دانشنامه حمل · ایمنی
ایمنی باز کردن و تخلیه کانتینر
کانتینر بسته جای امنی نیست. ممکن است پر از گاز سمی باشد، اکسیژن کافی نداشته باشد یا باری که در راه جابه‌جا شده با باز شدن درب روی سر کارگر بریزد. این درس برای همه کسانی است که با کانتینر سروکار دارند: انباردار، کارگر تخلیه، کارشناس گمرک، ارزیاب، راننده و صاحب کالا.
پنج خطر اصلی
| خطر | از کجا می‌آید | نشانه‌ها |
|---|---|---|
| گاز فومیگاسیون | سم‌هایی مثل فسفین (از قرص فسفید آلومینیوم) و متیل بروماید که برای ضدعفونی کالای کشاورزی، چوب و پالت در کانتینر ریخته می‌شود | برچسب هشدار فومیگاسیون روی درب، پودر خاکستری یا کیسه‌های کوچک بین بار، حشرات مرده. بسیاری از این گازها در غلظت خطرناک بو ندارند. |
| گاز آزادشده از خود کالا | فرمالدهید، بنزن، تولوئن و حلال‌ها از مبلمان، کفش، پارچه، چسب، رنگ و قطعات پلاستیکی، به‌خصوص پس از سفر طولانی در گرما | سوزش چشم و گلو، سردرد، سرگیجه، تهوع. نبود بو به معنی بی‌خطر بودن نیست. |
| کمبود اکسیژن | میوه و سبزی که تنفس می‌کنند، یخ خشک (CO₂)، کانتینر یخچالی با اتمسفر کنترل‌شده، زنگ‌زدگی شدید فولاد، چوب و غلات تازه | هیچ نشانه‌ای ندارد. فرد بدون هشدار بیهوش می‌شود و کسی که برای کمک وارد شود هم بیهوش می‌شود. |
| ریزش بار | بار شل‌بسته‌شده یا مهار ناکافی که در راه جابه‌جا شده و به درب تکیه کرده است | درب برآمده یا قوس‌دار، میله‌های قفل که سخت باز می‌شوند، صدای جابه‌جایی بار، پلمب یا درب کج. |
| کالای خطرناک نشت‌کرده | بسته‌بندی آسیب‌دیده کالای کلاس IMDG، یا کالای خطرناکی که اظهار نشده | لکه یا مایع زیر درب، بوی تند، برچسب کالای خطرناک، بخار یا گرمای غیرعادی. |
پیش از باز کردن درب
- اسناد و برچسب‌ها را بخوانیدآیا روی درب برچسب هشدار فومیگاسیون (FUMIGATED / DANGER) هست؟ طبق کد IMDG، کانتینر فومیگاسیون‌شده باید این برچسب را روی درب داشته باشد با نام ماده، تاریخ و ساعت فومیگاسیون. برچسب کالای خطرناک و شماره UN را هم با اسناد مقایسه کنید. برچسب کنده‌شده یا نبودن آن ضمانتی نیست؛ کانتینر بسیاری بدون اعلام فومیگاسیون می‌رسند.
- وسیله حمل را ایمن کنیدکامیون خاموش، ترمز دستی کشیده، زیر چرخ‌ها گُوِه، و اگر تریلر جدا شده پایه‌ها (لندینگ گیر) روی زمین سفت. کانتینری که روی شاسی جابه‌جا شود می‌تواند کارگر را زیر بگیرد یا روی لیفتراک بیفتد.
- درب را نگاه کنیداگر درب برآمده است یا میله‌ها زیر فشارند، احتمال ریزش بار زیاد است. پیش از باز کردن، یک تسمه یا زنجیر محکم دور هر دو دستگیره ببندید تا درب فقط کمی باز شود.
- هوای داخل را اندازه بگیریداگر کانتینر برچسب فومیگاسیون دارد، کالایش کشاورزی یا چوبی است، یا از مبدأ و کالایی است که سابقه گاز دارد، پیش از ورود با دستگاه گازسنج مناسب (اکسیژن، فسفین، متیل بروماید یا VOC) هوای داخل را از لای درب اندازه بگیرید. فقط فرد آموزش‌دیده و با دستگاه کالیبره‌شده.
هنگام باز کردن درب
- درب سمت راست (که روی لنگه چپ قرار می‌گیرد و اول باز می‌شود) را آرام و فقط کمی باز کنید. کنار درب بایستید، نه روبه‌روی شکاف. اگر بار فشار آورد، درب را رها نکنید و نگه دارید.
- هرگز دو نفر روبه‌روی درب نایستند. بقیه افراد پشت خط ایمنی باشند.
- اگر بار پشت درب ناپایدار است، درب را با تسمه نیمه‌باز نگه دارید و بار را با لیفتراک یا جرثقیل مهار کنید، نه با دست.
- پس از باز کردن، به هیچ وجه فوراً وارد نشوید.
تهویه و ورود
- درب‌ها را کامل باز کنید و بگذارید کانتینر هوا بخورد. برای کانتینر فومیگاسیون‌شده یا مشکوک، تهویه چند ساعت تا بیشتر طول می‌کشد و باید با اندازه‌گیری دوباره تأیید شود؛ زمان دقیق به ماده، دما و نوع بار بستگی دارد. فن تهویه کار را سریع‌تر و مطمئن‌تر می‌کند.
- گاز در لابه‌لای بار (کیسه، کارتن، چوب) می‌ماند و هنگام جابه‌جا کردن بار دوباره آزاد می‌شود. اندازه‌گیری را حین تخلیه هم تکرار کنید.
- هرگز تنها وارد کانتینر نشوید. یک نفر بیرون باید شما را ببیند و راه کمک خواستن را بداند.
- اگر کسی داخل کانتینر بیهوش شد، بدون ماسک تنفسی مستقل وارد نشوید. به اورژانس (۱۱۵) و آتش‌نشانی (۱۲۵) زنگ بزنید. بیشتر مرگ‌ها در فضای بسته مربوط به کسانی است که برای نجات وارد شده‌اند.
هنگام تخلیه
- لیفتراک داخل کانتینر: ظرفیت کف کانتینر محدود است (معمولاً برای بار محوری لیفتراک حدود ۷٫۳ تن طبق ISO 1496). از سالم بودن کف و رمپ مطمئن شوید و فاصله لبه کانتینر و رمپ را پر کنید.
- بار از بالا تخلیه شود. کارتن را از پایین ردیف بیرون نکشید. بارِ بلند و ناپایدار را ابتدا مهار کنید.
- گرما: دمای داخل کانتینر در تابستان بنادر خلیج فارس بسیار بالاتر از هوای بیرون است. کار را کوتاه کنید، آب کافی بنوشید و استراحت در سایه داشته باشید.
- تجهیزات حفاظتی: کفش ایمنی، دستکش، کلاه، و در صورت نیاز ماسک مناسب همان گاز. ماسک کاغذی معمولی در برابر گاز هیچ محافظتی ندارد.
- نور: از چراغ قابل حمل استفاده کنید. اگر احتمال گاز قابل اشتعال هست، چراغ و ابزار باید ضدجرقه باشند و سیگار ممنوع است.
چه قواعدی پشت این‌هاست
- کد IMDG (کد بین‌المللی کالاهای خطرناک دریایی، سازمان بین‌المللی دریانوردی IMO): الزام برچسب هشدار روی کانتینرهای فومیگاسیون‌شده و مقررات کالای خطرناک.
- کد CTU (IMO / ILO / UNECE، ۲۰۱۴): اصول بسته‌بندی، مهار، باز کردن و تخلیه ایمن کانتینر، و پیوستی درباره کانتینرهای فومیگاسیون‌شده.
- توصیه‌های IMO درباره استفاده ایمن از آفت‌کش‌ها در کشتی‌ها و واحدهای حمل بار.
- در ایران، آیین‌نامه‌های حفاظت فنی و بهداشت کار وزارت کار درباره کار در فضای بسته و حمل دستی بار هم برای کارفرما الزام‌آور است.
نکته‌های کاربردی تیم ILS
- کارکنان گمرک و ارزیابان معمولاً اولین کسانی هستند که کانتینر را در بندر باز می‌کنند. اگر کالای شما فومیگاسیون شده، گواهی فومیگاسیون را همراه اسناد بفرستید و به نماینده خود در بندر خبر دهید؛ هم جان آدم‌ها در میان است و هم معطلی کمتر می‌شود.
- برای بارگیری در مبدأ، مهار درست پشت درب (دیوار چوبی، تسمه یا کیسه هوا) بیشترین اثر را در جلوگیری از ریزش بار دارد. ببینید: لشینگ داخل کانتینر.
- در انبار خود یک «دستورالعمل باز کردن کانتینر» یک‌صفحه‌ای کنار درب ورودی نصب کنید و هر کارگر تازه‌کار را یک بار با آن آموزش دهید.
← بازگشت به دانشنامه · تحویل گرفتن کانتینر از یارد · لشینگ و کالای خطرناک