خدمات لجستیک ایرانIRAN LOGISTICS SERVICES
ENRUFA

دوره جامع کالای خطرناک · ماژول B: ۹ کلاس کالای خطرناک

جلسه ۱۰: کلاس ۶: مواد سمی و عفونی

در این جلسه: زیرکلاس 6.1 (مواد سمی) و 6.2 (مواد عفونی) را از هم جدا کنید و برای هر کدام کالای نمونه بیاورید و…

مدت مطالعه: حدود ۴۵ دقیقهپیش‌نیاز: جلسه ۹

اهداف یادگیری

  • پس از این جلسه می‌توانید زیرکلاس 6.1 (مواد سمی) و 6.2 (مواد عفونی) را از هم جدا کنید و برای هر کدام کالای نمونه بیاورید.
  • پس از این جلسه می‌توانید گروه بسته‌بندی یک ماده سمی را از عددهای LD50 و LC50 بخش ۱۱ برگه SDS تعیین کنید.
  • پس از این جلسه می‌توانید نمونه آزمایشگاهی را در دسته A، دسته B (UN 3373) یا «نمونه انسانی معاف» جای دهید و بسته‌بندی سه‌لایه P650 را توضیح دهید.
  • پس از این جلسه می‌توانید برچسب 6.1، برچسب 6.2، علامت لوزی UN3373 و کدهای 60 و 66 پلاک نارنجی را بشناسید.
  • پس از این جلسه می‌توانید دو قاعده جداسازی اصلی کلاس ۶ (دور از مواد غذایی؛ سیانید دور از اسید) را در چیدن بار به کار ببرید.

بخوانید

این بخش‌ها را به ترتیب بخوانید. هر پیوندی را که باز کنید، علامت می‌خورد.

  1. کلاس ۶: مواد سمی و مواد عفونیصفحه مرجع این جلسه؛ از تعریف دو زیرکلاس تا ترخیص کالا و مجوزها را یک بار از اول تا آخر بخوانید.
  2. زیرکلاس‌های کلاس ۶ در یک جدولفرق 6.1 و 6.2 در خطر اصلی، گروه بسته‌بندی و کالای نمونه در یک نگاه.
  3. گروه بسته‌بندی مواد سمی (6.1)معنی LD50 خوراکی و پوستی و LC50 تنفسی و اینکه این عددها را در کدام بخش SDS پیدا کنید.
  4. جدول گروه بسته‌بندی: خوراکی، پوستی، گرد و مهمرز عددی گروه‌های I، II و III؛ تمرین این جلسه با همین جدول حل می‌شود.
  5. چند قاعده تکمیلیقاعده «شدیدترین راه ملاک است» و مثال LD50 خوراکی ۴۰۰ با LD50 پوستی ۱۵۰.
  6. مواد عفونی (6.2): دسته A و دسته Bجدول UN 2814، UN 2900، UN 3373، UN 3291 و UN 3549 با بسته‌بندی و برچسب هر کدام.
  7. بسته‌بندی سه‌لایه P650 برای UN 3373سه لایه بسته، اندازه علامت لوزی UN3373 و جای یخ خشک در بسته.
  8. نمونه انسانی معافکدام نمونه‌ها مشمول مقررات نیستند و تصمیم درباره معاف بودن با کیست.
  9. برچسب‌های کلاس ۶جمجمه 6.1، نماد خطر زیستی 6.2، علامت ماهی و درخت و کدهای 60، 66 و 606 پلاک نارنجی.
  10. کالاهای رایج کلاس ۶ در تجارت ایرانسیانید، آفت‌کش‌ها، آنیلین، TDI و نمونه‌های تشخیصی با شماره UN و گروه بسته‌بندی.
  11. UN 1689: سیانید سدیمردیف کامل یک ماده 6.1 گروه I را ستون به ستون ببینید.
  12. UN 3373: ماده زیستی، دسته Bردیف ماده عفونی دسته B و ویژه‌مقرره‌های آن.
  13. نشت سیانید در رودخانه بارسکونواژگونی کامیون سیانید و هزینه دیر خبر دادن به مردم؛ درس این کلاس در یک حادثه واقعی.

خلاصه جلسه

کلاس ۶ دو زیرکلاس را کنار هم گذاشته که خطرشان از دو جنس متفاوت است. زیرکلاس 6.1، مواد سمی، موادی‌اند که اگر بلعیده یا تنفس شوند یا با پوست تماس پیدا کنند، می‌توانند آسیب جدی بزنند یا بکشند؛ سیانید سدیم معادن طلا، آفت‌کش‌ها، آنیلین، فنل و TDI نمونه‌های آشنای تجارت ما هستند. زیرکلاس 6.2، مواد عفونی، موادی‌اند که معلوم است یا انتظار معقول می‌رود عامل بیماری‌زا داشته باشند، مثل کشت آزمایشگاهی، نمونه بیمار و پسماند بیمارستانی. سمی که از گیاه، حیوان یا باکتری گرفته شده ولی عامل عفونی ندارد، در 6.1 می‌ماند.

گروه بسته‌بندی 6.1: برای ردیفی که نامش در فهرست آمده، گروه همان است که فهرست می‌گوید. برای مخلوط و ردیف n.o.s. سه عدد بخش ۱۱ برگه SDS تعیین‌کننده‌اند: LD50 خوراکی، LD50 پوستی و LC50 تنفسی. در سمیت خوراکی، تا ۵ میلی‌گرم بر کیلوگرم گروه I است، بیش از ۵ تا ۵۰ گروه II و بیش از ۵۰ تا ۳۰۰ گروه III؛ در سمیت پوستی این مرزها ۵۰، ۲۰۰ و ۱۰۰۰ است. اگر ماده از چند راه سمی باشد، شدیدترین نتیجه ملاک است. بخار مایع‌های فرّار جدول جداگانه‌ای دارد. همیشه عدد فرمول واقعی را بخوانید، نه ماده خالص را؛ در آفت‌کش‌ها نام ماده مؤثر هم باید در پرانتز بعد از نام حمل بیاید.

مواد عفونی گروه بسته‌بندی ندارند و دو دسته‌اند. دسته A ماده‌ای است که اگر از بسته بیرون بریزد، می‌تواند در انسان یا حیوان سالم ناتوانی دائمی یا بیماری کشنده ایجاد کند: UN 2814 برای انسان و UN 2900 فقط برای حیوان، با بسته آزمون‌شده P620. هر ماده عفونی دیگر دسته B است، یعنی UN 3373 BIOLOGICAL SUBSTANCE, CATEGORY B، که بیشتر نمونه‌های تشخیصی بیمار را می‌پوشاند. بسته آن سه‌لایه است (P650): ظرف اولیه نشت‌ناپذیر، بسته ثانویه با ماده جاذب کافی برای مایع، و بسته بیرونی محکم که دست‌کم یک وجه ۱۰۰ در ۱۰۰ میلی‌متری دارد. روی این بسته به‌جای برچسب 6.2 علامت لوزی UN3373 می‌خورد و یخ خشک بیرون از بسته ثانویه گذاشته می‌شود. نمونه‌ای که احتمال عامل بیماری‌زا در آن بسیار کم است، مثل آزمایش قند یا هورمون، با عبارت EXEMPT HUMAN SPECIMEN و بسته سه‌جزئی نشت‌ناپذیر از مقررات بیرون است. تعیین دسته کار متخصص آزمایشگاه یا پزشک است، نه فورواردر.

برچسب‌ها: برچسب 6.1 جمجمه و استخوان‌های ضربدری سیاه روی زمینه سفید با عدد ۶ است؛ همین نماد روی برچسب 2.3 هم هست، ولی آنجا عدد پایین ۲ است. برچسب 6.2 نماد خطر زیستی دارد. بسیاری از آفت‌کش‌ها علامت ماهی و درخت را هم می‌گیرند. در پلاک نارنجی، 60 یعنی سمی و 66 بسیار سمی؛ سیانید سدیم جامد (UN 1689، گروه I) کد 66 دارد.

دو قاعده را در چیدن بار فراموش نکنید: کالای 6.1 با خوراک انسان و دام و داروی خوراکی در یک محفظه حمل نمی‌رود، مگر با جداسازی‌ای که مقررات اجازه می‌دهد؛ و سیانید باید خشک و دور از اسید بماند، چون با اسید گاز سیانید هیدروژن آزاد می‌کند. واردات آفت‌کش، سیانید و نمونه زیستی هم مجوز جداگانه می‌خواهد که باید پیش از ثبت سفارش پرسید.

واژه‌های کلیدی

فارسیانگلیسیکوته‌نوشت
مواد سمی (زیرکلاس 6.1)Toxic substances6.1
مواد عفونی (زیرکلاس 6.2)Infectious substances6.2
مقدار کشنده میانه (خوراکی یا پوستی)Median lethal doseLD50
غلظت کشنده میانه (تنفسی)Median lethal concentrationLC50
عامل بیماری‌زاPathogen
ماده عفونی دسته AInfectious substance, Category AUN 2814 / UN 2900
ماده زیستی دسته BBiological substance, Category BUN 3373
نمونه انسانی معافExempt human specimen
پسماند بالینیClinical wasteUN 3291
دستورالعمل بسته‌بندی سه‌لایهPacking instruction P650P650

تمرین عملی

چهار موقعیت ساختگی. برای هر کدام زیرکلاس، شماره UN یا وضعیت معافیت، گروه بسته‌بندی (اگر هست) و نکته اصلی بسته‌بندی یا چیدمان را بنویسید.

  1. آفت‌کش مایع غیرقابل اشتعال «نمونه‌کش ۲۰». بخش ۱۱ برگه SDS: LD50 خوراکی ۴۰۰ و LD50 پوستی ۱۵۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم. ماده مؤثر در بخش ۳ آمده است.
  2. یک آزمایشگاه ساختگی نمونه خون بیماری مشکوک به یک عفونت را برای تشخیص به آزمایشگاه مرجع خارجی می‌فرستد و برای خنک ماندن، یخ خشک کنار آن می‌گذارد.
  3. همان آزمایشگاه نمونه خون دیگری را فقط برای آزمایش قند و چربی می‌فرستد؛ پزشک احتمال عامل بیماری‌زا را بسیار کم دانسته است.
  4. در یک کانتینر قرار است کارتن‌های سیانید سدیم جامد، چند بشکه اسید و کیسه‌های برنج کنار هم چیده شوند.
پاسخ
  1. زیرکلاس 6.1. خوراکی ۴۰۰ بیرون از جدول است، ولی پوستی ۱۵۰ در بازه «بیش از ۵۰ تا ۲۰۰» یعنی گروه II؛ شدیدترین راه ملاک است، پس گروه II. ردیف آن آفت‌کش مایع سمی n.o.s. یعنی UN 2902 است و نام ماده مؤثر باید در پرانتز بعد از نام حمل بیاید. برچسب 6.1؛ اگر SDS آن را زیان‌آور برای محیط زیست بداند، علامت ماهی و درخت هم لازم است.
  2. زیرکلاس 6.2، به احتمال زیاد دسته B: UN 3373 BIOLOGICAL SUBSTANCE, CATEGORY B، بدون گروه بسته‌بندی. بسته سه‌لایه P650 (ظرف اولیه نشت‌ناپذیر، بسته ثانویه با ماده جاذب، بسته بیرونی محکم با وجه دست‌کم ۱۰۰ در ۱۰۰ میلی‌متر) و علامت لوزی UN3373 به‌جای برچسب 6.2. یخ خشک (UN 1845، کلاس ۹) بیرون از بسته ثانویه و در بسته‌ای که گاز را بیرون می‌دهد. تصمیم نهایی درباره دسته با متخصص آزمایشگاه است.
  3. نمونه انسانی معاف: با بسته سه‌جزئی نشت‌ناپذیر و عبارت EXEMPT HUMAN SPECIMEN روی بسته، مشمول بقیه مقررات کالای خطرناک نیست.
  4. این چیدمان دو اشکال دارد. سیانید سدیم (UN 1689، 6.1، گروه I، کد پلاک 66) با اسید گاز سیانید هیدروژن می‌سازد و باید خشک و دور از اسید بماند. کالای 6.1 هم نباید با مواد غذایی مثل برنج در یک محفظه حمل باشد، مگر با جداسازی مجاز. برنامه بار را عوض کنید.

آزمونک جلسه

۱. دو زیرکلاس کلاس ۶ کدام‌اند؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) 6.1 مواد سمی و 6.2 مواد عفونی. کتاب نارنجی و ADR کلاس ۶ را دو زیرکلاس می‌دانند: 6.1 مواد سمی (Toxic substances) و 6.2 مواد عفونی (Infectious substances). گاز سمی کلاس 2.3 است، خورنده کلاس ۸ و پرتوزا کلاس ۷. منبع

۲. عددهای LD50 و LC50 که گروه بسته‌بندی ماده سمی از آن‌ها درمی‌آید، در کدام بخش برگه SDS آمده‌اند؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) بخش ۱۱، اطلاعات سم‌شناسی. سه عدد اصلی (LD50 خوراکی، LD50 پوستی و LC50 تنفسی) در بخش ۱۱ برگه ایمنی، یعنی اطلاعات سم‌شناسی، آمده‌اند. گروهی که در بخش ۱۴ نوشته شده باید با همین عددها جور دربیاید. منبع

۳. مخلوطی LD50 خوراکی ۳۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم دارد و داده دیگری شدیدتر از آن نیست. گروه بسته‌بندی آن چیست؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) گروه II. در جدول خوراکی، تا ۵ گروه I، بیش از ۵ تا ۵۰ گروه II و بیش از ۵۰ تا ۳۰۰ گروه III است. عدد ۳۰ در بازه «بیش از ۵ تا ۵۰» است، پس گروه II؛ همین مثال در پرسش‌های رایج صفحه کلاس ۶ آمده است. منبع

۴. ماده‌ای LD50 خوراکی ۴۰۰ (بیرون از جدول) و LD50 پوستی ۱۵۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم دارد. گروه بسته‌بندی آن چیست؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) گروه II، چون شدیدترین راه ملاک است. اگر ماده از دو راه یا بیشتر سمی باشد، شدیدترین نتیجه گروه را تعیین می‌کند. LD50 پوستی ۱۵۰ در بازه «بیش از ۵۰ تا ۲۰۰» یعنی گروه II است؛ این همان مثال بخش «چند قاعده تکمیلی» است. منبع

۵. نمونه تشخیصی بیمار که معیار دسته A را ندارد و برای آزمایش به آزمایشگاه مرجع فرستاده می‌شود، معمولاً با کدام ردیف حمل می‌شود؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) UN 3373 Biological substance, Category B. ماده عفونی‌ای که معیار دسته A را ندارد، دسته B است: UN 3373 BIOLOGICAL SUBSTANCE, CATEGORY B؛ بیشتر نمونه‌های تشخیصی بیمار در همین ردیف‌اند. UN 2814 و UN 2900 دسته A هستند و UN 3291 پسماند بالینی است. منبع

۶. روی بسته بیرونی UN 3373 که طبق P650 بسته‌بندی شده، چه نشانی می‌خورد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) علامت لوزی با نوشته UN3373 و کنار آن BIOLOGICAL SUBSTANCE, CATEGORY B. بسته‌های UN 3373 به‌جای برچسب 6.2 علامت لوزی UN3373 (دست‌کم ۵۰ در ۵۰ میلی‌متر) می‌گیرند و کنار آن نام BIOLOGICAL SUBSTANCE, CATEGORY B با حروف دست‌کم ۶ میلی‌متر نوشته می‌شود. منبع

۷. در بسته سه‌لایه P650، یخ خشکی که برای سرد نگه داشتن نمونه به کار می‌رود کجا گذاشته می‌شود؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) بیرون از بسته ثانویه، در بسته‌ای که اجازه خروج گاز را بدهد. یخ خشک (UN 1845، کلاس ۹) بیرون از بسته ثانویه گذاشته می‌شود و بسته‌ای که یخ خشک دارد باید اجازه خروج گاز را بدهد. منبع

۸. نمونه خونی که فقط برای آزمایش قند فرستاده می‌شود و احتمال عامل بیماری‌زا در آن بسیار کم است، چه وضعیتی دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) با بسته سه‌جزئی نشت‌ناپذیر و عبارت EXEMPT HUMAN SPECIMEN مشمول مقررات نیست. نمونه انسانی با احتمال بسیار کم عامل بیماری‌زا (مثل آزمایش قند، چربی یا هورمون) به شرط بسته سه‌جزئی نشت‌ناپذیر و عبارت EXEMPT HUMAN SPECIMEN مشمول مقررات نیست؛ تصمیم با قضاوت پزشکی گرفته می‌شود. منبع

۹. برچسب 6.1 و برچسب 2.3 هر دو جمجمه و استخوان‌های ضربدری دارند. فرقشان در چیست؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) عدد گوشه پایین: در 6.1 عدد ۶ و در 2.3 عدد ۲. برچسب 6.1 زمینه سفید با جمجمه سیاه و عدد ۶ در گوشه پایین دارد. همین نماد روی برچسب 2.3 (گاز سمی) هم هست، ولی آنجا عدد پایین ۲ است. منبع

۱۰. چرا سیانید سدیم را در کانتینر و انبار دور از اسیدها نگه می‌دارند؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) چون در تماس با اسید یا رطوبت اسیدی گاز بسیار سمی سیانید هیدروژن آزاد می‌کند. سیانید سدیم و پتاسیم در تماس با اسید یا حتی رطوبت اسیدی گاز سیانید هیدروژن آزاد می‌کنند که بسیار سمی است؛ برای همین جدا از اسیدها و در بسته خشک و سالم نگه داشته می‌شوند. منبع

آزمونک تمرینی است: هر چند بار خواستید تکرار کنید. نمره قبولی ۷۰٪؛ بهترین نمره شما نگه داشته می‌شود.

مهمان هستید؟ پیشرفت، نمره، نشانه و یادداشت فعلاً فقط در همین مرورگر نگه داشته می‌شود؛ با عضویت رایگان آن را در حساب خود نگه دارید.

این دوره و گواهی پایان آن آموزشی است و جایگزین گواهینامه رسمی راننده ADR، گواهی آموزش IMDG/IATA یا هیچ مجوز قانونی نیست. برای حمل واقعی، متن رسمی مقررات و دستور مرجع صالح ملاک است.

بازبینی: آبان ۱۴۰۵

ترخیص کالا در این گمرک را به ما بسپارید

درخواست مشاوره و استعلام