دانشنامه حمل · کالای خطرناک
پاوربانک و باتری لیتیومی در هواپیما: چه چیزی مجاز است
پاوربانک در هواپیما فقط در کابین (کیف دستی یا همراه خودتان) مجاز است و هرگز در چمدانی که تحویل بار میدهید نه. پاوربانک تا ۱۰۰ واتساعت بدون اجازه ایرلاین پذیرفته میشود، هر مسافر حداکثر ۲ پاوربانک میبرد و از ۲۷ مارس ۲۰۲۶ (۷ فروردین ۱۴۰۵) شارژ کردن پاوربانک در طول پرواز ممنوع است. پاوربانک بزرگتر از ۱۶۰ واتساعت در هیچ حالتی همراه مسافر پذیرفته نمیشود. در این صفحه با ماشینحساب، واتساعت باتری خود را حساب کنید و قاعده بقیه کالاهای خطرناک همراه مسافر را ببینید.
نامها و معادلها
- نام فارسی
- کالای خطرناک همراه مسافر، کالاهای خطرناک در هواپیما، پاوربانک در هواپیما، باتری یدکی، باتری لیتیومی در بار مسافر
- نام رسمی انگلیسی
- Dangerous goods carried by passengers or crew; Power bank; Spare lithium battery; Portable electronic device (PED); Watt-hour rating
- علامت اختصاری
- DG, PED, PMED, Wh, mAh, Li-ion, Li-metal, POC
- در بازار به آن میگویند
- پاور بانک، پاوربانک تو هواپیما، شارژر همراه، باتری اکسترنال، پاوربانک مجاز هواپیما، وات ساعت پاوربانک، میلی آمپر ساعت، کالای ممنوعه پرواز، اشیای ممنوعه هواپیما، power bank in plane، lithium battery flight
پاوربانک در هواپیما: پاسخ کوتاه
پاوربانک را فقط در کیف دستی یا همراه خودتان به کابین ببرید؛ قرار دادن آن در چمدانی که تحویل بار میشود در همه پروازها ممنوع است. اگر ظرفیت آن ۱۰۰ واتساعت (Wh) یا کمتر باشد، یعنی تقریباً هر پاوربانک تا ۲۷٬۰۰۰ میلیآمپرساعت، اجازه ایرلاین لازم نیست. هر نفر حداکثر دو پاوربانک میبرد، در طول پرواز نباید پاوربانک را شارژ کند و بهتر است با آن گوشی را هم شارژ نکند. دو سر هر پاوربانک باید در برابر اتصال کوتاه محافظت شود (جعبه اصلی، کیسه جدا یا چسب روی سرهای فلزی).
این قواعد از جدول 2.3.A مقررات کالای خطرناک انجمن بینالمللی حمل و نقل هوایی (IATA Dangerous Goods Regulations، ویرایش ۶۷، اجرا از ۱ ژانویه ۲۰۲۶) و از الحاقیه شماره ۱ دستورالعمل فنی سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری (ICAO Technical Instructions, Doc 9284, 2025–2026, Addendum No. 1، اجرا از ۲۷ مارس ۲۰۲۶) گرفته شده است. ICAO قانونگذار بینالمللی است و IATA همان قواعد را برای ایرلاینها در قالب یک کتاب کاربردی مینویسد. IATA جدول 2.3.A را رایگان روی سایت خود گذاشته است: جدول 2.3.A، ویرایش ۶۷ (PDF انگلیسی، سایت IATA). ما در این صفحه ردیفهای آن را با زبان خودمان توضیح میدهیم؛ متن رسمی همان جدول انگلیسی است.
ایرلاین میتواند سختگیرتر باشد
خود جدول 2.3.A در پایانش یادآوری میکند که کشورها و ایرلاینها میتوانند «اختلاف» (State or operator variations) اعلام کنند و قاعده را تنگتر کنند. چند ایرلاین استفاده از پاوربانک را در تمام طول پرواز ممنوع کردهاند یا فقط یک پاوربانک میپذیرند. پیش از پرواز، صفحه «کالای خطرناک» یا «بار» ایرلاین خودتان را ببینید یا از دفتر فروش آن بپرسید. حرف آخر را ایرلاین و مأمور پذیرش و بازرسی فرودگاه میزنند.
جدول سریع: کابین، بار چمدان یا ممنوع
این جدول خلاصه مهمترین پرسشهای مسافران است. علامت تیک یعنی مجاز، ضربدر یعنی مجاز نیست و علامت تعجب یعنی فقط با اجازه ایرلاین یا با شرط خاص. جزئیات هر ردیف در بخشهای بعد آمده است.
| کالا | کابین | بار چمدان | شرط یا ممنوعیت |
|---|---|---|---|
| پاوربانک تا ۱۰۰ Wh | مجاز | مجاز نیست | حداکثر ۲ عدد؛ شارژ نکردن در پرواز؛ سرها محافظتشده |
| پاوربانک ۱۰۰ تا ۱۶۰ Wh | با اجازه یا شرط | مجاز نیست | فقط با اجازه ایرلاین (بسیاری اجازه نمیدهند)، پیش از سفر بپرسید |
| پاوربانک بیش از ۱۶۰ Wh | ممنوع | همراه مسافر ممنوع؛ فقط محموله بار | |
| گوشی، لپتاپ، تبلت، دوربین (تا ۱۰۰ Wh) | مجاز | مجاز | در چمدان کاملاً خاموش و محافظتشده؛ تا ۱۵ دستگاه |
| دستگاه با باتری ۱۰۰ تا ۱۶۰ Wh | با اجازه یا شرط | با اجازه یا شرط | با اجازه ایرلاین |
| باتری یدکی تا ۱۰۰ Wh | مجاز | مجاز نیست | تا ۲۰ عدد؛ هر کدام جدا محافظتشده |
| باتری یدکی ۱۰۰ تا ۱۶۰ Wh | با اجازه یا شرط | مجاز نیست | با اجازه ایرلاین، حداکثر ۲ عدد |
| سیگار الکترونیکی و ویپ | مجاز | مجاز نیست | محافظت در برابر روشن شدن؛ استفاده و شارژ در پرواز ممنوع |
| چمدان هوشمند با باتری جداشدنی | مجاز | با اجازه یا شرط | برای تحویل بار، باتری را درآورید و به کابین ببرید |
| ویلچر برقی | مجاز نیست | با اجازه یا شرط | با اجازه ایرلاین و خبر به خلبان؛ گاهی باتری به کابین میآید |
| فندک کوچک یا یک بسته کبریت ایمنی | فقط جیب | مجاز نیست | فقط در جیب خودتان؛ سوخت و گاز شارژ فندک ممنوع |
| عطر، اسپری مو، داروی الکلدار | مجاز | مجاز | مجموع ۲ کیلو یا ۲ لیتر؛ هر قلم ۰٫۵ |
| یخ خشک تا ۲٫۵ کیلو | با اجازه یا شرط | با اجازه یا شرط | با اجازه ایرلاین؛ بسته گاز را بیرون بدهد |
| دماسنج پزشکی جیوهای | مجاز نیست | مجاز | یک عدد در جلد محافظ |
| کپسول گاز پیکنیک | ممنوع | ممنوع | |
| ترقه، فشفشه، آتشبازی | ممنوع | ممنوع (کلاس ۱) | |
| بنزین، تینر، رنگ، سوخت فندک | ممنوع | ممنوع (کلاس ۳) | |
| اسپری فلفل و شوکر | ممنوع | ممنوع | |
مجاز مجازمجاز نیست مجاز نیستبا اجازه یا شرط با اجازه ایرلاین یا شرطفقط جیب
واتساعت چیست و چطور آن را از روی پاوربانک بخوانیم
مقررات هوایی ظرفیت باتری لیتیومیون را با «واتساعت» (Watt-hour, Wh) میسنجد، نه با میلیآمپرساعت (mAh) که فروشندهها روی جعبه درشت مینویسند. واتساعت مقدار انرژی ذخیرهشده است و از ضرب ظرفیت در ولتاژ به دست میآید:
Wh = mAh × V ÷ 1000
یعنی میلیآمپرساعت را در ولتاژ اسمی سلول ضرب کنید و حاصل را بر ۱۰۰۰ تقسیم کنید.
| ظرفیت روی جعبه | ولتاژ اسمی سلول | واتساعت | وضعیت در هواپیما (پاوربانک) |
|---|---|---|---|
| 5,000 mAh | 3.7 V | 18.5 Wh | فقط کابین، بدون اجازه |
| 10,000 mAh | 3.7 V | 37 Wh | فقط کابین، بدون اجازه |
| 20,000 mAh | 3.7 V | 74 Wh | فقط کابین، بدون اجازه |
| 26,800 mAh | 3.7 V | 99.2 Wh | فقط کابین، بدون اجازه (درست زیر مرز) |
| 27,000 mAh | 3.7 V | 99.9 Wh | روی مرز ۱۰۰ واتساعت؛ عدد چاپشده روی بدنه ملاک است |
| 30,000 mAh | 3.7 V | 111 Wh | ۱۰۰ تا ۱۶۰: فقط با اجازه ایرلاین (بسیاری اجازه نمیدهند)، پیش از سفر بپرسید (توضیح پایین) |
| 40,000 mAh | 3.7 V | 148 Wh | ۱۰۰ تا ۱۶۰: فقط با اجازه ایرلاین (بسیاری اجازه نمیدهند)، پیش از سفر بپرسید |
| 50,000 mAh | 3.7 V | 185 Wh | بالای ۱۶۰؛ ممنوع |
چرا ۳٫۶ یا ۳٫۷ ولت و نه ۵ ولت خروجی USB
داخل پاوربانک سلولهای لیتیومیون هستند که ولتاژ اسمی هر کدام حدود ۳٫۶ یا ۳٫۷ ولت است. عدد میلیآمپرساعت درشت روی جعبه (مثلاً 20000mAh) ظرفیت همین سلولها با همین ولتاژ است. خروجی USB که ۵ ولت (یا در شارژ سریع ۹ و ۱۲ ولت) است، بعد از یک مدار افزاینده ولتاژ میآید و ربطی به انرژی ذخیرهشده ندارد. اگر میلیآمپرساعت سلول را در ۵ ولت ضرب کنید، واتساعت را بیشتر از واقع حساب کردهاید؛ اگر «ظرفیت نامی خروجی» (rated capacity، مثلاً 12000mAh 5V) را در ۳٫۷ ضرب کنید، کمتر از واقع. درست این است که میلیآمپرساعت سلول را با ولتاژ سلول ضرب کنید.
برچسب پاوربانک را اینطور بخوانید
- اول دنبال خود عدد Wh بگردید. بیشتر پاوربانکهای استاندارد روی بدنه (معمولاً پشت یا کنار، با حروف ریز) مقدار واتساعت را مینویسند، مثلاً 74Wh. اگر این عدد هست، همان ملاک است و حساب لازم نیست.
- اگر Wh نبود، ردیف «ظرفیت سلول» را پیدا کنید. عبارتهایی مثل Cell capacity: 20000mAh 3.7V یا Battery: 3.6V 10000mAh. این دو عدد را در ماشینحساب پایین وارد کنید.
- به «ظرفیت نامی» یا «خروجی» اشتباه نکنید. ردیفهایی مثل Rated capacity: 12000mAh (5V 2.4A) یا Output: 5V⎓3A برای حساب واتساعت نیستند.
- بدنه بدون برچسب خوانا مشکلساز است. مأمور بازرسی نمیتواند ظرفیت را تأیید کند و ممکن است پاوربانک را نپذیرد. پاوربانکهای ارزان بدون مشخصات یا با عدد اغراقآمیز (مثلاً «۹۰ هزار میلیآمپر» در بدنهای کوچک) را برای سفر هوایی نخرید. راهنمای IATA برای ایرلاینها (۳۱ مارس ۲۰۲۶) هم یکی از دلایل سختگیری تازه را پاوربانکهای بیکیفیتی میداند که آزمونهای ایمنی سازمان ملل (UN 38.3) را نگذراندهاند.
نمونه لپتاپ (عددها نمونه هستند): باتری با برچسب 11.55V 4800mAh میشود 11.55 × 4800 ÷ 1000 ≈ 55 Wh. بیشتر لپتاپهای معمولی زیر ۱۰۰ واتساعت هستند؛ برخی لپتاپهای بزرگ گیمینگ و ایستگاههای کاری نزدیک همین مرز هستند و باید برچسب را دید.
ماشینحساب باتری لیتیومی برای سفر هوایی
واتساعت را مستقیم بنویسید یا میلیآمپرساعت و ولتاژ را وارد کنید. نوع باتری و حالت آن (پاوربانک، باتری یدکی، داخل دستگاه) را انتخاب کنید تا ببینید در کابین و بار چمدان چه وضعی دارد. هیچ داده شخصی خواسته نمیشود و حساب فقط در مرورگر خودتان انجام میشود.
جدول قاعدهها (خلاصه)
| حالت | لیتیومیون | کابین | بار چمدان |
|---|---|---|---|
| پاوربانک | تا ۱۰۰ Wh | بله، حداکثر ۲؛ بدون شارژ در پرواز | خیر |
| ۱۰۰ تا ۱۶۰ Wh | فقط با اجازه ایرلاین (بسیاری اجازه نمیدهند)، پیش از سفر بپرسید | خیر | |
| بیش از ۱۶۰ Wh | ممنوع | ||
| باتری یدکی | تا ۱۰۰ Wh | بله، تا ۲۰ عدد | خیر |
| ۱۰۰ تا ۱۶۰ Wh | با اجازه ایرلاین، حداکثر ۲ | خیر | |
| بیش از ۱۶۰ Wh | ممنوع | ||
| داخل دستگاه | تا ۱۰۰ Wh | بله، تا ۱۵ دستگاه | بله، کاملاً خاموش |
| ۱۰۰ تا ۱۶۰ Wh | با اجازه ایرلاین | با اجازه ایرلاین | |
| بیش از ۱۶۰ Wh | ممنوع | ||
پاوربانک: قواعد کامل از ۲۷ مارس ۲۰۲۶
تا پیش از سال ۲۰۲۶، پاوربانک در مقررات هوایی همان «باتری یدکی» حساب میشد. جدول 2.3.A ویرایش ۶۷ هنوز همین را میگوید: هر وسیلهای که کار اصلیاش تأمین برق است، مثل پاوربانک، باتری یدکی است و فقط در کابین مجاز است. ICAO در ۲۷ مارس ۲۰۲۶ با الحاقیه شماره ۱ دستورالعمل فنی، پاوربانک را از باتری یدکی جدا کرد و برای آن قاعدههای تازه گذاشت (بخش ۸، جدول 8-1، ردیف ۱، بند i). IATA در راهنمای ۳۱ مارس ۲۰۲۶ اعلام کرد این تغییرها در ویرایش ۶۸ کتاب، که از ۱ ژانویه ۲۰۲۷ اجرا میشود، وارد متن اصلی میشود. منبع قاعده تازه: ICAO، الحاقیه شماره ۱ دستورالعمل فنی Doc 9284 (۲۷ مارس ۲۰۲۶ / ۷ فروردین ۱۴۰۵) و اطلاعیه رسمی ICAO در همان روز (هر دو دریافت ۲۸ آبان ۱۴۰۵). وضع امروز (آبان ۱۴۰۵) این است:
| قاعده | توضیح به زبان ساده | از کجا |
|---|---|---|
| فقط کابین | پاوربانک در کیف دستی یا جیب و کیف همراه؛ هرگز در چمدان تحویلی. اگر مأمور پذیرش کیف دستی شما را به بار فرستاد، پاوربانک را از آن بیرون بیاورید. | جدول 2.3.A ویرایش ۶۷؛ ICAO جدول 8-1 بند h و i |
| حداکثر ۱۰۰ واتساعت (یا ۲ گرم لیتیوم برای نوع لیتیوم فلزی) | تا این حد اجازه ایرلاین لازم نیست. | جدول 2.3.A ویرایش ۶۷ (ردیف باتری یدکی) |
| ۱۰۰ تا ۱۶۰ واتساعت | فقط با اجازه ایرلاین (بسیاری اجازه نمیدهند)، پیش از سفر بپرسید. | ICAO الحاقیه ۱ (۲۷ مارس ۲۰۲۶)، جدول 8-1؛ راهنمای IATA برای ایرلاینها (۳۱ مارس ۲۰۲۶) |
| حداکثر دو پاوربانک برای هر نفر | قاعده تازه؛ متن ICAO میگوید بیش از دو پاوربانک نه، و برخلاف باتری یدکی راهی برای افزایش آن با اجازه ایرلاین نگذاشته است. باتریهای یدکی دیگر (مثل باتری دوربین) جدا شمرده میشوند. | ICAO الحاقیه ۱، جدول 8-1 بند i؛ خبر ICAO ۲۷ مارس ۲۰۲۶ |
| شارژ نکردن خود پاوربانک در پرواز | پاوربانک را به پریز یا درگاه USB صندلی یا به لپتاپ وصل نکنید تا پر شود. | ICAO الحاقیه ۱، جدول 8-1 بند i (اجباری) |
| شارژ نکردن گوشی با پاوربانک در پرواز | ICAO این را «توصیه» کرده است، نه اجبار؛ ولی چند ایرلاین آن را در قاعده خود اجباری کردهاند. | ICAO الحاقیه ۱، جدول 8-1 بند i (توصیه) |
| محافظت در برابر اتصال کوتاه | هر پاوربانک در جعبه اصلی یا کیسه پلاستیکی جدا، یا با چسب روی سرهای فلزی و درگاهها. پاوربانک را کنار کلید و سکه در یک جیب نگذارید. | جدول 2.3.A ویرایش ۶۷؛ ICAO جدول 8-1 بند h و i |
| بیش از ۱۶۰ واتساعت | همراه مسافر ممنوع است؛ چنین باتریای فقط به صورت محموله بار هوایی، با بستهبندی و اظهارنامه کالای خطرناک، حمل میشود. | جدول 2.3.A ویرایش ۶۷ (ردیف ۱۰۰ تا ۱۶۰ سقف را ۱۶۰ میگذارد)؛ راهنمای IATA، پیوست B |
پاوربانک ۱۰۰ تا ۱۶۰ واتساعت: فقط با اجازه ایرلاین
متن ویرایش ۶۷ برای باتری یدکی ۱۰۰ تا ۱۶۰ واتساعت اجازه ایرلاین و سقف دو عدد گذاشته بود و پاوربانک هم باتری یدکی بود. الحاقیه ICAO هم روی کاغذ همین امکان را برای پاوربانک نگه داشته است. ولی IATA در راهنمای ۳۱ مارس ۲۰۲۶ برای ایرلاینها نوشته که به دلیل نگرانی از کیفیت سازندگان پاوربانک، این امکان را به ویرایش ۶۸ نمیبرد، و در جدول پیوست همان راهنما پاوربانک ۱۰۰ تا ۱۶۰ واتساعت را «ممنوع» نشان داده است. ویرایش ۶۸ (اجرا از ۱ ژانویه ۲۰۲۷) هم پاوربانک را فقط تا ۱۰۰ واتساعت یا ۲ گرم لیتیوم فهرست کرده است. نتیجه عملی: پاوربانک ۱۰۰ تا ۱۶۰ واتساعت فقط با اجازه ایرلاین (بسیاری اجازه نمیدهند)، پیش از سفر بپرسید؛ بهتر است اجازه را کتبی و پیش از خرید بلیت بگیرید.
اگر پاوربانک در پرواز داغ کرد یا دود کرد
فوراً به خدمه پرواز خبر دهید؛ خدمه برای آتش باتری لیتیومی آموزش و تجهیزات دارند. باتری داغ را با دست برندارید و اگر پاوربانک یا گوشی لای صندلی افتاد، صندلی را جابهجا نکنید، چون فشار مکانیزم صندلی میتواند باتری را له کند. به همین دلیل بهتر است پاوربانک را در جایی نگه دارید که در دسترس شما باشد، نه در محفظه بالای سر.
گوشی، لپتاپ، تبلت، دوربین و دستگاههای باتریدار
جدول 2.3.A ویرایش ۶۷ دستگاههای الکترونیکی قابل حمل (Portable Electronic Device, PED) را جدا از باتری یدکی میبیند. منظور هر دستگاهی است که باتری لیتیومی داخلش است: گوشی، لپتاپ، تبلت، دوربین، هدفون، ساعت هوشمند و همچنین دستگاههای پزشکی مثل دستگاه تغلیظ اکسیژن قابل حمل (POC). قاعدهها به زبان ساده:
- باتری تا ۱۰۰ واتساعت (لیتیومیون) یا تا ۲ گرم لیتیوم (لیتیوم فلزی): در کابین و در بار چمدان مجاز، بدون اجازه ایرلاین. هر نفر تا ۱۵ دستگاه؛ بیشتر از آن با اجازه ایرلاین.
- دستگاه در بار چمدان باید کاملاً خاموش باشد، نه در حالت خواب یا آمادهبهکار، و طوری بسته شود که روشن نشود و آسیب نبیند. ICAO برای دستگاههای خیلی کوچک (باتری تا ۲٫۷ واتساعت یا ۰٫۳ گرم لیتیوم، مثل برچسب ردیاب چمدان) این شرط خاموش بودن را برداشته است. ICAO همچنین توصیه میکند دستگاهها را تا جای ممکن در کابین ببرید.
- باتری داخل دستگاه ۱۰۰ تا ۱۶۰ واتساعت: در کابین و در بار چمدان مجاز، ولی با اجازه ایرلاین. برای دستگاه پزشکی با باتری لیتیوم فلزی، ۲ تا ۸ گرم لیتیوم هم با اجازه ایرلاین پذیرفته میشود؛ این استثنا فقط برای دستگاه پزشکی است.
- بیش از ۱۶۰ واتساعت: همراه مسافر پذیرفته نمیشود.
- دستگاههایی که میتوانند گرمای شدید تولید کنند (مثل چراغقوههای غواصی پرقدرت یا ابزارهای گرمکننده) باید با جدا کردن باتری یا المنت گرمایی از روشن شدن ناخواسته در امان بمانند (ICAO جدول 8-1 بند g).
اگر چمدان دستی شما دم در هواپیما به بار فرستاده شد (اتفاقی که در پروازهای پر زیاد پیش میآید)، پاوربانک، باتری یدکی و سیگار الکترونیکی را از آن بیرون بیاورید و لپتاپ را کاملاً خاموش کنید.
باتری یدکی (غیر از پاوربانک)
باتری یدکی یعنی باتریای که بیرون از دستگاه است: باتری اضافه دوربین و پهپاد، باتری قلمی و نیمقلمی لیتیومی، باتری اضافه لپتاپ یا ابزار. طبق جدول 2.3.A ویرایش ۶۷:
- باتری یدکی فقط در کابین مجاز است، هر کدام با محافظت جدا در برابر اتصال کوتاه.
- تا ۱۰۰ واتساعت (لیتیومیون) یا ۲ گرم لیتیوم (لیتیوم فلزی): بدون اجازه، تا ۲۰ باتری یدکی برای هر نفر؛ بیشتر از ۲۰ با اجازه ایرلاین.
- ۱۰۰ تا ۱۶۰ واتساعت: با اجازه ایرلاین و حداکثر دو عدد، فقط در کابین. برای مثال برخی باتریهای پهپاد و دوربین فیلمبرداری حرفهای در این گروهاند.
- لیتیوم فلزی ۲ تا ۸ گرم: فقط برای دستگاه پزشکی قابل حمل (PMED)، با اجازه ایرلاین، حداکثر دو عدد.
- باتریهای غیرلیتیومی هم قاعده دارند: باتری خشک و نیکلمتالهیدرید یدکی فقط در کابین؛ باتری «نشتنکن» (non-spillable) یدکی حداکثر ۱۲ ولت و ۱۰۰ واتساعت و حداکثر دو عدد.
لیتیوم فلزی چیست و ۲ گرم یعنی چه؟ باتری لیتیوم فلزی معمولاً شارژنشدنی است، مثل باتری سکهای ساعت و کنترل، باتریهای قلمی لیتیومی و باتریهای CR123 دوربین. برای این نوع، به جای واتساعت، وزن لیتیوم داخل آن ملاک است. باتریهای مصرفی رایج معمولاً خیلی کمتر از ۲ گرم لیتیوم دارند؛ عدد دقیق در برگه مشخصات سازنده آمده است و اگر شک دارید از فروشنده بخواهید.
سیگار الکترونیکی، ویپ و پاد
سیگار الکترونیکی، سیگار برگ و پیپ الکترونیکی و هر «تبخیرکننده شخصی» باتریدار فقط در کابین (کیف دستی یا همراه خودتان) مجاز است و در بار چمدان نه، حتی اگر خاموش باشد. هر دستگاه باید طوری محافظت شود که دکمهاش اتفاقی فشار داده نشود و المنت گرم نشود (جدول 2.3.A ویرایش ۶۷). کشیدن آن در هواپیما با قاعده منع دخانیات ایرلاینها ممنوع است و شارژ کردن آن هم در پرواز مجاز نیست. مایع یدکی ویپ مایع است و در کیف دستی تابع قاعده امنیتی مایعات فرودگاه میشود.
چمدان هوشمند و ردیاب چمدان
چمدان هوشمند یعنی چمدانی که باتری لیتیومی دارد، مثلاً برای درگاه شارژ، قفل الکترونیکی، ردیاب یا چرخ برقی. طبق جدول 2.3.A ویرایش ۶۷ سه حالت هست:
- باتری جداناشدنی کوچک (حداکثر ۰٫۳ گرم لیتیوم فلزی یا ۲٫۷ واتساعت لیتیومیون): در کابین و بار چمدان مجاز.
- باتری جداشدنی: اگر چمدان را تحویل بار میدهید، باید باتری را درآورید و باتری را با خودتان به کابین ببرید.
- باتری جداناشدنی بزرگتر از آن حد: ممنوع، چه کابین چه بار.
ردیابهای کوچک چمدان با باتری سکهای معمولاً در گروه اول هستند؛ عدد باتری را در دفترچه دستگاه ببینید.
ویلچر برقی و وسایل کمکحرکتی
ویلچر برقی و اسکوتر کمکحرکتی برای مسافری که توان حرکت محدود دارد، پذیرفته میشود، ولی همیشه با اجازه ایرلاین و با خبر دادن به خلبان درباره جای آن در هواپیما. جدول 2.3.A ویرایش ۶۷ سه ردیف دارد: ویلچر با باتری نشتنکن، نیکلمتالهیدرید یا خشک؛ ویلچر با باتری نشتکن یا لیتیومیون؛ و ویلچر لیتیومیونی که طراحیاش از باتری خوب محافظت نمیکند. در دو حالت اول ویلچر در بخش بار میرود. در حالت سوم باتری باید طبق بند 2.3.2.4.3 کتاب از ویلچر جدا شود و باتری با مسافر به کابین بیاید. سقف واتساعت باتریهای ویلچر و تعداد باتری یدکی در بندهای 2.3.2.2 تا 2.3.2.4 کتاب آمده که در این جدول نیست؛ IATA راهنمای جداگانه رایگانی برای وسایل کمکحرکتی دارد (پیوند در منابع). پیش از خرید بلیت، نوع ویلچر، نوع و واتساعت باتری و وزن آن را به ایرلاین اعلام کنید.
اسپری، عطر، ادکلن، دارو و لوازم آرایش
جدول 2.3.A ویرایش ۶۷ دو گروه را با هم حساب میکند: لوازم دارویی و بهداشتی و آرایشی غیرپرتوزا (مثل اسپری مو، عطر، ادکلن و داروی الکلدار) و اسپریهای غیرقابل اشتعال و غیرسمی کلاس 2.2 برای ورزش یا خانه. هر دو گروه در کابین و بار چمدان بدون اجازه مجازند، با این سقفها:
- مجموع همه این اقلام برای هر نفر حداکثر ۲ کیلوگرم یا ۲ لیتر؛
- هر قلم حداکثر ۰٫۵ کیلوگرم یا ۰٫۵ لیتر؛
- سر افشانه اسپری با درپوش یا وسیله دیگر قفل شود تا اتفاقی خالی نشود.
اسپریهای قابل اشتعالی که لوازم آرایشی و دارویی نیستند (مثل اسپری رنگ، اسپری روانکننده، حشرهکش قابل اشتعال) در این ردیف نیستند و همراه مسافر ممنوعاند. اسپری فلفل و هر اسپری بیحسکننده یا تحریککننده هم صریحاً ممنوع است، چه همراه، چه کابین، چه بار. یادتان باشد قاعده امنیتی مایعات در کیف دستی (ظرفهای کوچک در کیسه شفاف) قاعده جداگانه امنیت فرودگاه است و جدول کالای خطرناک جای آن را نمیگیرد.
فندک و کبریت
هر نفر فقط یک بسته کوچک کبریت ایمنی یا یک فندک کوچک میتواند داشته باشد، آن هم فقط همراه خودش (در جیب)؛ نه در کیف دستی و نه در چمدان تحویلی. فندک نباید سوخت مایع آزاد داشته باشد؛ فندک گازی معمولی پذیرفته است. سوخت فندک و گاز شارژ فندک به هیچ شکلی پذیرفته نمیشود. کبریتی که روی هر سطحی روشن میشود، فندک شعلهآبی یا «سیگار برگ» (شعلهافکن) و فندک برقی باتریدار بدون درپوش یا قفل ایمنی ممنوعاند (جدول 2.3.A ویرایش ۶۷). برخی فرودگاهها و ایرلاینها حمل همین یک فندک را هم نمیپذیرند.
یخ خشک برای مواد غذایی و دارو
یخ خشک (دیاکسید کربن جامد) که برای سرد نگه داشتن کالای فاسدشدنی مثل غذا یا نمونه غیرخطرناک به کار میرود، تا ۲٫۵ کیلوگرم برای هر نفر در کابین و بار چمدان مجاز است، ولی با اجازه ایرلاین. بسته باید گاز را بیرون بدهد (درِ کاملاً هواگیرشده نداشته باشد، چون فشار گاز بالا میرود). اگر در بار چمدان است، روی آن عبارت Dry ice یا Carbon dioxide, solid و وزن خالص یخ خشک یا عبارت «۲٫۵ کیلوگرم یا کمتر» نوشته شود (جدول 2.3.A ویرایش ۶۷).
گاز پیکنیک، اجاق کمپینگ، ترقه و مواد آتشزا
- کپسول گاز پیکنیک و کارتریج گاز پر: در فهرست مجاز جدول نیست، پس همراه مسافر ممنوع است؛ جمله اول جدول 2.3.A میگوید هر کالای خطرناکی که در جدول نیامده در بار مسافر ممنوع است.
- اجاق کمپینگ و ظرف سوخت خالی که قبلاً سوخت مایع قابل اشتعال داشتهاند: فقط در بار چمدان و با اجازه ایرلاین؛ باید کاملاً خالی و تمیز باشند (جزئیات در بند 2.3.2.5 کتاب).
- ترقه، فشفشه، منور و هر نوع آتشبازی: ممنوع. آتشبازی کالای خطرناک کلاس ۱ (مواد منفجره) است و در جدول مسافر نیامده.
- بنزین، تینر، رنگ، الکل صنعتی و حلال: مایعات قابل اشتعال کلاس ۳ هستند و همراه مسافر ممنوعاند. مواد خورنده (مثل اسید باتری و سفیدکننده غلیظ) و مواد سمی هم همینطور.
- شوکر برقی و کیفهای امنیتی آژیردار که کالای خطرناک (مثل باتری لیتیومی، گاز یا ماده آتشزا) دارند: ممنوع، به جز تجهیزات امنیتی خاصی که بند 2.3.2.6 کتاب شرطش را گفته است.
اقلام خاص دیگر در جدول 2.3.A
| کالا | کابین | بار چمدان | اجازه ایرلاین | شرط اصلی (به زبان ما) |
|---|---|---|---|---|
| کپسول اکسیژن یا هوای پزشکی | بله | بله | لازم (و خبر به خلبان) | هر کپسول حداکثر ۵ کیلوگرم وزن کل؛ سامانه اکسیژن مایع ممنوع است. |
| دماسنج پزشکی جیوهای | خیر | بله | لازم نیست | یکی برای هر نفر، برای مصرف شخصی، داخل جلد محافظ. |
| ضربانساز قلب و دستگاه کاشتهشده | فقط روی بدن | لازم نیست | شامل دستگاههای باتری لیتیومی داخل بدن یا متصل به بدن. | |
| کپسول گاز کوچک جلیقه نجات خودبادشو | بله | بله | لازم | تا ۲ کپسول داخل هر جلیقه، حداکثر ۲ جلیقه و ۲ کپسول یدکی برای هر جلیقه؛ برای وسایل دیگر حداکثر ۴ کپسول کوچک تا ۵۰ میلیلیتر ظرفیت آب. |
| کوله نجات بهمن | بله | بله | لازم | یکی برای هر نفر؛ طوری بسته شود که اتفاقی باز نشود. |
| وسیله حالتدادن مو با کارتریج گاز | بله | بله | لازم نیست | یکی برای هر نفر، با درپوش ایمنی روی المنت؛ در هواپیما استفاده نشود؛ کارتریج یدکی ممنوع. |
| نوشیدنی الکلی ۲۴ تا ۷۰ درصد | بله | بله | لازم نیست | در بستهبندی خردهفروشی، هر ظرف حداکثر ۵ لیتر و مجموع ۵ لیتر برای هر نفر. این فقط قاعده ایمنی پرواز است و جای قانون ورود کالا به کشور مقصد را نمیگیرد. |
| فشنگ ورزشی بستهبندیشده | خیر | بله | لازم | فقط نوع 1.4S، حداکثر ۵ کیلوگرم برای هر نفر؛ قانون سلاح هر کشور جداست. |
| ظرف عایق نیتروژن مایع جذبشده (dry shipper) | بله | بله | لازم نیست | نیتروژن کاملاً در ماده متخلخل جذب شده باشد. |
| کپسول گاز اندام مصنوعی | بله | بله | لازم نیست | به اضافه کپسول یدکی هماندازه به مقدار لازم سفر. |
| پیل سوختی داخل دستگاه / کارتریج یدکی | بله / بله | خیر / بله | لازم نیست | شرطهای جزئی در بند 2.3.5.9 کتاب. |
ایران: سازمان هواپیمایی کشوری و فرودگاهها
ایران عضو ICAO است و ایرلاینهای ایرانی در پروازهای بینالمللی همین دستورالعمل فنی را رعایت میکنند؛ ایرلاینهای خارجی که از فرودگاههای ایران پرواز میکنند هم قواعد خود را دارند. ما تا ۲۸ آبان ۱۴۰۵ در سایت سازمان هواپیمایی کشوری (caa.gov.ir، نشانی قدیمی cao.ir به همینجا میرود) اطلاعیه جداگانهای درباره پاوربانک یا اجرای الحاقیه مارس ۲۰۲۶ پیدا نکردیم، و خبر رسمی از فرودگاه امام خمینی یا خبرگزاریهای رسمی درباره قاعدهای متفاوت با ICAO هم نیافتیم. رسانههای اقتصادی داخلی (مثلاً دنیای اقتصاد، خرداد ۱۴۰۵) همان قواعد بینالمللی را بازگو کردهاند. پس تا وقتی اطلاعیه رسمی دیگری منتشر نشده، همان قواعد این صفحه را مبنا بگیرید و پیش از پرواز از ایرلاین خود بپرسید. در پروازهای داخلی هم بازرسی فرودگاه پاوربانک را در چمدان تحویلی نمیپذیرد و معمولاً از چمدان بیرون میآورد؛ پاوربانک را از اول در کیف دستی بگذارید.
برای فرستنده کالا: باتری لیتیومی به صورت محموله
همه آنچه بالا گفتیم درباره باتری همراه مسافر و برای مصرف شخصی است. اگر میخواهید باتری لیتیومی، پاوربانک، گوشی یا لپتاپ را برای فروش یا به صورت بار بفرستید، قواعد کاملاً فرق میکند و به آن «حمل کالای خطرناک به صورت محموله» میگویند. باتری لیتیومی چهار شماره UN اصلی دارد:
| شماره | کالا |
|---|---|
| UN 3480 | باتری لیتیومیون تنها، از جمله پاوربانک به صورت محموله |
| UN 3481 | باتری لیتیومیون داخل دستگاه یا بستهبندیشده همراه دستگاه (مثل گوشی و لپتاپ) |
| UN 3090 | باتری لیتیوم فلزی تنها |
| UN 3091 | باتری لیتیوم فلزی داخل دستگاه یا همراه دستگاه |
این محمولهها در حمل هوایی زیر مقررات کالای خطرناک IATA و دستورالعمل فنی ICAO با دستورالعملهای بستهبندی ویژه، برچسب کلاس ۹ باتری لیتیومی، علامت باتری لیتیومی و اظهارنامه فرستنده حمل میشوند و باتری تنهای لیتیومیون در هواپیمای مسافری پذیرفته نیست. توضیح کامل در کلاس ۹: باتری لیتیومی و کالای متفرقه، فرم و نمونه پرشده در اظهارنامه فرستنده کالای خطرناک هوایی و برچسبها در برچسب و پلاکارد کالای خطرناک آمده است.
پاوربانک تجاری را در چمدان نبرید
چند ده پاوربانک یا باتری برای فروش، «بار شخصی» حساب نمیشود. سقفهای این صفحه برای مصرف شخصی است و جای حمل تجاری را نمیگیرد. پنهان کردن کالای خطرناک در بار مسافر یا در محموله اظهارنشده، هم خطر آتش دارد و هم مسئولیت آن با صاحب کالاست. گروه ایران لجستیک حمل هوایی باتری لیتیومی و کالای الکترونیکی را با بستهبندی، برچسب و اسناد درست هماهنگ میکند و ترخیص کالا در مبدأ و مقصد را هم پیگیری میکند.
پرسشهای رایج
پاوربانک در هواپیما مجاز است؟
بله، ولی فقط در کابین (کیف دستی یا همراه خودتان) و هرگز در چمدان تحویلی. پاوربانک تا ۱۰۰ واتساعت بدون اجازه ایرلاین پذیرفته میشود، حداکثر دو عدد برای هر نفر، و از ۲۷ مارس ۲۰۲۶ نباید آن را در پرواز شارژ کنید (جدول 2.3.A ویرایش ۶۷ IATA و الحاقیه ۱ دستورالعمل فنی ICAO). ایرلاین ممکن است سختگیرتر باشد.
پاوربانک ۲۰ هزار میلیآمپر را میشود در هواپیما برد؟
معمولاً بله. با ولتاژ اسمی ۳٫۷ ولت، ۲۰٬۰۰۰ میلیآمپرساعت حدود ۷۴ واتساعت است که زیر سقف ۱۰۰ واتساعت است؛ پس در کابین و بدون اجازه ایرلاین پذیرفته میشود. پاوربانک ۱۰٬۰۰۰ میلیآمپرساعت حدود ۳۷ واتساعت است. مرز ۱۰۰ واتساعت تقریباً ۲۷٬۰۰۰ میلیآمپرساعت است.
پاوربانک ۳۰ یا ۴۰ هزار میلیآمپر در هواپیما مجاز است؟
فقط با اجازه ایرلاین (بسیاری اجازه نمیدهند)؛ پیش از سفر بپرسید. ۳۰٬۰۰۰ میلیآمپرساعت حدود ۱۱۱ و ۴۰٬۰۰۰ حدود ۱۴۸ واتساعت است. الحاقیه ICAO پاوربانک ۱۰۰ تا ۱۶۰ واتساعت را روی کاغذ با اجازه ایرلاین ممکن گذاشته، ولی IATA در راهنمای مارس ۲۰۲۶ آن را ممنوع نشان داده و در ویرایش ۶۸ (از ژانویه ۲۰۲۷) پاوربانک فقط تا ۱۰۰ واتساعت آمده است. بیش از ۱۶۰ واتساعت (مثلاً ۵۰٬۰۰۰ میلیآمپرساعت) قطعاً ممنوع است.
چرا پاوربانک را نباید در چمدان گذاشت؟
اگر باتری لیتیومی در بخش بار دچار اتصال کوتاه یا «فرار حرارتی» شود، کسی آن را نمیبیند و آتشش به سرعت گسترش مییابد؛ در کابین خدمه پرواز آن را زود میبینند و تجهیزات خاموش کردنش را دارند. به همین دلیل پاوربانک و باتری یدکی فقط در کابین مجازند.
کالاهای خطرناک در هواپیما چه چیزهایی هستند؟
هر چیزی که در پرواز میتواند آتش، انفجار، نشت سمی یا خوردگی ایجاد کند: باتری لیتیومی، گاز پیکنیک، فندک و سوخت فندک، ترقه و فشفشه، بنزین و تینر و رنگ، اسپریهای قابل اشتعال غیرآرایشی، اسپری فلفل، یخ خشک، اسید و سفیدکننده. جدول 2.3.A ویرایش ۶۷ فقط چند قلم را با شرط اجازه میدهد و بقیه همراه مسافر ممنوعاند.
سیگار الکترونیکی را در چمدان بگذارم یا کیف دستی؟
فقط کیف دستی یا همراه خودتان. سیگار الکترونیکی و ویپ در چمدان تحویلی ممنوع است و باید طوری بسته شود که اتفاقی روشن نشود. کشیدن و شارژ کردن آن در پرواز هم مجاز نیست.
حمل باتری لیتیومی در هواپیما برای لپتاپ و دوربین چه قاعدهای دارد؟
دستگاه با باتری تا ۱۰۰ واتساعت در کابین و چمدان مجاز است (در چمدان کاملاً خاموش). باتری یدکی همان دستگاهها فقط در کابین مجاز است و تا ۲۰ عدد بدون اجازه؛ باتری یدکی ۱۰۰ تا ۱۶۰ واتساعت با اجازه ایرلاین و حداکثر دو عدد. بیش از ۱۶۰ واتساعت همراه مسافر پذیرفته نمیشود.
آیا سازمان هواپیمایی کشوری ایران قاعده جداگانهای برای پاوربانک دارد؟
تا ۲۸ آبان ۱۴۰۵ ما اطلاعیه رسمی جداگانهای در سایت سازمان هواپیمایی کشوری پیدا نکردیم. ایران عضو ICAO است و قواعد بینالمللی این صفحه مبنای کار است؛ ولی هر ایرلاین میتواند سختگیرتر باشد، پس پیش از پرواز از ایرلاین خود بپرسید.
مسئولیت با صاحب کالاست
طبقهبندی، بستهبندی، علامتگذاری، برچسبزنی و اظهار کالای خطرناک به عهده فرستنده (صاحب کالا) است (کتاب نارنجی فصلهای 1.4 و 5.4؛ ADR بند 1.4.2.1). این صفحه آموزشی است و جای متن رسمی مقررات و برگه اطلاعات ایمنی (SDS) سازنده را نمیگیرد.
این صفحه بخشی از دوره جامع کالای خطرناک است: جلسه ۱۳: کلاس ۹: کالاهای خطرناک متفرقه. در هر جلسه خلاصه، تمرین و آزمونک هم هست.
منابع
- IATA Dangerous Goods Regulations, 67th edition (effective 1 January 2026), Table 2.3.A: Provisions for Dangerous Goods Carried by Passengers or Crew (PDF رایگان IATA) (دریافت ۲۸ آبان ۱۴۰۵)
- ICAO, Technical Instructions for the Safe Transport of Dangerous Goods by Air (Doc 9284), 2025–2026 Edition, Addendum No. 1 (27/3/26): Part 1 بند 2.2؛ Part 8 جدول 8-1 ردیف ۱ بندهای a تا j (اجرا از ۲۷ مارس ۲۰۲۶؛ دریافت ۲۸ آبان ۱۴۰۵)
- ICAO News: New power bank restrictions will safeguard international aviation (۲۷ مارس ۲۰۲۶؛ دریافت ۲۸ آبان ۱۴۰۵)
- IATA: Changes Regarding Power Banks, Guidance Document for Operators (پیوست B: جدول باتری و پاوربانک مسافر) (۳۱ مارس ۲۰۲۶؛ دریافت ۲۸ آبان ۱۴۰۵)
- IATA Dangerous Goods Regulations, 68th edition (effective 1 January 2027), Table 2.3.B (ردیف Power Banks) (دریافت ۲۸ آبان ۱۴۰۵)
- IATA: Dangerous goods guidance for passengers (از جمله راهنمای ویلچر و وسایل کمکحرکتی) (پیوند از راهنمای IATA، ۳۱ مارس ۲۰۲۶)
- سازمان هواپیمایی کشوری جمهوری اسلامی ایران، اخبار و اطلاعیهها (جستوجو برای اطلاعیه پاوربانک، نتیجهای نداشت) (بررسی ۲۸ آبان ۱۴۰۵)
- دنیای اقتصاد: قوانین استفاده از پاوربانک در هواپیما بهروزرسانی شد (۱۸ خرداد ۱۴۰۵؛ دریافت ۲۸ آبان ۱۴۰۵)
← کالای خطرناک: همه کلاسها · بازگشت به دانشنامه · کلاس ۹: باتری لیتیومی و کالای متفرقه · اسناد حمل کالای خطرناک · جستوجوی شماره UN کالای خطرناک · برچسب و پلاکارد کالای خطرناک · کلاس ۳: مایعات قابل اشتعال · وظایف هر طرف در حمل کالای خطرناک