دانشنامه حمل · اسناد و ترخیص
ادعای خسارت کالا، گام به گام
کالای آسیب‌دیده یا کسری را با عصبانیت پس نمی‌گیرند؛ با سند پس می‌گیرند. بیشتر ادعاها نه به خاطر ماهیت خسارت، بلکه به خاطر دیر خبر دادن، قید نکردن در رسید تحویل یا نبودن گزارش سورویر رد می‌شوند.
نام این سند
- نام فارسی
- ادعای خسارت
- نام رسمی انگلیسی
- Cargo Claim
- علامت اختصاری
- —
- در بازار به آن می‌گویند
- کلیم، کلیم خسارت، سورویر، سوروی، لتر آو پروتست، نامه اعتراض
گام‌ها
- هنگام تحویل، قید کنیداگر آسیب، کسری، پلمب شکسته یا خیسی دیدید، همان لحظه روی رسید تحویل، EIR یا CMR بنویسید (مثلاً «۳ پالت خیس، کارتن‌ها پاره») و امضا بگیرید. رسید «تمیز» بعداً علیه شما استفاده می‌شود.
- عکس و فیلماز پلمب و شماره آن پیش از باز کردن، درب کانتینر، چیدمان بار و هر آسیب، با تاریخ.
- جلوی خسارت بیشتر را بگیریدکالای خیس را جدا و خشک کنید. شما وظیفه دارید خسارت را کم کنید (Duty to mitigate)، ولی پیش از بازدید سورویر کالای آسیب‌دیده را دور نریزید.
- نامه اعتراض بفرستیدنامه کتبی (Notice of Claim / Letter of Protest) به حمل‌کننده، نماینده خط یا فورواردر. طبق قواعد لاهه ـ ویزبی، اگر خسارت ظاهری است باید هنگام تحویل و اگر پنهان است ظرف ۳ روز کتباً اعلام شود. طبق CMR، خسارت ظاهری هنگام تحویل و خسارت پنهان ظرف ۷ روز (بدون احتساب یکشنبه‌ها و تعطیلات).
- بیمه‌گر را فوراً خبر کنیدطبق شرایط بیمه‌نامه، فوری و کتبی؛ بیمه‌گر معمولاً سورویر را معرفی می‌کند.
- بازدید سورویرسورویر (Surveyor) مستقل علت و میزان خسارت را بررسی و گزارش (Survey Report) می‌دهد. از حمل‌کننده هم دعوت کنید در بازدید حاضر باشد (Joint Survey).
- پرونده ادعاادعای کتبی با مبلغ و اسناد به حمل‌کننده (و بیمه‌گر).
- مهلت قانونی را از دست ندهیدطبق لاهه ـ ویزبی، دعوا علیه حمل‌کننده دریایی باید ظرف یک سال از تحویل طرح شود؛ طبق CMR معمولاً یک سال (و در صورت تقصیر عمدی سه سال). بیمه‌گر پس از پرداخت، حق ادعا علیه حمل‌کننده را جانشین می‌شود؛ اگر مهلت را از دست بدهید، ممکن است بیمه هم پرداخت نکند.
اسناد پرونده
- بارنامه، کامرشیال اینویس، پکینگ لیست
- رسید تحویل یا EIR با قید خسارت
- عکس‌ها و شماره پلمب
- گزارش سورویر
- نامه اعتراض و پاسخ‌ها
- بیمه‌نامه و برگه خسارت (Claim Form)
- محاسبه مبلغ خسارت با فاکتور تعمیر یا فروش بازیافتی (Salvage)
چرا ادعا رد می‌شود
- بسته‌بندی یا مهار ناکافی: هم حمل‌کننده و هم بیمه خسارت ناشی از بسته‌بندی بد را استثنا می‌کنند. توضیح کامل
- کانتینر SLAC: در کانتینری که فرستنده بار زده، اثبات اینکه خسارت در راه رخ داده با صاحب کالاست.
- دیر خبر دادن یا رسید تحویل بدون قید.
- محدودیت مسئولیت: حتی وقتی حمل‌کننده مسئول است، مسئولیتش به سقف قانونی بر اساس وزن یا تعداد بسته محدود است (در لاهه ـ ویزبی و CMR بر حسب SDR)، مگر ارزش کالا در بارنامه اعلام شده باشد. به همین دلیل بیمه باربری لازم است.
پرسش‌های رایج
ادعای خسارت کالا چطور انجام می‌شود؟
خسارت را هنگام تحویل روی رسید قید کنید، عکس بگیرید، نامه اعتراض کتبی به حمل‌کننده بفرستید، بیمه‌گر را فوراً خبر کنید، سورویر بازدید کند و پرونده ادعا را با اسناد و در مهلت قانونی ارائه دهید.
مهلت اعلام خسارت در حمل دریایی چقدر است؟
طبق قواعد لاهه ـ ویزبی، خسارت ظاهری هنگام تحویل و خسارت پنهان ظرف ۳ روز کتباً اعلام می‌شود و دعوا باید ظرف یک سال از تحویل طرح شود.
مهلت اعلام خسارت در حمل جاده‌ای CMR چقدر است؟
طبق CMR، خسارت ظاهری هنگام تحویل و خسارت پنهان ظرف ۷ روز (بدون یکشنبه و تعطیلات) اعلام می‌شود؛ مهلت دعوا معمولاً یک سال است.
سورویر کیست؟
سورویر (Surveyor) بازرس مستقلی است که علت و میزان خسارت کالا را بررسی می‌کند و گزارش او پایه ادعا از حمل‌کننده و بیمه است.
← بازگشت به دانشنامه · تحویل کانتینر و بسته‌بندی · بارنامه · کامرشیال اینویس