دانشنامه حمل · اسناد و ترخیص
پروفرما (پیشفاکتور) چیست
پروفرما پیشنهاد قیمت رسمی فروشنده خارجی است، پیش از اینکه کالا ساخته یا ارسال شود. در ایران پروفرما پایه ثبت سفارش، تأمین ارز و بیشتر مجوزهای واردات است؛ پس هر اشتباهی در آن تا آخر کار همراه پرونده می‌آید.
نام این سند
- نام فارسی
- پیشفاکتور
- نام رسمی انگلیسی
- Proforma Invoice
- علامت اختصاری
- PI
- در بازار به آن می‌گویند
- پروفرما، پروفورما، پرفورما، پی‌آی، پیش فاکتور خارجی
پروفرما چه کاری می‌کند
- پیشنهاد و توافق: قیمت، مقدار، شرایط تحویل (اینکوترمز) و شرایط پرداخت را پیش از معامله روشن می‌کند. با امضا یا تأیید خریدار، عملاً نقش قرارداد خرید ساده را پیدا می‌کند.
- ثبت سفارش: در ایران واردات کالا با ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت (NTSW) شروع میشود و اطلاعات کالا، ارزش و فروشنده از پروفرما وارد آن میشود.
- گشایش اعتبار اسنادی و تأمین ارز: بانک برای اعتبار اسنادی (L/C) یا حواله، پروفرما را مبنا قرار میدهد.
- مجوزها: سازمان‌هایی مثل استاندارد، غذا و دارو یا وزارتخانه‌ها معمولاً بر اساس پروفرما مجوز می‌دهند.
چه اطلاعاتی باید در پروفرما باشد
| بخش | نام انگلیسی روی سند | نکته |
|---|---|---|
| فروشنده و خریدار | Seller / Buyer (Consignee) | نام و نشانی کامل؛ نام خریدار دقیقاً همان نام ثبت‌شده در کارت بازرگانی |
| شماره و تاریخ | PI No. / Date | در همه اسناد بعدی به آن ارجاع میشود |
| اعتبار پیشنهاد | Validity | پروفرمای منقضی برای ثبت سفارش و بانک مشکل‌ساز است |
| شرح کالا | Description of Goods | دقیق، با مدل و مشخصات فنی؛ نه «قطعات یدکی» یا «لوازم» |
| کد تعرفه | HS Code | باید با تعرفه گمرکی ایران سازگار باشد؛ کد اشتباه یعنی حقوق ورودی و مجوز اشتباه |
| مقدار، قیمت واحد، جمع | Quantity / Unit Price / Total Amount | با واحد شمارش درست (عدد، کیلوگرم، متر) |
| شرط تحویل | Incoterms 2020 + place | مثلاً CFR Bandar Abbas؛ بدون محل، شرط ناقص است |
| کشور سازنده و مبدأ | Country of Origin | روی تعرفه و مجوزها اثر دارد |
| بندر بارگیری و تخلیه | Port of Loading / Discharge | همان چیزی که بعداً در بارنامه می‌آید |
| شرایط پرداخت | Payment Terms | مثلاً T/T 30% advance یا L/C at sight |
| بسته‌بندی، وزن، حجم | Packing / Gross & Net Weight | برای برآورد حمل و نوع کانتینر |
| مهر و امضا | Stamp & Signature | بدون آن معمولاً پذیرفته نمی‌شود |
فرق پروفرما با کامرشیال اینویس
پروفرما پیش از معامله و ارسال صادر میشود و درخواست پرداخت قطعی نیست. کامرشیال اینویس (فاکتور تجاری) پس از ارسال صادر میشود، ارزش واقعی کالای ارسال‌شده را نشان میدهد و مبنای اظهار گمرکی است. این دو باید با هم سازگار باشند؛ اختلاف شرح کالا، کد تعرفه یا ارزش بین پروفرما (ثبت سفارش) و اینویس، از دلایل رایج معطلی ترخیص است.
پرسش‌های رایج
پروفرما چیست؟
پروفرما یا پیشفاکتور (Proforma Invoice) پیشنهاد قیمت رسمی فروشنده است که پیش از ارسال کالا صادر میشود و قیمت، مقدار، شرط تحویل و شرط پرداخت را نشان میدهد. در ایران مبنای ثبت سفارش و تأمین ارز است.
فرق پروفرما و اینویس چیست؟
پروفرما پیش از معامله و ارسال صادر میشود و قطعی نیست؛ کامرشیال اینویس پس از ارسال صادر میشود، ارزش واقعی کالا را نشان میدهد و مبنای اظهار در گمرک است.
آیا پروفرما تاریخ اعتبار دارد؟
بله. معمولاً Validity دارد و پروفرمای منقضی برای ثبت سفارش یا بانک ممکن است پذیرفته نشود. پیش از اقدام، تاریخ را بررسی کنید.
اگر پروفرما اشتباه باشد چه میشود؟
اشتباه در شرح کالا، کد تعرفه، ارزش یا نام خریدار به ثبت سفارش منتقل میشود و هنگام ترخیص باعث مغایرت با اسناد حمل میشود. اصلاح آن پس از ثبت سفارش وقت‌گیر است.
← بازگشت به دانشنامه · کامرشیال اینویس · پکینگ لیست · ترخیص کالا