دانشنامه حمل · کالای خطرناک
کلاس ۶ کالای خطرناک: مواد سمی و مواد عفونی
کلاس ۶ دو زیرکلاس دارد: مواد سمی (۶٫۱) که اگر بلعیده یا تنفس شوند یا با پوست تماس پیدا کنند، ممکن است باعث مرگ، آسیب جدی یا آسیب به سلامت شوند، و مواد عفونی (۶٫۲) که عامل بیماریزا دارند یا انتظار میرود داشته باشند. سیانید سدیم معادن طلا، آفتکشها، آنیلین، فنل و نمونههای آزمایشگاهی پزشکی از کالاهای آشنای این کلاس در ایراناند. گروه بستهبندی ماده سمی از روی عدد LD50 و LC50 در برگه ایمنی (SDS) تعیین میشود.
نامها و معادلها
- نام فارسی
- مواد سمی و مواد عفونی (کلاس ۶)
- نام رسمی انگلیسی
- Class 6: Toxic and infectious substances
- علامت اختصاری
- Class 6 (Division 6.1, 6.2)
- در بازار به آن میگویند
- کلاس ۶ IMO، کالای کلاس 6، توکسیک، Toxic، Poison، کالای سمی، اینفکشس، Infectious Substance، بیولوژیکال سابستنس، Biological Substance Category B، UN3373، نمونه آزمایشگاهی
کلاس ۶ چیست
کتاب نارنجی سازمان ملل (UN Model Regulations، ویرایش بیستوچهارم، ۲۰۲۵) در فصل ۲٫۶ کلاس ۶ را دو زیرکلاس میداند:
- زیرکلاس ۶٫۱، مواد سمی (Toxic substances): موادی که اگر بلعیده شوند، تنفس شوند یا با پوست تماس پیدا کنند، ممکن است باعث مرگ یا آسیب جدی شوند یا به سلامت انسان آسیب بزنند.
- زیرکلاس ۶٫۲، مواد عفونی (Infectious substances): موادی که معلوم است یا بهطور معقول انتظار میرود «عامل بیماریزا» داشته باشند. عامل بیماریزا یعنی میکروارگانیسم (باکتری، ویروس، انگل، قارچ) یا عاملی مثل پریون که در انسان یا حیوان بیماری ایجاد میکند.
همین تعریفها در ADR و RID (بندهای 2.2.61 و 2.2.62) آمدهاند. سمومی که از گیاه، حیوان یا باکتری گرفته شدهاند ولی عامل عفونی ندارند، در ۶٫۱ هستند، نه ۶٫۲.
زیرکلاسهای کلاس ۶ در یک جدول
| زیرکلاس | نام رسمی انگلیسی | خطر اصلی | گروه بستهبندی | نمونه آشنا |
|---|---|---|---|---|
| ۶٫۱ | Toxic substances | مسمومیت از راه دهان، پوست یا تنفس | I (بسیار سمی)، II (سمی)، III (کمی سمی) | سیانید سدیم، آفتکشها، آنیلین، فنل، تولوئن دیایزوسیانات |
| ۶٫۲ | Infectious substances | انتقال بیماری به انسان یا حیوان | ندارد؛ به جای آن دسته A و B | کشت میکروبی، نمونه بیمار، پسماند پزشکی |
گروه بستهبندی مواد سمی (۶٫۱) چگونه تعیین میشود
برای کالایی که نامش در فهرست کالاهای خطرناک آمده، گروه همان است که در فهرست نوشته شده. برای مخلوطها و ردیفهای «n.o.s.»، اول تجربه مسمومیت انسانی ملاک است و اگر نباشد، داده آزمون حیوانی. سه عدد اصلی را در بخش ۱۱ برگه ایمنی (اطلاعات سمشناسی) پیدا میکنید:
- LD50 خوراکی: مقداری از ماده (میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) که اگر یک بار به موش صحرایی بالغ جوان خورانده شود، نیمی از حیوانات را ظرف ۱۴ روز میکشد.
- LD50 پوستی: مقداری که با ۲۴ ساعت تماس پیوسته با پوست برهنه خرگوش، نیمی از حیوانات را ظرف ۱۴ روز میکشد (میلیگرم بر کیلوگرم).
- LC50 تنفسی: غلظتی از بخار، مه یا گرد در هوا که با یک ساعت تنفس پیوسته، نیمی از موشها را ظرف ۱۴ روز میکشد؛ برای گرد و مه به میلیگرم بر لیتر هوا و برای بخار به میلیلیتر بر متر مکعب (ppm).
جدول گروه بستهبندی: خوراکی، پوستی، گرد و مه
| گروه | سمیت خوراکی LD50 (میلیگرم بر کیلوگرم) | سمیت پوستی LD50 (میلیگرم بر کیلوگرم) | سمیت تنفسی گرد و مه LC50 (میلیگرم بر لیتر) |
|---|---|---|---|
| I (بسیار سمی) | حداکثر ۵ | حداکثر ۵۰ | حداکثر ۰٫۲ |
| II (سمی) | بیش از ۵ تا ۵۰ | بیش از ۵۰ تا ۲۰۰ | بیش از ۰٫۲ تا ۲ |
| III (کمی سمی) | بیش از ۵۰ تا ۳۰۰ | بیش از ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ | بیش از ۲ تا ۴ |
جامد یا مایع فرقی دارد؟ در ویرایشهای فعلی (کتاب نارنجی ۲۰۲۵ و RID/ADR 2025) جدول خوراکی و پوستی برای جامد و مایع یکی است و مرز گروه III خوراکی برای هر دو ۳۰۰ میلیگرم بر کیلوگرم است. جدایی واقعی در ستون تنفسی است: گرد و مه (ذره جامد یا قطره مایع معلق) با جدول بالا و به میلیگرم بر لیتر سنجیده میشود، و بخار مایعهای فرّار با جدول جداگانه پایین. ماده جامد وقتی برای تنفس آزمون میشود که دستکم ۱۰ درصد وزن آن گردی در اندازه قابل تنفس باشد، و ماده مایع وقتی که در نشتی احتمال مه شدن داشته باشد.
جدول گروه بستهبندی: بخار مایعهای سمی
در این جدول V غلظت بخار اشباع ماده در هوا در ۲۰ درجه و فشار جو (میلیلیتر بر متر مکعب) است؛ یعنی هم سمیت مهم است و هم اینکه ماده چقدر زود بخار میشود.
| گروه | شرط |
|---|---|
| I | V دستکم ۱۰ برابر LC50 و LC50 حداکثر ۱۰۰۰ میلیلیتر بر متر مکعب |
| II | V دستکم برابر LC50 و LC50 حداکثر ۳۰۰۰، و شرط گروه I را ندارد |
| III | V دستکم یکپنجم LC50 و LC50 حداکثر ۵۰۰۰، و شرط گروه I و II را ندارد |
چند قاعده تکمیلی
- اگر ماده از دو راه یا بیشتر سمی باشد، شدیدترین نتیجه گروه را تعیین میکند. مثلاً مادهای با LD50 خوراکی ۴۰۰ (بیرون از جدول) ولی LD50 پوستی ۱۵۰، در گروه II است.
- اگر فقط LC50 چهارساعته در دست باشد، برای گرد و مه آن را در ۴ و برای بخار در ۲ ضرب میکنند تا با معیار یکساعته مقایسه شود.
- گازهای اشکآور حتی اگر داده آنها گروه III باشد، در گروه II قرار میگیرند.
- مادهای که معیار کلاس ۸ (خورنده) را دارد و سمیت تنفسی گرد و مه آن گروه I است، فقط وقتی در ۶٫۱ میماند که سمیت خوراکی یا پوستی آن دستکم گروه I یا II باشد؛ وگرنه در کلاس ۸ قرار میگیرد.
مواد عفونی (۶٫۲): دسته A و دسته B
مواد عفونی گروه بستهبندی ندارند و به دو دسته تقسیم میشوند. مبنا نوع عامل بیماریزا و شکل حمل آن است، نه بیماری بیمار:
| دسته و ردیف | چیست | بستهبندی و برچسب |
|---|---|---|
| دسته A، UN 2814 Infectious substance, affecting humans | ماده عفونی که اگر از بسته بیرون بریزد و انسان با آن تماس پیدا کند، میتواند در انسان یا انسان و حیوان سالم ناتوانی دائمی، بیماری تهدیدکننده زندگی یا کشنده ایجاد کند؛ مثل کشت آزمایشگاهی برخی باکتریها و ویروسها که فهرست نمونه آن در مقررات آمده | بستهبندی ویژه آزمونشده (دستورالعمل P620)، برچسب ۶٫۲، اظهارنامه کالای خطرناک |
| دسته A، UN 2900 Infectious substance, affecting animals only | همان معیار، ولی فقط برای بیماری در حیوان (مثلاً کشت برخی ویروسهای دامی) | همان P620 و برچسب ۶٫۲ |
| دسته B، UN 3373 Biological substance, Category B | ماده عفونی که معیار دسته A را ندارد؛ بیشتر نمونههای تشخیصی بیمار که به آزمایشگاه مرجع فرستاده میشوند | بستهبندی سهلایه P650 و علامت لوزی UN3373 (پایینتر) |
| پسماند بالینی، UN 3291 Clinical waste, unspecified, n.o.s. | پسماند درمان انسان یا حیوان یا پژوهش زیستی که احتمال داشتن ماده عفونی دارد ولی مشخص نیست | برچسب ۶٫۲؛ پسماند ضدعفونیشده مشمول کلاس ۶٫۲ نیست |
| پسماند پزشکی دسته A، UN 3549 | پسماند جامد پزشکی که ماده عفونی دسته A دارد | برچسب ۶٫۲ |
بستهبندی سهلایه P650 برای UN 3373
دستورالعمل بستهبندی P650 در بند 4.1.4.1 مقررات ADR و RID آمده و اینها را میخواهد:
- ظرف اولیه (لوله یا ظرف نمونه): برای مایع نشتناپذیر، برای جامد گردناپذیر.
- بسته ثانویه نشتناپذیر (برای مایع) که ظرفهای اولیه را جدا از هم نگه دارد؛ برای مایع، ماده جاذب به اندازهای که کل محتوا را جذب کند بین ظرف اولیه و بسته ثانویه گذاشته میشود. ظرف اولیه یا بسته ثانویه باید فشار داخلی ۹۵ کیلوپاسکال را بدون نشت تحمل کند.
- بسته بیرونی محکم با ضربهگیر؛ بسته ثانویه یا بیرونی باید سخت باشد و دستکم یک وجه بسته بیرونی ۱۰۰ در ۱۰۰ میلیمتر باشد.
- بسته کامل باید سقوط ۱٫۲ متری از هر جهت را بدون نشت از ظرف اولیه تحمل کند.
- روی بسته بیرونی علامت لوزی با نوشته UN3373 (دستکم ۵۰ در ۵۰ میلیمتر، ضخامت خط دستکم ۲ میلیمتر، حروف دستکم ۶ میلیمتر) و کنار آن نام BIOLOGICAL SUBSTANCE, CATEGORY B با حروف دستکم ۶ میلیمتر.
- یخ یا یخ خشک (UN 1845، کلاس ۹) که برای سرد نگه داشتن به کار میرود، بیرون از بسته ثانویه گذاشته میشود؛ بستهای که یخ خشک دارد باید اجازه خروج گاز را بدهد و با یخ معمولی، بسته بیرونی باید نشتناپذیر باشد.
بستهای که درست طبق P650 بستهبندی و علامتگذاری شده، در جاده و ریل از بقیه الزامهای ADR و RID معاف است.
نمونه انسانی معاف (Exempt human specimen)
نمونه انسانی یا حیوانی که احتمال وجود عامل بیماریزا در آن بسیار کم است (مثلاً آزمایش قند، چربی، هورمون، کار کبد و کلیه، آزمایش بارداری، نمونه بافت برای تشخیص سرطان) طبق بند 2.6.3.2.3.6 کتاب نارنجی (و 2.2.62.1.5.8 مقررات ADR/RID) مشمول مقررات نیست، به این شرط که در بسته سهجزئی نشتناپذیر (ظرف اولیه، بسته ثانویه، بسته بیرونی با دستکم یک وجه ۱۰۰ در ۱۰۰ میلیمتر) فرستاده شود و روی آن عبارت EXEMPT HUMAN SPECIMEN (یا EXEMPT ANIMAL SPECIMEN) نوشته شود. تصمیم درباره معاف بودن با قضاوت پزشکی بر پایه سابقه بیمار گرفته میشود.
موجودات تراریخته: میکروارگانیسمها و موجودات تغییر ژنتیکییافتهای که عفونی یا سمی نیستند در ردیف UN 3245 و در کلاس ۹ قرار میگیرند، نه کلاس ۶٫۲. اگر معیار ۶٫۱ یا ۶٫۲ را داشته باشند، با قاعدههای همان کلاس حمل میشوند.
برچسبهای کلاس ۶
برچسبها لوزی دستکم ۱۰۰ در ۱۰۰ میلیمتری با خط داخلی ۵ میلیمتر از لبهاند و روی کانتینر و کامیون در اندازه پلاکارد (دستکم ۲۵۰ در ۲۵۰ میلیمتر) نصب میشوند. بیشتر آفتکشها علاوه بر برچسب ۶٫۱، «ماده زیانآور برای محیط زیست» هم هستند و علامت ماهی و درخت را میگیرند:
در پلاک نارنجی تانکرها، کد خطر 60 یعنی ماده سمی، 66 یعنی بسیار سمی و 606 برای مواد عفونی به کار میرود. جزئیات در برچسب، پلاکارد و پلاک نارنجی.
کالاهای رایج کلاس ۶ در تجارت ایران
همه ردیفها با پایگاه داده کالای خطرناک مؤسسه فدرال آلمان (BAM، جدول A مقررات ADR 2025) تطبیق داده شدهاند. برای آفتکشها و ردیفهای «n.o.s.» گروه بستهبندی را LD50 فرمول واقعی تعیین میکند و نام ماده مؤثر باید در پرانتز بعد از نام حمل بیاید.
| کالا | شماره UN | زیرکلاس | گروه بستهبندی | نکته |
|---|---|---|---|---|
| سیانید سدیم جامد | UN 1689 | ۶٫۱ | I | برای استخراج طلا در معادن؛ کد خطر 66؛ دور از اسیدها (گاز سیانید هیدروژن آزاد میکند) |
| سیانید پتاسیم جامد | UN 1680 | ۶٫۱ | I | آبکاری و آزمایشگاه؛ کد خطر 66 |
| آفتکش جامد سمی n.o.s. | UN 2588 | ۶٫۱ | I، II یا III | بسته به LD50 فرمول؛ نام ماده مؤثر الزامی |
| آفتکش مایع سمی n.o.s. | UN 2902 | ۶٫۱ | I، II یا III | برای فرمول غیرقابل اشتعال؛ فرمول با حلال قابل اشتعال ردیف دیگری دارد |
| آفتکش ارگانوفسفره جامد سمی | UN 2783 | ۶٫۱ | I، II یا III | بسیاری از حشرهکشهای کشاورزی |
| آنیلین | UN 1547 | ۶٫۱ | II | ماده اولیه رنگ و لاستیک؛ کد خطر 60؛ از پوست جذب میشود |
| فنل جامد | UN 1671 | ۶٫۱ | II | رزین فنولیک و صنایع شیمیایی |
| دیکلرومتان (متیلن کلراید) | UN 1593 | ۶٫۱ | III | حلال صنعتی و رنگبر |
| تولوئن دیایزوسیانات (TDI) | UN 2078 | ۶٫۱ | II | ماده اولیه فوم پلییورتان (اسفنج مبل و تشک)؛ بخار آن برای تنفس بسیار خطرناک است |
| مایع سمی آلی n.o.s. | UN 2810 | ۶٫۱ | I، II یا III | برای مخلوطهایی که نام خاص ندارند |
| جامد سمی آلی n.o.s. | UN 2811 | ۶٫۱ | I، II یا III | همان، برای جامد |
| نمونه تشخیصی بیمار (دسته B) | UN 3373 | ۶٫۲ | — | بستهبندی P650؛ رایج در ارسال نمونه آزمایشگاه به مرجع خارجی |
| ماده عفونی دسته A برای انسان | UN 2814 | ۶٫۲ | — | فقط آزمایشگاههای مجاز؛ بستهبندی P620 |
| ماده عفونی دسته A فقط برای حیوان | UN 2900 | ۶٫۲ | — | آزمایشگاه دامپزشکی و تولید واکسن |
| پسماند بالینی نامشخص | UN 3291 | ۶٫۲ | — | پسماند بیمارستانی که ضدعفونی نشده |
| موجودات تراریخته غیرعفونی | UN 3245 | ۹ | — | کلاس ۹ است، نه ۶٫۲؛ بستهبندی P904 |
نکتههای هر مد حمل
جاده
ایران عضو ADR نیست، ولی کامیون ایرانی در ترکیه، گرجستان، ارمنستان، آذربایجان و روسیه باید آن را رعایت کند. کالای ۶٫۱ نباید با خوراک انسان و دام و داروی خوراکی در یک محفظه حمل باشد، مگر با جداسازیای که مقررات اجازه میدهد. سیانید در بستههای محکم و خشک و همیشه جدا از اسیدها حمل میشود.
ریل
در حمل ریلی بینالمللی RID اجرا میشود (ایران عضو COTIF است). واگنی که ماده سمی یا عفونی در آن نشت کرده، باید پیش از بارگیری دوباره کاملاً تمیز و در صورت لزوم ضدعفونی شود و کالای دیگر همان واگن از نظر آلودگی بررسی شود.
دریا
کد IMDG (اصلاحیه 42-24) برای کالای ۶٫۱ قاعده جداسازی از مواد غذایی دارد و بسیاری از آفتکشها را آلاینده دریایی میداند. خط کشتیرانی پیش از رزرو، اظهارنامه کالای خطرناک و برگه ایمنی را میخواهد. کانتینر بار سمی پس از تخلیه باید تمیز و برچسبزدایی شود؛ ببینید ایمنی کانتینر.
هوا
بیشتر نمونههای آزمایشگاهی و مواد عفونی با هواپیما حمل میشوند. در دستورالعمل فنی ICAO و مقررات IATA DGR هم ساختار همین است: دسته A با بستهبندی آزمونشده ویژه و اظهارنامه، دسته B با بسته سهلایه و علامت UN3373. فرستنده باید آموزش لازم را دیده باشد و برخی ایرلاینها و شرکتهای پیک برای مواد عفونی شرطهای بیشتری دارند. بسیاری از مواد سمی گروه I در هواپیمای مسافربری ممنوعاند.
گامبهگام: آماده کردن محموله کلاس ۶
- برای ماده سمی، برگه ایمنی را بگیرید و بخش ۱۱ (LD50 و LC50) و بخش ۱۴ (حمل) را با هم تطبیق دهید؛ اگر گروه بخش ۱۴ با عددهای بخش ۱۱ جور درنمیآید، از تولیدکننده توضیح بخواهید.
- برای نمونه زیستی، دسته را تعیین کنید: دسته A، دسته B یا نمونه معاف. این تصمیم با متخصص آزمایشگاه یا پزشک است.
- بستهبندی تأییدشده بخرید: برای ۶٫۱ بسته با علامت سازمان ملل مناسب گروه، برای دسته B بسته سهلایه P650، برای دسته A بسته آزمونشده P620.
- برچسب، علامت محیط زیست (در صورت لزوم)، شماره UN و نام حمل صحیح را روی بسته بزنید؛ در ردیفهای n.o.s. نام فنی ماده مؤثر را در پرانتز بنویسید.
- اظهارنامه کالای خطرناک را امضا کنید و برگه ایمنی را ضمیمه کنید. در کانتینر، کالای سمی را از مواد غذایی جدا بچینید.
خطر از دید صاحب کالا
مسئولیت با کیست: طبق کتاب نارنجی (فصل ۱٫۴ و ۵٫۴) و بند 1.4.2.1 مقررات ADR، فرستنده (صاحب کالا) مسئول طبقهبندی، بستهبندی، علامتگذاری، برچسبزنی و اظهار درست است. فورواردر، متصدی حمل و ترخیصکار مدارک را بررسی میکنند، ولی مسئولیت را از دوش صاحب کالا برنمیدارند.
چه چیزی را بررسی کنید: عددهای LD50 و LC50 فرمول واقعی (نه ماده خالص)؛ نام فنی ماده مؤثر آفتکش؛ دسته درست نمونه زیستی؛ سالم بودن بستهبندی و نبود نشتی؛ جدا بودن کالای سمی از مواد غذایی در یک کانتینر؛ و اینکه کانتینر پس از تخلیه تمیز و برچسبزدایی شود.
اگر انجام ندهید چه هزینهای دارد: رد رزرو، توقیف بار در بندر یا فرودگاه، جریمه در کشور مقصد یا ترانزیت، هزینه پاکسازی و ضدعفونی کانتینر و انبار، و ادعای خسارت صاحبان کالاهای آلودهشده (مثلاً موادغذایی که کنار آفتکش نشتی بوده). در حمل دریایی، طبق قاعده بند ۶ ماده ۴ مقررات لاههویزبی، فرستنده کالای خطرناک اظهارنشده مسئول همه خسارتها و هزینههای ناشی از آن است.
چه کسی میپردازد: صاحب کالا؛ و بیمهگر هم ممکن است خسارتی را که از اظهار نادرست ناشی شده نپذیرد. بیمه باربری را از راه بیمهگران همکار و با اعلام دقیق کلاس کالا تهیه کنید. مسیر ادعای خسارت در ادعای خسارت حمل آمده است.
ترخیص کالا و مجوزها
برای واردات آفتکش معمولاً مجوز سازمان حفظ نباتات، برای سیانید و برخی مواد سمی صنعتی مجوز مراجع صنعتی و امنیتی، و برای نمونههای زیستی، واکسن و مواد آزمایشگاهی مجوز مراجع بهداشتی لازم است. فهرست دقیق را پیش از ثبت سفارش از مرجع صدور مجوز بپرسید. گروه ایران لجستیک در ترخیص کالای شیمیایی و مواد اولیه این مسیر را تا خروج کالا از گمرک همراهی میکند.
پرسشهای رایج
LD50 در برگه ایمنی را چطور به گروه بستهبندی تبدیل کنم؟
عدد LD50 خوراکی، LD50 پوستی و LC50 تنفسی را از بخش ۱۱ برگه ایمنی بردارید و با جدول همین صفحه مقایسه کنید. هر راهی که شدیدترین گروه را بدهد، ملاک است. مثلاً LD50 خوراکی ۳۰ میلیگرم بر کیلوگرم یعنی گروه II. اگر نتیجه با بخش ۱۴ برگه ایمنی جور نیست، از تولیدکننده بپرسید.
نمونه خون یا ادرار را چطور به آزمایشگاه خارج بفرستیم؟
اگر نمونه برای تشخیص بیماری عفونی است، معمولاً دسته B (UN 3373) است و با بسته سهلایه P650 و علامت لوزی UN3373 فرستاده میشود. اگر احتمال عامل بیماریزا بسیار کم است (مثل آزمایش قند یا هورمون)، میتواند با عبارت EXEMPT HUMAN SPECIMEN و بسته سهجزئی نشتناپذیر برود. تصمیم با متخصص آزمایشگاه است.
فرق دسته A و دسته B مواد عفونی چیست؟
دسته A مادهای است که اگر از بسته بیرون بریزد، میتواند در انسان یا حیوان سالم ناتوانی دائمی یا بیماری کشنده ایجاد کند (UN 2814 یا UN 2900). هر ماده عفونی دیگر دسته B است (UN 3373). دسته A بستهبندی آزمونشده سختتر و اظهارنامه کامل میخواهد.
آیا همه آفتکشها کالای خطرناکاند؟
نه همه، ولی بسیاری. آفتکشی که LD50 خوراکی یا پوستی آن در محدوده جدول باشد، در کلاس ۶٫۱ است؛ اگر با حلال قابل اشتعال ساخته شده باشد، ممکن است کلاس ۳ با خطر فرعی ۶٫۱ باشد؛ و بسیاری از آنها آلاینده دریایی هم هستند. بخش ۱۴ برگه ایمنی فرمول واقعی را ببینید.
چرا سیانید را نباید کنار اسید گذاشت؟
سیانید سدیم و پتاسیم در تماس با اسید یا حتی رطوبت اسیدی، گاز سیانید هیدروژن آزاد میکنند که بسیار سمی است. برای همین در کانتینر و انبار از اسیدها جدا نگه داشته میشوند و بستهبندی باید خشک و سالم بماند.
مسئولیت با صاحب کالاست
طبقهبندی، بستهبندی، علامتگذاری، برچسبزنی و اظهار کالای خطرناک به عهده فرستنده (صاحب کالا) است (کتاب نارنجی فصلهای 1.4 و 5.4؛ ADR بند 1.4.2.1). این صفحه آموزشی است و جای متن رسمی مقررات و برگه اطلاعات ایمنی (SDS) سازنده را نمیگیرد.
منابع
- UN Recommendations on the Transport of Dangerous Goods, Model Regulations, 24th revised edition (ST/SG/AC.10/1/Rev.24)، فصل ۲٫۶ (ویرایش ۲۰۲۵؛ دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- RID 2025، بندهای 2.2.61 (جدول LD50/LC50)، 2.2.62 (دسته A و B و معافیتها) و دستورالعمل بستهبندی P650، OTIF (لازمالاجرا از ۱ ژانویه ۲۰۲۵؛ دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM Dangerous Goods Database (DGG-Info)، ردیفهای ADR 2025 برای UN 1547، 1593، 1671، 1680، 1689، 2078، 2588، 2783، 2810، 2811، 2814، 2900، 2902، 3245، 3291، 3373، 3549 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info، UN 3373 Biological substance, Category B، ADR 2025 (مقررات ویژه 319) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info، UN 1689 Sodium cyanide، ADR 2025 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- IMO، صفحه کالای خطرناک و کد IMDG (فقط نام و ویرایش) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- ICAO، پیوست ۱۸ و دستورالعمل فنی حمل هوایی کالای خطرناک (فقط نام و ویرایش) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
← کالای خطرناک: همه کلاسها · بازگشت به دانشنامه · کالای خطرناک چیست · برچسب، پلاکارد و پلاک نارنجی · کلاس ۵: اکسیدکنندهها و پراکسیدهای آلی · کلاس ۷: مواد پرتوزا · ایمنی کانتینر · ترخیص کالای شیمیایی و مواد اولیه