خدمات لجستیک ایرانIRAN LOGISTICS SERVICES
ENRUFA

دوره جامع کالای خطرناک · ماژول C: اطلاع‌رسانی خطر: برچسب، پلاک، علامت و سند

جلسه ۱۶: علامت‌ها: مقدار محدود (LQ)، مقدار استثنا (EQ)، زیان‌آور برای محیط زیست، باتری، دمای بالا، فومیگاسیون

در این جلسه: علامت مقدار محدود (LQ)، نسخه هوایی آن با حرف Y و علامت مقدار استثنا (EQ) را از هم تشخیص دهید و…

مدت مطالعه: حدود ۴۰ دقیقهپیش‌نیاز: جلسه ۱۵مسیرها: صاحب کالا و بازرگان، راننده و شرکت حمل جاده‌ای، فورواردر و ترخیص‌کار

اهداف یادگیری

  • پس از این جلسه می‌توانید علامت مقدار محدود (LQ)، نسخه هوایی آن با حرف Y و علامت مقدار استثنا (EQ) را از هم تشخیص دهید.
  • پس از این جلسه می‌توانید بگویید کامیون و کانتینر حامل بسته‌های LQ کی علامت بزرگ ۲۵۰ میلی‌متری لازم دارند.
  • پس از این جلسه می‌توانید بگویید علامت ماهی و درخت کجا لازم است و بسته‌های ۵ لیتر یا ۵ کیلوگرم و کمتر چه استثنایی دارند.
  • پس از این جلسه می‌توانید علامت باتری را از برچسب 9A جدا کنید و مهلت طرح قدیمی آن را بدانید.
  • پس از این جلسه می‌توانید علامت دمای بالا و هشدار گازدهی (فومیگاسیون) را بشناسید و بگویید پیش از باز کردن کانتینر چه کنید.

بخوانید

این بخش‌ها را به ترتیب بخوانید. هر پیوندی را که باز کنید، علامت می‌خورد.

  1. برچسب، پلاکارد و پلاک نارنجیدر جدول اول صفحه ردیف «علامت» را ببینید: علامت جدا از برچسب کلاس است و جای آن را نمی‌گیرد.
  2. علامت‌ها: ماهی و درخت، LQ، باتری لیتیومی و بقیهاصل این جلسه: شکل، اندازه و بند مقررات هر علامت.
  3. کجا نصب می‌شودببینید علامت محیط زیست ۲۵۰ میلی‌متری روی کانتینر کنار پلاکارد می‌آید.
  4. اشتباه‌های رایججاافتادن علامت ماهی و درخت وقتی بخش ۱۴ برگه SDS «Marine pollutant: Yes» دارد.
  5. کلاس ۹: محیط زیست، دمای بالا و باتریمعیار ماده زیان‌آور برای محیط زیست و دمای بالا، و بخش «باتری لیتیومی: برچسب 9A یا علامت باتری؟».
  6. دریا: اظهارنامه IMDGعبارت MARINE POLLUTANT در شرح کالا، که با علامت ماهی و درخت روی بسته هم‌خوان است.
  7. ایمنی کانتینرپیش از باز کردن کانتینری که هشدار گازدهی دارد، چه چیزی را بخوانید و هوا را چطور اندازه بگیرید.

خلاصه جلسه

برچسب کلاس می‌گوید کالا چه خطری دارد؛ علامت‌ها چیزی اضافه می‌گویند: کالا در مقدار کوچک بسته شده، برای آبزیان زیان‌آور است، باتری دارد، داغ است یا با گاز سمی ضدآفت شده. علامت جای برچسب را نمی‌گیرد و کنار آن می‌آید (جز علامت LQ که بسته مقدار محدود به جای برچسب کلاس دارد).

  • مقدار محدود (LQ): لوزی که مثلث بالا و پایینش سیاه و وسطش سفید است، دست‌کم ۱۰۰ در ۱۰۰ میلی‌متر و برای بسته کوچک تا ۵۰ در ۵۰ (ADR 3.4.7). همین لوزی با حرف Y در وسط، نشان بسته‌ای است که طبق دستورالعمل فنی ICAO برای هوا آماده شده (3.4.8). فرستنده باید جرم کل بسته‌های LQ را پیش از حمل به‌صورت قابل ردیابی به حمل‌کننده بگوید (3.4.12). واحد حملی با جرم حداکثر بیش از ۱۲ تن که بیش از ۸ تن (جرم ناخالص) بسته LQ می‌برد، علامت LQ بزرگ ۲۵۰ میلی‌متری را جلو و عقب می‌خورد؛ کانتینر در همین حالت روی هر چهار طرف (3.4.13 تا 3.4.15).
  • مقدار استثنا (EQ): مربع دست‌کم ۱۰۰ در ۱۰۰ میلی‌متر با حاشیه هاشور قرمز یا سیاه، با شماره برچسب کلاس کالا و اگر جای دیگری از بسته نیامده باشد، نام فرستنده یا گیرنده (3.5.4). برای مقدارهای بسیار کوچک، مثل نمونه آزمایشگاهی.
  • ماده زیان‌آور برای محیط زیست / آلاینده دریایی: لوزی سیاه و سفید با ماهی و درخت مرده؛ ۱۰۰ میلی‌متر روی بسته (5.2.1.8) و ۲۵۰ میلی‌متر روی کانتینر، مخزن و وسیله، آن هم وقتی که آن واحد پلاکارد لازم دارد (5.3.6). بسته تکی یا بسته داخلی ۵ لیتر یا ۵ کیلوگرم و کمتر این علامت را نمی‌خواهد.
  • علامت باتری: مستطیل یا مربع با حاشیه هاشور قرمز دست‌کم ۵ میلی‌متری، ۱۰۰ در ۱۰۰ (برای بسته کوچک ۱۰۰ در ۷۰) میلی‌متر، با شماره UN مثل UN 3481، برای باتری‌های لیتیومی و از ADR 2025 سدیم‌یون که طبق مقرره ویژه 188 آماده شده‌اند (5.2.1.9). باتری کاملاً مشمول به جای آن برچسب 9A می‌خورد. طرح قدیمی با جای شماره تلفن فقط تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ (۱۰ دی ۱۴۰۵) پذیرفته است (1.6.1.49).
  • دمای بالا: مثلث متساوی‌الاضلاع قرمز با ضلع دست‌کم ۲۵۰ میلی‌متر، برای مایع ۱۰۰ درجه یا بیشتر و جامد ۲۴۰ درجه یا بیشتر، مثل قیر داغ؛ روی دو پهلو و عقب خودرو و روی دو پهلو و دو سر کانتینر یا تانک (5.3.3).
  • هشدار گازدهی: مستطیل دست‌کم ۴۰۰ در ۳۰۰ میلی‌متر، سیاه روی سفید، در هر محل ورود به کانتینری که با گاز ضدآفت شده (UN 3359)، با نام گاز و تاریخ و ساعت گازدهی؛ تا تهویه کامل و تخلیه کالا می‌ماند (5.5.2.3).

دو علامت متنی هم هست: OVERPACK وقتی برچسب‌های داخل دیده نمی‌شوند و SALVAGE روی بسته‌بندی نجات. علامت درست را برگه SDS (بخش ۱۴) و ستون‌های جدول A تعیین می‌کنند و مسئولیتش با فرستنده و بسته‌بند است؛ روی کانتینر با بارگیر.

واژه‌های کلیدی

فارسیانگلیسیکوته‌نوشت
مقدار محدودLimited quantityLQ
مقدار استثناExcepted quantityEQ
ماده زیان‌آور برای محیط زیستEnvironmentally hazardous substance
آلاینده دریاییMarine pollutantMP
علامت باتریBattery mark
علامت حمل در دمای بالاElevated temperature substance mark
هشدار گازدهی (فومیگاسیون)Fumigation warning mark
بسته‌بندی بیرونی جمعیOverpack
بسته‌بندی نجاتSalvage packaging
واحد حمل محمولهCargo transport unitCTU

تمرین عملی

چهار محموله ساختگی آماده حمل‌اند. برای هر کدام بگویید چه علامتی لازم است و کجا:

  1. کارتن‌هایی با ۱۲ قوطی یک‌لیتری رنگ که به‌صورت مقدار محدود (LQ) بسته شده‌اند؛ کامیونی با جرم حداکثر ۴۰ تن که ۱۰ تن از این کارتن‌ها و هیچ کالای خطرناک دیگری نمی‌برد.
  2. بشکه‌های ۲۰۰ لیتری حلالی که بخش ۱۴ برگه SDS آن Marine pollutant: Yes دارد، در یک کانتینر پلاکاردشده برای سفر دریایی.
  3. جعبه‌ای با چند گوشی همراه که باتری لیتیوم‌یون کوچک داخلشان است و طبق مقرره ویژه 188 آماده شده؛ انبار هنوز برچسب‌های طرح قدیمی با جای شماره تلفن را دارد. ارسال در بهمن ۱۴۰۵.
  4. تانکر قیر در دمای حدود ۱۶۰ درجه (UN 3257).
پاسخ
  1. روی هر کارتن علامت LQ (لوزی سیاه و سفید، دست‌کم ۱۰۰ میلی‌متر). چون جرم حداکثر کامیون بیش از ۱۲ تن و بار LQ بیش از ۸ تن است، علامت LQ بزرگ ۲۵۰ میلی‌متری جلو و عقب کامیون هم لازم است (ADR 3.4.13 و 3.4.15). فرستنده جرم کل را پیش از حمل به حمل‌کننده می‌گوید (3.4.12).
  2. روی هر بشکه، کنار برچسب کلاس، علامت ماهی و درخت ۱۰۰ میلی‌متری (بشکه بیش از ۵ لیتر است)؛ روی کانتینر، چون پلاکارد دارد، علامت ۲۵۰ میلی‌متری کنار پلاکاردها (5.2.1.8 و 5.3.6). در اظهارنامه دریایی هم عبارت MARINE POLLUTANT می‌آید.
  3. علامت باتری با UN 3481 (باتری داخل دستگاه). طرح قدیمی فقط تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ (۱۰ دی ۱۴۰۵) پذیرفته است؛ در بهمن ۱۴۰۵ باید طرح جدید بدون جای تلفن به کار برود (1.6.1.49).
  4. مایع بالای ۱۰۰ درجه است: مثلث قرمز دمای بالا روی دو پهلو و عقب تانکر (5.3.3)، به‌علاوه پلاکارد کلاس ۹ و پلاک نارنجی 99/3257.

آزمونک جلسه

۱. علامت مقدار محدود (LQ) چه شکلی دارد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) لوزی که مثلث بالا و پایینش سیاه و وسطش سفید است. علامت LQ لوزی با مثلث‌های سیاه بالا و پایین و وسط سفید است، حداقل ۱۰۰ × ۱۰۰ میلی‌متر و برای بسته کوچک تا ۵۰ × ۵۰ (ADR/RID 3.4.7). مربع هاشوری علامت EQ و مثلث قرمز علامت دمای بالاست. منبع

۲. حرف Y در وسط علامت مقدار محدود چه معنایی دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) بسته طبق دستورالعمل فنی ICAO برای حمل هوایی آماده شده است. علامت LQ با حرف Y در وسط، برای بسته‌هایی است که طبق دستورالعمل فنی ICAO برای هوا آماده شده‌اند (ADR/RID 3.4.8). Y در علامت بسته‌بندی UN معنای دیگری دارد و نباید با این علامت قاطی شود. منبع

۳. علامت ماده زیان‌آور برای محیط زیست (ماهی و درخت) روی کدام بسته لازم نیست؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) بسته تکی یا بسته داخلی ۵ لیتر یا کمتر (مایع)، یا ۵ کیلوگرم یا کمتر (جامد). طبق ADR/RID 5.2.1.8.1 این علامت روی بسته‌های تکی یا بسته‌های داخلی ۵ لیتر یا ۵ کیلوگرم و کمتر لازم نیست. بسته‌های بزرگ‌تر آن را می‌خواهند. منبع

۴. علامت ماهی و درخت روی کانتینر، مخزن یا وسیله حمل دست‌کم چه اندازه‌ای دارد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) ۲۵۰ × ۲۵۰ میلی‌متر. روی بسته حداقل ۱۰۰ × ۱۰۰ و روی کانتینر، مخزن و وسیله حمل حداقل ۲۵۰ × ۲۵۰ میلی‌متر است (ADR/RID 5.2.1.8 و 5.3.6). منبع

۵. علامت باتری (مستطیل با حاشیه هاشور قرمز و شماره UN) برای کدام بسته‌ها است؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) باتری‌های لیتیومی کوچک‌تری که طبق مقرره ویژه 188 آماده شده‌اند. علامت باتری برای باتری‌های کوچک‌تری است که طبق مقرره ویژه 188 از بیشتر قواعد معاف‌اند؛ باتری‌های کاملاً مشمول برچسب 9A می‌خورند. شماره UN مثل UN 3481 روی علامت نوشته می‌شود. منبع

۶. طرح قدیمی علامت باتری لیتیومی (با جای شماره تلفن) تا چه زمانی هنوز پذیرفته است؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ (۱۰ دی ۱۴۰۵). طبق بند انتقالی 1.6.1.49 ADR/RID 2025، علامت طرح قدیمی تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ (۱۰ دی ۱۴۰۵) پذیرفته است؛ پس از آن فقط طرح جدید بدون جای تلفن. منبع

۷. علامت «حمل در دمای بالا» کدام است و برای چه کالایی؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) مثلث متساوی‌الاضلاع قرمز با ضلع حداقل ۲۵۰ میلی‌متر، برای مایع ۱۰۰ درجه یا بیشتر و جامد ۲۴۰ درجه یا بیشتر. علامت دمای بالا مثلث متساوی‌الاضلاع قرمز با ضلع حداقل ۲۵۰ میلی‌متر است، برای مایع در ۱۰۰ درجه یا بیشتر و جامد در ۲۴۰ درجه یا بیشتر، مثل قیر داغ (ADR/RID 5.3.3). منبع

۸. هشدار گازدهی (فومیگاسیون) روی کانتینر چه اطلاعاتی دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) نام گاز، تاریخ و ساعت گازدهی و تاریخ تهویه، روی مستطیلی دست‌کم ۴۰۰ × ۳۰۰ میلی‌متر. هشدار گازدهی مستطیل حداقل ۴۰۰ × ۳۰۰ میلی‌متر روی در کانتینری است که با گاز سمی ضدآفت شده (UN 3359)، با نام گاز، تاریخ و ساعت گازدهی و تاریخ تهویه (ADR/RID 5.5.2.3.2). پیش از باز کردن چنین کانتینری صفحه ایمنی کانتینر را بخوانید. منبع

۹. علامت مقدار استثنا (EQ) چه چیزی را روی خود نشان می‌دهد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) شماره برچسب کلاس کالا و، اگر جای دیگری روی بسته نیامده، نام فرستنده یا گیرنده. علامت EQ مربعی حداقل ۱۰۰ × ۱۰۰ میلی‌متر با حاشیه هاشورخورده قرمز یا سیاه است، با شماره برچسب کلاس و در صورت نبودن در جای دیگر بسته، نام فرستنده یا گیرنده (ADR/RID 3.5.4.2). منبع

۱۰. کامیونی با جرم حداکثر ۴۰ تن، ۱۰ تن کارتن کالای خطرناک بسته‌بندی‌شده به‌صورت مقدار محدود (LQ) می‌برد و کالای خطرناک دیگری ندارد. علاوه بر علامت LQ روی هر کارتن، چه چیزی لازم است؟ (دشوار)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) علامت LQ بزرگ روی خود واحد حمل (جلو و عقب). واحد حملی که بیش از ۸ تن بار LQ می‌برد علامت بزرگ LQ را هم می‌خورد. طبق ADR 3.4.13 تا 3.4.15 این علامت ۲۵۰ × ۲۵۰ میلی‌متری برای واحد حمل با جرم حداکثر بیش از ۱۲ تن، جلو و عقب نصب می‌شود. منبع

آزمونک تمرینی است: هر چند بار خواستید تکرار کنید. نمره قبولی ۷۰٪؛ بهترین نمره شما نگه داشته می‌شود.

مهمان هستید؟ پیشرفت، نمره، نشانه و یادداشت فعلاً فقط در همین مرورگر نگه داشته می‌شود؛ با عضویت رایگان آن را در حساب خود نگه دارید.

این دوره و گواهی پایان آن آموزشی است و جایگزین گواهینامه رسمی راننده ADR، گواهی آموزش IMDG/IATA یا هیچ مجوز قانونی نیست. برای حمل واقعی، متن رسمی مقررات و دستور مرجع صالح ملاک است.

بازبینی: آبان ۱۴۰۵

ترخیص کالا در این گمرک را به ما بسپارید

درخواست مشاوره و استعلام