیست · برچسب کالای خطرناک، پلاکارد و پلاک نارنجی · کلاس ۸: مواد خورنده · کلاس ۳: مایعات قابل اشتعال · کلاس ۲: گازها · ایمنی کانتینر · ادعای خسارت بار