دانشنامه حمل · کالای خطرناک
کلاس ۱ کالای خطرناک: مواد و اشیای منفجره
کلاس ۱ شامل مواد و اشیایی است که با واکنش شیمیایی، گاز داغ را چنان سریع آزاد میکنند که به اطراف آسیب میزنند، یا برای ایجاد اثر انفجاری و آتشبازی ساخته شدهاند؛ از دینامیت و چاشنی معدن تا فشفشه، منور دریایی و فشنگ ابزار میخکوب. هر کالای کلاس ۱ یک «کد طبقهبندی» دارد که از زیرکلاس (۱٫۱ تا ۱٫۶) و یک حرف گروه سازگاری (A تا S) ساخته میشود، مثل 1.1D یا 1.4S. این کلاس سختترین مقررات را در همه مدهای حمل دارد و در ایران بدون مجوز مراجع ذیصلاح قابل حمل نیست.
نامها و معادلها
- نام فارسی
- مواد و اشیای منفجره (کالای کلاس ۱)
- نام رسمی انگلیسی
- Class 1: Explosives (explosive substances and articles)
- علامت اختصاری
- Class 1, EXP
- در بازار به آن میگویند
- مواد منفجره، کالای انفجاری، اکسپلوسیو، کلاس یک IMO، آتشبازی، فشفشه، مواد ناریه، چاشنی، دینامیت، کالای 1.4S
کلاس ۱ چیست
«کتاب نارنجی» سازمان ملل (UN Recommendations on the Transport of Dangerous Goods, Model Regulations، ویرایش ۲۴، فصل 2.1) و به پیروی از آن ADR و RID (بند 2.2.1.1.1) سه گروه را در کلاس ۱ قرار میدهند:
- مواد منفجره: جامد یا مایعی که با واکنش شیمیایی، گاز را در چنان دما، فشار و سرعتی تولید میکند که به محیط اطراف آسیب برساند. «مواد آتشبازی» (پیروتکنیک) هم جزو همینها هستند: موادی که برای ایجاد گرما، نور، صدا، گاز یا دود با واکنشی خودنگهدار و بدون انفجار ساخته شدهاند.
- اشیای منفجره: هر شیئی که یک یا چند ماده منفجره یا آتشبازی در خود دارد، مثل چاشنی، فتیله انفجاری، فشنگ یا کیسه هوای پیروتکنیک.
- مواد و اشیای دیگری که برای ایجاد اثر انفجاری یا آتشبازی عملی ساخته شدهاند، حتی اگر در دو گروه بالا نگنجند.
دو استثنای مهم هم در همین بند آمده است: مادهای که خودش منفجره نیست ولی با هوا مخلوط انفجاری میسازد (مثل گرد آرد یا بخار بنزین) کلاس ۱ نیست؛ و وسیلهای که مقدار ماده منفجره آن بهقدری کم است که اگر تصادفی عمل کند هیچ اثری بیرون از خود وسیله (پرتاب، آتش، دود، گرما یا صدای بلند) ندارد، مشمول کلاس ۱ نمیشود. مواد منفجرهای هم که با آب یا الکل «خیس» و بیاثر شدهاند ممکن است به کلاس ۳ یا ۴٫۱ بروند.
نکته کلیدی: کالای کلاس ۱ فقط وقتی پذیرفته میشود که به یک ردیف نامدار یا ردیف «n.o.s.» در فهرست کالاهای خطرناک (جدول A فصل 3.2 ADR) نسبت داده شده و آزمونهای بخش I «کتاب راهنمای آزمونها و معیارها» (Manual of Tests and Criteria) را گذرانده باشد. طبقهبندی کالای منفجرهای که نامش در فهرست نیست با «مرجع ذیصلاح کشور مبدأ» است و همان مرجع شرایط حمل را کتبی تأیید میکند (ADR/RID بند 2.2.1.1).
زیرکلاسهای کلاس ۱
زیرکلاس میگوید اگر بار در جریان حمل آتش بگیرد یا عمل کند، چه رفتاری دارد. عدد بزرگتر لزوماً به معنای خطر کمتر نیست؛ ترتیب خطر در مقررات این است: ۱٫۱ (خطرناکترین)، ۱٫۵، ۱٫۲، ۱٫۳، ۱٫۶، ۱٫۴ (کمخطرترین).
| زیرکلاس | تعریف (به زبان ساده) | نمونه |
|---|---|---|
| 1.1 | خطر انفجار انبوه: انفجاری که تقریباً کل محموله را تقریباً در یک لحظه درگیر میکند. | مواد انفجاری معدن، باروت سیاه، چاشنی الکتریکی |
| 1.2 | خطر پرتاب ترکش و قطعه، بدون انفجار انبوه. | برخی مهمات و گلولههای دارای خرج |
| 1.3 | خطر آتش همراه با انفجار جزئی یا پرتاب جزئی (یا هر دو)، بدون انفجار انبوه؛ یا گرمای تابشی زیاد میدهد یا اجزا یکییکی میسوزند. | باروت بیدود، آتشبازی حرفهای |
| 1.4 | خطر قابل توجهی ندارد؛ اثر عمدتاً داخل بسته میماند و ترکش با اندازه یا برد قابل توجه پرتاب نمیشود. آتش بیرونی نباید باعث انفجار آنی کل بسته شود. | آتشبازی مصرفی، فشنگ ابزار، منور دستی، کیسه هوای پیروتکنیک |
| 1.5 | مواد بسیار کمحساس که خطر انفجار انبوه دارند، ولی احتمال شروع انفجار یا تبدیل سوختن به انفجار در حمل عادی بسیار کم است. | مواد انفجاری معدنی نوع B با کد 1.5D |
| 1.6 | اشیای بینهایت کمحساس بدون خطر انفجار انبوه؛ خطر به انفجار یک قطعه محدود است. | اقلام نظامی خاص (در تجارت عادی نادر) |
گروههای سازگاری: حرف کنار زیرکلاس
حرف گروه سازگاری (compatibility group) نشان میدهد کالای منفجره از چه نوعی است و با کدام کالای منفجره دیگر میتواند در یک بسته، یک وسیله نقلیه یا یک کانتینر کنار هم قرار بگیرد. تعریف رسمی در بند 2.1.2.1.1 کتاب نارنجی و 2.2.1.1.6 ADR/RID آمده است؛ جدول زیر برداشت ساده ما از آن است:
| حرف | معنی به زبان ساده |
|---|---|
| A | ماده منفجره اولیه (آغازگر) بهتنهایی؛ حساسترین گروه. |
| B | شیئی که ماده منفجره اولیه دارد و دستکم دو سازوکار ایمنی مؤثر ندارد؛ چاشنیهای انفجاری معدن هم در این گروهاند. |
| C | ماده پیشرانه یا ماده منفجرهای که میسوزد و جلو میرود (دفلاگره میشود)، یا شیء حاوی آن؛ مثل باروت بیدود. |
| D | ماده منفجره ثانویه یا باروت سیاه یا شیء حاوی آن، بدون وسیله آتشزنی و بدون خرج پیشران؛ یا شیء با ماده اولیه که دو سازوکار ایمنی مؤثر دارد. بیشتر مواد انفجاری معدن اینجا هستند. |
| E | شیء با ماده منفجره ثانویه، بدون وسیله آتشزنی، ولی با خرج پیشران. |
| F | شیء با ماده منفجره ثانویه که وسیله آتشزنی خودش را هم دارد، با یا بدون خرج پیشران. |
| G | ماده یا شیء آتشبازی، یا شیئی که علاوه بر ماده منفجره، ماده نورزا، آتشزا، اشکآور یا دودزا دارد؛ مثل فشفشه، منور و علائم دودزا. |
| H | شیئی که هم ماده منفجره دارد و هم فسفر سفید. |
| J | شیئی که هم ماده منفجره دارد و هم مایع یا ژل قابل اشتعال. |
| K | شیئی که هم ماده منفجره دارد و هم عامل شیمیایی سمی. |
| L | ماده یا شیء منفجره با خطر ویژه (مثلاً فعال شدن با آب، یا داشتن مایع خودآتشگیر، فسفید یا ماده خودسوز) که هر نوع آن باید جدا از بقیه نگه داشته شود. |
| N | اشیایی که عمدتاً ماده منفجره بینهایت کمحساس دارند (همراه زیرکلاس ۱٫۶). |
| S | ماده یا شیئی که طوری بستهبندی یا طراحی شده که اگر تصادفی عمل کند، اثرش داخل بسته میماند؛ و اگر بسته در آتش آسیب ببیند، انفجار یا پرتاب آنقدر محدود است که مانع آتشنشانی و امداد در نزدیکی بسته نمیشود. |
کد کامل از کنار هم گذاشتن این دو ساخته میشود. 1.4S یعنی «خطر جزئی و اثر محصور در بسته» و کمخطرترین ترکیب کلاس ۱ است؛ 1.1B یعنی «انفجار انبوه، شیء دارای ماده آغازگر بدون دو ایمنی» و از حساسترین بارهای تجاری است. هر کالا با بستهبندی مشخص فقط یک گروه سازگاری دارد؛ اگر بستهبندی عوض شود، ممکن است کد هم عوض شود.
گروه بستهبندی در کلاس ۱ چگونه تعیین میشود
کلاس ۱ برخلاف کلاسهای ۳، ۶٫۱ یا ۸ «گروه بستهبندی» I، II یا III ندارد و در جدول A ستون گروه بستهبندی برای آن خالی است. به جای آن، شدت خطر با همان کد طبقهبندی (زیرکلاس + حرف) بیان میشود. مراحل کار برای صاحب کالا این است:
- آزمون و طبقهبندی: تولیدکننده ماده یا شیء را طبق سری آزمونهای بخش I کتاب راهنمای آزمونها و معیارها آزمایش میکند تا معلوم شود اصلاً کلاس ۱ هست یا نه، و اگر هست کدام زیرکلاس.
- تعیین حرف سازگاری بر اساس نوع ماده (اولیه، ثانویه، پیشرانه، آتشبازی) و طراحی شیء و بستهبندی.
- تأیید مرجع ذیصلاح کشور مبدأ برای ردیفهای n.o.s. و کالاهای بدون نام در فهرست (ADR/RID بند 2.2.1.1). برای آتشبازی، ADR یک جدول طبقهبندی پیشفرض دارد (2.2.1.1.7.5) که فقط با موافقت همان مرجع قابل استفاده است.
- بستهبندی طبق دستورالعمل بستهبندی ستون ۸ جدول A (کدهای P1xx). بستهبندی کالای کلاس ۱، مگر خلاف آن گفته شده باشد، باید آزمونهای سطح گروه بستهبندی II را گذرانده باشد (ADR/RID بخش 4.1.5).
برچسب کلاس ۱ و اجزای آن
همه برچسبهای کلاس ۱ زمینه نارنجی دارند و در گوشه پایین عدد «۱» میآید. دو شکل دارند:
اگر کالای کلاس ۱ خطر فرعی هم داشته باشد (مثلاً سمی)، برچسب آن کلاس هم کنار برچسب نارنجی زده میشود. توضیح کامل اندازهها، پلاکاردها و پلاک نارنجی در صفحه برچسبها و پلاکاردها آمده است.
پلاکارد حتی برای بار بستهبندیشده: در بیشتر کلاسها، کامیونی که فقط بسته حمل میکند جلو و عقب پلاک نارنجی ساده میزند و پلاکارد کلاس نمیخواهد. کلاس ۱ (و کلاس ۷) استثنا است: طبق ADR بند 5.3.1.5 وسیلهای که بستههای کلاس ۱ حمل میکند باید پلاکارد را روی هر دو طرف و پشت وسیله نصب کند. تنها استثنا کالای 1.4S است که پلاکارد لازم ندارد (ADR/RID بند 5.3.1.1.2). اگر در یک وسیله چند زیرکلاس باشد، فقط پلاکارد خطرناکترین زیرکلاس زده میشود و اگر چند گروه سازگاری باشد، حرف روی پلاکارد نمیآید. کانتینر بزرگ هم روی هر چهار طرف پلاکارد میخواهد (5.3.1.2).
کالاهای رایج کلاس ۱ در تجارت ایران
در تجارت ایران، کلاس ۱ بیشتر در سه جا دیده میشود: مواد انفجاری و چاشنی برای معادن (مس، آهن، سنگ و سیمان)، اقلام ایمنی و علائم نجات کشتی و قایق، و قطعات خودرو مثل کیسه هوا. جدول زیر با پایگاه داده کالای خطرناک مؤسسه فدرال BAM آلمان (بازتاب جدول A در ADR 2025) کنترل شده است:
| کالا | شماره UN | زیرکلاس | گروه بستهبندی | نکته |
|---|---|---|---|---|
| آتشبازی (مصرفی) | UN 0336 | 1.4G | ندارد | کد دقیق آتشبازی را آزمون یا جدول پیشفرض و مرجع ذیصلاح تعیین میکند. |
| آتشبازی (قویتر) | UN 0335 | 1.3G | ندارد | پلاکارد و وسیله نقلیه ویژه لازم است. |
| ماده انفجاری معدن نوع A | UN 0081 | 1.1D | ندارد | نام تجاری در اسناد حمل کنار نام رسمی میآید. |
| ماده انفجاری معدن نوع B | UN 0082 | 1.1D | ندارد | پرمصرف در معادن روباز. |
| ماده انفجاری معدن نوع B (بسیار کمحساس) | UN 0331 | 1.5D | ندارد | نمونه زیرکلاس ۱٫۵. |
| ماده انفجاری معدن نوع E (امولسیونی) | UN 0241 | 1.1D | ندارد | نوع امولسیونی رایج در معادن. |
| باروت سیاه | UN 0027 | 1.1D | ندارد | دانهای یا پودری. |
| چاشنی الکتریکی انفجار | UN 0030 | 1.1B | ندارد | همان کالا با بستهبندی ایمنتر ممکن است UN 0255 (1.4B) یا UN 0456 (1.4S) باشد. |
| مجموعه چاشنی غیرالکتریکی | UN 0360 | 1.1B | ندارد | هرگز با مواد گروه D در یک بسته، مگر طبق مقررات بستهبندی مختلط. |
| فتیله انفجاری (کورتکس) | UN 0065 | 1.1D | ندارد | انعطافپذیر. |
| فتیله ایمنی (فتیله کندسوز) | UN 0105 | 1.4S | ندارد | بدون پلاکارد روی وسیله. |
| فشنگ ابزار میخکوب (کارتریج نیرو) | UN 0323 | 1.4S | ندارد | نام رسمی: CARTRIDGES, POWER DEVICE. |
| فشنگ مشقی ابزار | UN 0014 | 1.4S | ندارد | نام رسمی: CARTRIDGES FOR TOOLS, BLANK. |
| فشنگ سلاح با گلوله بیخرج | UN 0012 | 1.4S | ندارد | واردات فقط با مجوز مراجع ذیصلاح. |
| چاشنی کلاهکی (پرایمر) | UN 0044 | 1.4S | ندارد | — |
| باروت بیدود | UN 0161 | 1.3C | ندارد | پیشرانه. |
| منور و مشعل دستی نجات | UN 0191 | 1.4G | ندارد | تجهیزات نجات کشتی و قایق. |
| علامت دودزا | UN 0197 | 1.4G | ندارد | تجهیزات نجات دریایی. |
| کیسه هوا و پیشکشنده کمربند (پیروتکنیک) | UN 0503 | 1.4G | ندارد | اگر آزمون نشان دهد، همین قطعه با UN 3268 در کلاس ۹ میرود. |
دقت کنید که یک کالای واحد، بسته به بستهبندی و نتیجه آزمون، ممکن است چند شماره UN متفاوت داشته باشد؛ چاشنی الکتریکی نمونه روشن آن است. شماره و کد درست همان است که در برگه طبقهبندی سازنده و تأیید مرجع ذیصلاح آمده است، نه آنچه در یک جدول عمومی میبینید.
کلاس ۱ در ایران: مجوز و نقش ما
واردات، صادرات، ترانزیت و حمل داخلی مواد و اشیای منفجره در ایران معمولاً به مجوز مراجع امنیتی و انتظامی ذیصلاح نیاز دارد. ما فهرست رسمی و تاریخدار این مجوزها را در این صفحه نمیآوریم؛ پیش از ثبت سفارش از مرجع صدور مجوز بپرسید و شرایط را کتبی بگیرید. حمل داخلی جادهای هم تابع «آییننامه اجرایی حمل و نقل جادهای مواد خطرناک» است.
سیاست گروه ایران لجستیک: ما کالای کلاس ۱ را فقط همراه و با هماهنگی دارنده مجوز (مثلاً شرکت معدنی یا مصرفکننده دارای پروانه) و پس از دیدن مجوزهای معتبر میپذیریم. نقش ما برنامهریزی مسیر و مد حمل، هماهنگی با خط کشتیرانی یا ایرلاین و بندر، و انجام ترخیص کالا با اسناد کامل است؛ طبقهبندی، بستهبندی و اظهار کالا بر عهده فرستنده و صاحب کالا است.
کلاس ۱ در هر مد حمل
جاده (ADR)
کامیون حامل کالای کلاس ۱ باید از نوع تأییدشده EX/II یا EX/III باشد (بخش ۹ ADR)، راننده دوره ویژه کلاس ۱ را گذرانده باشد، و بارگیری مختلط گروههای سازگاری طبق جدول بند 7.5.2.2 انجام شود. کالای کلاس ۱ اغلب «کالای خطرناک با پیامد بالا» است و طرح امنیتی بخش 1.10 را میخواهد. ایران عضو ADR نیست، اما کامیون ایرانی در ترکیه، گرجستان، آذربایجان، ارمنستان و دیگر کشورهای عضو باید ADR را کامل رعایت کند.
ریل (RID)
RID همان طبقهبندی را به کار میبرد؛ ایران عضو کنوانسیون COTIF است و RID در حمل ریلی بینالمللی لازمالاجرا است. واگن حامل بستههای کلاس ۱ روی هر دو طرف پلاکارد میخواهد و محدودیتهای جانمایی در قطار (فاصله از واگنهای دیگر) هم اعمال میشود.
دریا (کد IMDG)
کد IMDG (اصلاحیه 42-24، الزامی از ۱ ژانویه ۲۰۲۶) برای کلاس ۱ قواعد جداگانه چیدمان روی کشتی، جداسازی از کالاهای دیگر و جداسازی گروههای سازگاری از هم دارد. خط کشتیرانی و بندر معمولاً پیش از رزرو، تأییدیه جداگانه میخواهند و ممکن است تحویل مستقیم کنار کشتی یا محدودیت مقدار در انبار بندر داشته باشند؛ پیش از رزرو از هر دو بپرسید.
هوا (ICAO / IATA)
بر پایه دستورالعمل فنی ICAO (ویرایش ۲۰۲۵–۲۰۲۶) و مقررات IATA DGR (ویرایش ۶۷، ۲۰۲۶)، بیشتر کالاهای کلاس ۱ روی هواپیمای مسافربری ممنوعاند و در عمل فقط بخشی از کالاهای 1.4S با بستهبندی و مقدار محدود پذیرفته میشوند؛ برخی دیگر فقط با هواپیمای باری یا با معافیت دولتی حمل میشوند. ایرلاینها هم اغلب محدودیتهای سختتری (operator variations) دارند.
خطر از دید صاحب کالا
چه چیزی را کنترل کنید: (۱) برگه طبقهبندی سازنده و تأیید مرجع ذیصلاح کشور مبدأ با کد دقیق، مثلاً 1.4S؛ (۲) اینکه بستهبندی همان بستهبندی آزمونشده باشد، چون تغییر بستهبندی میتواند 1.4S را به 1.4B یا حتی 1.1B تبدیل کند؛ (۳) مجوزهای داخلی ایران پیش از ثبت سفارش؛ (۴) پذیرش خط کشتیرانی، ایرلاین و بندر پیش از حرکت؛ (۵) اینکه قطعاتی مثل کیسه هوا یا منور نجات که «کالای معمولی» به نظر میآیند، در اظهارنامه کالای خطرناک آمده باشند.
اگر کنترل نکنید چه میشود: رد بار در بندر یا فرودگاه، توقیف کالا، نگهداری در انبار ویژه با هزینه روزانه، برگشت کالا، جریمه و پیگرد. اگر کالای منفجره اعلامنشده باعث حادثه شود، خسارت کشتی، کالای دیگران و اشخاص میتواند چند برابر ارزش خود محموله باشد.
چه کسی میپردازد: فرستنده و صاحب کالا. طبق کتاب نارنجی (فصلهای 1.4 و 5.4) و ADR بند 1.4.2.1، فرستنده مسئول طبقهبندی، بستهبندی، علامتگذاری، برچسبزنی و اظهار درست است؛ حملکننده، فورواردر و کارگزار گمرکی اسناد را کنترل میکنند اما این مسئولیت را بر عهده نمیگیرند. در حمل دریایی هم بر پایه اصل بند ۶ ماده ۴ مقررات لاهه-ویسبی، فرستنده کالای خطرناک اعلامنشده مسئول همه خسارتها و هزینههای ناشی از آن است. پوشش بیمه هم از طریق بیمهگران همکار و بر اساس اظهار درست کالا داده میشود؛ اظهار نادرست میتواند پوشش را از بین ببرد.
جمعبندی گامبهگام برای حمل کالای کلاس ۱
- کد طبقهبندی (زیرکلاس + حرف)، شماره UN و نام حمل صحیح را از سازنده بگیرید.
- مجوزهای ایران و کشور مقصد یا مبدأ را پیش از ثبت سفارش روشن کنید.
- مد حمل را با توجه به کد انتخاب کنید؛ برای کالای غیر از 1.4S حمل هوایی مسافربری را کنار بگذارید.
- بستهبندی آزمونشده، برچسب نارنجی با حرف سازگاری، و اظهارنامه کالای خطرناک را آماده کنید.
- با ما مسیر، کشتی یا وسیله نقلیه مجاز و زمانبندی بندر را هماهنگ کنید تا کالا کمترین زمان در انبار بماند.
برای مقایسه با کلاسهای دیگر، صفحه اصلی کالای خطرناک و کلاس ۲ (گازها) را ببینید؛ نکات مهار بار در کانتینر هم در راهنمای مهار کانتینر آمده است.
پرسشهای رایج
آیا حرف کنار زیرکلاس (مثلاً D در 1.1D) اهمیتی دارد؟
بله. حرف گروه سازگاری تعیین میکند کالا با کدام کالای منفجره دیگر میتواند در یک بسته، کامیون، واگن یا کانتینر کنار هم قرار بگیرد. مثلاً چاشنیهای گروه B نباید با مواد انفجاری گروه D یکجا بار شوند، مگر طبق مقررات بارگیری مختلط ADR بند 7.5.2.2 و بستهبندی مختلط. این حرف روی برچسب و در اظهارنامه هم میآید.
فشنگ ابزار میخکوب یا منور قایق هم کالای خطرناک است؟
بله. فشنگ ابزار میخکوب معمولاً UN 0323 یا UN 0014 با کد 1.4S و منور دستی نجات UN 0191 با کد 1.4G است. اینها کمخطرترین بخش کلاس ۱ هستند، اما باز هم باید اظهار، بستهبندی و برچسبزنی شوند و برای واردات به ایران معمولاً مجوز لازم است؛ پیش از ثبت سفارش از مرجع صدور مجوز بپرسید.
چرا روی کامیون حامل کالای 1.4S پلاکارد نمیبینیم؟
چون ADR و RID در بند 5.3.1.1.2 حمل کالای زیرکلاس 1.4 با گروه سازگاری S را از پلاکارد معاف کردهاند. برای بقیه کالاهای کلاس ۱ حتی اگر بستهبندیشده باشند، پلاکارد روی دو طرف و پشت وسیله لازم است (ADR 5.3.1.5). برچسب روی خود بستهها اما برای 1.4S هم لازم است.
آیا ایران لجستیک مواد منفجره معدن را حمل میکند؟
ما کالای کلاس ۱ را فقط همراه و با هماهنگی دارنده مجوز و پس از دیدن مجوزهای معتبر میپذیریم. در این چارچوب، مسیر و مد حمل، هماهنگی با بندر و خط کشتیرانی، و ترخیص کالا را انجام میدهیم. طبقهبندی، بستهبندی و اظهار کالا همیشه با فرستنده و صاحب کالا است.
کیسه هوای خودرو در کلاس ۱ است یا کلاس ۹؟
هر دو ممکن است. کیسه هوا و پیشکشنده کمربند اگر طبق آزمون در کلاس ۱ قرار بگیرند، UN 0503 با کد 1.4G هستند؛ اگر سازنده با آزمون نشان دهد شرایط کلاس ۹ را دارند، با UN 3268 در کلاس ۹ حمل میشوند. شماره درست را از برگه طبقهبندی سازنده بگیرید.
کالای کلاس ۱ را میشود با هواپیما فرستاد؟
بیشتر کالاهای کلاس ۱ روی هواپیمای مسافربری ممنوعاند. در عمل فقط بخشی از کالاهای 1.4S با بستهبندی و مقدار محدود پذیرفته میشوند و برخی دیگر فقط با هواپیمای باری یا با معافیت دولتی. پیش از هر برنامهریزی، پذیرش ایرلاین را کتبی بگیرید.
مسئولیت با صاحب کالاست
طبقهبندی، بستهبندی، علامتگذاری، برچسبزنی و اظهار کالای خطرناک به عهده فرستنده (صاحب کالا) است (کتاب نارنجی فصلهای 1.4 و 5.4؛ ADR بند 1.4.2.1). این صفحه آموزشی است و جای متن رسمی مقررات و برگه اطلاعات ایمنی (SDS) سازنده را نمیگیرد.
منابع
- UN Recommendations on the Transport of Dangerous Goods, Model Regulations, 24th revised edition (2025), ST/SG/AC.10/1/Rev.24, chapters 1.4, 2.1, 5.4 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- ADR 2025 (UNECE)، بندهای 1.4.2.1، 2.2.1.1، 4.1.5، 5.3.1.1.2، 5.3.1.5، 7.5.2.2 و بخش ۹ (لازمالاجرا از ۱ ژانویه ۲۰۲۵؛ دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- RID 2025 (OTIF)، بندهای 2.2.1.1.1 تا 2.2.1.1.6 و 5.3.1.1.2 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM Dangerous Goods Database (DGG-Info)، ردیفهای ADR 2025 برای UN 0012، 0014، 0027، 0030، 0044، 0065، 0081، 0082، 0105، 0161، 0191، 0197، 0241، 0255، 0323، 0331، 0335، 0336، 0360، 0456، 0503 و 3268 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- BAM DGG-Info: UN 0336 Fireworks, ADR 2025 (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- IMO: Dangerous goods و کد IMDG (اصلاحیه 42-24) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- ICAO: Annex 18 و Technical Instructions (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- IATA Dangerous Goods Regulations، ویرایش ۶۷ (۲۰۲۶) (لازمالاجرا از ۱ ژانویه ۲۰۲۶؛ دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- فهرست اعضای ADR (پایگاه معاهدات هلند) (بهروزرسانی ۱۵ اوت ۲۰۲۵؛ دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- qavanin.ir، سامانه ملی قوانین و مقررات: «آییننامه اجرایی حمل و نقل جادهای مواد خطرناک» مصوب ۲۲ اسفند ۱۳۸۰ هیئت وزیران، با اصلاحات بعدی (آخرین اصلاح ۱۱ شهریور ۱۴۰۵) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
- آییننامه اجرایی حمل و نقل جادهای مواد خطرناک (خلاصه FAOLEX) (دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵)
← کالای خطرناک: همه کلاسها · بازگشت به دانشنامه · کالای خطرناک چیست · برچسب کالای خطرناک، پلاکارد و پلاک نارنجی · کلاس ۲: گازها · کلاس ۹: کالاهای خطرناک متفرقه · مهار کانتینر · ایمنی کانتینر · ترخیص کالای شیمیایی و مواد اولیه