خدمات لجستیک ایرانIRAN LOGISTICS SERVICES
ENRUFA

دوره جامع کالای خطرناک · ماژول C: اطلاع‌رسانی خطر: برچسب، پلاک، علامت و سند

جلسه ۱۴: برچسب‌ها و برچسب خطر فرعی

در این جلسه: فرق برچسب، پلاکارد و علامت را بگویید و جای هر کدام را روی بسته و واحد حمل نشان دهید و…

مدت مطالعه: حدود ۴۰ دقیقهپیش‌نیاز: جلسه ۱۳مسیرها: صاحب کالا و بازرگان، راننده و شرکت حمل جاده‌ای، فورواردر و ترخیص‌کار

اهداف یادگیری

  • پس از این جلسه می‌توانید فرق برچسب، پلاکارد و علامت را بگویید و جای هر کدام را روی بسته و واحد حمل نشان دهید.
  • پس از این جلسه می‌توانید اجزای یک برچسب کلاس (نماد، شماره کلاس، زیرکلاس و حرف گروه سازگاری در کلاس ۱) را بخوانید.
  • پس از این جلسه می‌توانید از ستون (5) جدول A بفهمید یک کالا چند برچسب می‌خورد و کدام برچسب خطر فرعی است.
  • پس از این جلسه می‌توانید قواعد نصب برچسب روی بسته را به کار ببرید: یک سطح، کنار هم، نپوشیده و در جای درست.
  • پس از این جلسه می‌توانید اشتباه‌های رایج برچسب‌زنی و هزینه‌ای را که برای صاحب کالا دارند تشخیص دهید.

بخوانید

این بخش‌ها را به ترتیب بخوانید. هر پیوندی را که باز کنید، علامت می‌خورد.

  1. برچسب، پلاکارد و پلاک نارنجی: تعریف و نام‌هاپاراگراف اول و کادر نام‌ها، سه نشانه اصلی و نام‌های بازاری آن‌ها مثل «لیبل IMO» را معرفی می‌کند.
  2. برچسب، پلاکارد و علامت چه فرقی دارندجدول اندازه، جای نصب و اینکه چه کسی هر نشانه را نصب می‌کند.
  3. گالری برچسب‌هاروی هر برچسب بزنید تا معنی، کالاهای نمونه و جای نصبش را ببینید؛ به عدد پایین و نماد بالا دقت کنید.
  4. برچسب خطر فرعیشکل امروزی برچسب فرعی، قاعده کنار هم بودن و نمونه‌های متانول، آب اکسیژنه، آمونیاک و کلر.
  5. اشتباه‌های رایجبرچسب روی درز کارتن، برچسب کهنه و برداشتن زودهنگام برچسب از بشکه خالی تمیزنشده.
  6. خطر از دید صاحب کالاچه چیزی را پیش از تحویل بار عکس بگیرید و هزینه برچسب اشتباه با کیست.
  7. UN 1230 متانول: ستون برچسب‌ها در جدول Aیک ردیف واقعی را ببینید که دو برچسب می‌خواهد و ترتیب آن‌ها را در سند حمل مقایسه کنید.
  8. کلاس ۹: برچسب ۹، برچسب 9A و علامت باتریبخش «باتری لیتیومی: برچسب 9A یا علامت باتری؟» را بخوانید تا این سه را با هم اشتباه نکنید.

خلاصه جلسه

روی کالای خطرناک سه نوع نشانه می‌بینید و هر کدام جای خودش را دارد: برچسب روی بسته، پلاکارد روی ظرف بزرگ مثل کانتینر و مخزن، و پلاک نارنجی روی وسیله نقلیه. علامت‌ها (مثل ماهی و درخت یا LQ) هم دسته چهارم‌اند که اطلاعات اضافه می‌دهند. این جلسه فقط درباره برچسب بسته است؛ پلاکارد و پلاک در جلسه ۱۵ و علامت‌ها در جلسه ۱۶ می‌آیند.

شکل برچسب: مربعی که ۴۵ درجه چرخیده (لوزی)، دست‌کم ۱۰۰ در ۱۰۰ میلی‌متر، با خطی موازی لبه در فاصله حدود ۵ میلی‌متر. روی بسته کوچک می‌توان آن را به تناسب کوچک کرد، به شرط آنکه نماد و عدد خوانا بماند. نیمه بالا نماد خطر است (شعله، جمجمه، سه‌شاخه پرتو، دست و فلز خورده‌شده) و نیمه پایین شماره کلاس در گوشه پایین. برای ۴٫۱ تا ۴٫۳ فقط عدد «4» و برای ۶٫۱ و ۶٫۲ فقط «6» نوشته می‌شود. در کلاس ۱ زیرکلاس و حرف گروه سازگاری هم می‌آید، مثل 1.1 D؛ در ۱٫۴ تا ۱٫۶ به جای نماد، خود عدد زیرکلاس در نیمه بالاست. نوشتن متنی مثل FLAMMABLE اختیاری است، جز روی برچسب 9A که متن نمی‌پذیرد (ADR 5.2.2.2.1.3).

کدام برچسب‌ها؟ ستون (5) جدول A برای هر ردیف می‌گوید چه برچسب‌هایی لازم است. برچسب اول خطر اصلی است و بقیه خطر فرعی. برچسب خطر فرعی در مقررات امروز همان برچسب کامل کلاس با شماره کلاس است و از نظر شکل هیچ فرقی با برچسب اصلی ندارد؛ برچسب فرعی بی‌شماره متعلق به مقررات قدیمی است. نمونه‌ها: متانول UN 1230 برچسب ۳ و ۶٫۱؛ آب اکسیژنه UN 2014 برچسب ۵٫۱ و ۸؛ کلر UN 1017 سه برچسب ۲٫۳، ۵٫۱ و ۸. یک استثنای مهم: برچسب ۴٫۱ مواد خودواکنش‌زا و برچسب ۵٫۲ پراکسید آلی خودش خطر اشتعال را می‌رساند و برچسب ۳ جداگانه لازم ندارد (5.2.2.1.9).

کجا و چطور: برچسب‌ها روی یک سطح بسته، کنار هم و بی‌آنکه برچسب، تسمه یا علامت دیگری آن‌ها را بپوشاند (5.2.2.1.6)؛ برای کلاس ۱ و ۷ نزدیک نام حمل صحیح. بسته‌ای که شکلش برچسب را نمی‌پذیرد، با آویز محکم برچسب می‌خورد. IBC بزرگ‌تر از ۴۵۰ لیتر و بسته‌بندی بزرگ روی دو پهلوی روبه‌رو برچسب می‌خورند (5.2.2.1.7). برچسب روی درز یا گوشه کارتن پاره می‌شود و کار نمی‌کند.

اشتباه‌های پرهزینه: برداشتن برچسب از بشکه خالی که هنوز تمیز نشده (باید مثل بشکه پر برچسب داشته باشد)، برچسب رنگ‌رفته، جاافتادن برچسب فرعی و برچسب قدیمی‌ای که به بار فعلی ربط ندارد. برای باتری لیتیومی هم سه چیز را با هم قاطی نکنید: برچسب ۹ عمومی، برچسب 9A برای باتری کاملاً مشمول، و علامت باتری برای باتری‌های کوچک‌تر.

برچسب‌زنی بسته با فرستنده و بسته‌بند است و هزینه برچسب‌زنی دوباره در بندر یا مرز در عمل به صاحب کالا برمی‌گردد. پیش از تحویل، از یک بسته نمونه عکس بگیرید و شماره UN روی بسته را با سند حمل تطبیق دهید.

واژه‌های کلیدی

فارسیانگلیسیکوته‌نوشت
برچسب خطرHazard label (danger label)
برچسب خطر فرعیSubsidiary hazard label
پلاکاردPlacard
نماد خطرPictorial symbol
گروه سازگاری (کلاس ۱)Compatibility group
ستون (5) جدول A: برچسب‌هاTable A, Column (5): Labels
برچسب باتری لیتیومی و سدیم‌یونLabel model No. 9A9A
بسته‌بندی خالی تمیزنشدهEmpty uncleaned packaging
ظرف حمل فله میانیIntermediate bulk containerIBC
تصویرنگاشت GHS (برچسب مصرف‌کننده، نه حمل)GHS pictogramGHS

تمرین عملی

چهار بسته ساختگی در انبار یک فرستنده آماده حمل جاده‌ای‌اند. برای هر کدام بگویید چه برچسب‌هایی، با چه ترتیبی و کجا باید بخورد، یا اشکال کار چیست:

  1. کارتنی با بطری‌های متانول (UN 1230).
  2. بشکه آب اکسیژنه (UN 2014) که بسته‌بند فقط برچسب ۵٫۱ روی آن زده است.
  3. یک IBC هزارلیتری اسید سولفوریک (UN 1830، برچسب ۸) که برچسبش فقط روی یک پهلو است.
  4. بشکه‌های خالی حلال که تمیز نشده‌اند و کارگر برای «تمیز به نظر رسیدن» برچسب‌هایشان را کنده است.
پاسخ
  1. دو برچسب: ۳ (اصلی) و ۶٫۱ (فرعی)، هر دو با شماره کلاس، کنار هم و روی یک سطح کارتن، نزدیک شماره UN و نام حمل صحیح و نه روی درز یا زیر تسمه. در سند حمل: 3 (6.1).
  2. ناقص است. ستون (5) برای این ردیف برچسب ۵٫۱ و ۸ می‌خواهد؛ برچسب ۸ (خورنده) باید کنار ۵٫۱ اضافه شود. بسته بدون برچسب فرعی نباید تحویل شود.
  3. IBC بزرگ‌تر از ۴۵۰ لیتر باید روی دو پهلوی روبه‌رو برچسب بخورد (ADR 5.2.2.1.7)؛ برچسب دوم را روی پهلوی مقابل بزنید.
  4. اشتباه است. بسته خالیِ تمیزنشده مثل بسته پر برچسب و علامت لازم دارد (ADR/RID 5.1.3.1). برچسب‌ها را دوباره بزنید و فقط پس از تمیزکاری کامل بردارید.

آزمونک جلسه

۱. برچسب کالای خطرناک روی بسته (در اندازه عادی) دست‌کم چه اندازه‌ای دارد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) ۱۰۰ × ۱۰۰ میلی‌متر. برچسب لوزی حداقل ۱۰۰ × ۱۰۰ میلی‌متر با خط داخلی حدود ۵ میلی‌متر از لبه است و روی بسته کوچک می‌تواند به تناسب کوچک‌تر شود. ۲۵۰ میلی‌متر اندازه پلاکارد و ۴۰۰ × ۳۰۰ اندازه پلاک نارنجی است. منبع

۲. در گوشه پایین برچسب کلاس‌های ۴٫۱، ۴٫۲ و ۴٫۳ چه عددی نوشته می‌شود؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) فقط عدد «4». برای کلاس‌های ۴٫۱ تا ۴٫۳ فقط عدد «4» و برای ۶٫۱ و ۶٫۲ فقط «6» در گوشه پایین می‌آید. زیرکلاس و حرف گروه سازگاری مخصوص برچسب کلاس ۱ است. منبع

۳. برچسب خطر فرعی در مقررات امروز (ADR/RID 2025) چه شکلی دارد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) همان برچسب کامل کلاس، با شماره کلاس در گوشه پایین. در مقررات امروز برچسب خطر فرعی هیچ تفاوتی در شکل با برچسب اصلی ندارد و شماره کلاس هم دارد. برچسب فرعی بدون شماره کلاس متعلق به مقررات قدیمی است و با قواعد فعلی جور نیست. منبع

۴. بسته متانول (UN 1230) کدام برچسب‌ها را می‌خورد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) برچسب ۳ (اصلی) و ۶٫۱ (فرعی). متانول هم قابل اشتعال است و هم سمی؛ ستون (5) جدول A برای آن برچسب ۳ به‌عنوان خطر اصلی و ۶٫۱ به‌عنوان خطر فرعی می‌دهد. منبع

۵. ظرف کلر (UN 1017) طبق ستون (5) جدول A چند و کدام برچسب دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) سه برچسب: ۲٫۳، ۵٫۱ و ۸. کلر گاز سمی است که اکسیدکننده و خورنده هم هست؛ صفحه برچسب‌ها آن را نمونه کالایی با سه برچسب ۲٫۳، ۵٫۱ و ۸ آورده است. منبع

۶. کدام قاعده نصب برچسب روی بسته درست است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) برچسب‌ها کنار هم، روی یک سطح و بدون پوشیده شدن با برچسب، تسمه یا علامت دیگر. طبق ADR/RID 5.2.2.1.6 برچسب‌ها باید روی یک سطح بسته، کنار هم و دیده‌شدنی باشند. برچسب روی درز یا گوشه یا زیر تسمه پاره می‌شود یا دیده نمی‌شود. منبع

۷. بشکه خالی اسید که هنوز تمیز نشده است، از نظر برچسب چه وضعی دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) باید مثل بشکه پر برچسب و علامت داشته باشد. بسته، مخزن یا کانتینر خالیِ تمیزنشده باید مثل حالت پر برچسب و پلاکارد داشته باشد (ADR/RID 5.1.3.1). برداشتن زودهنگام برچسب از بشکه خالی اسید یا حلال اشتباه است. منبع

۸. برچسب‌های لازم برای هر کالای فهرست‌شده از کدام ستون جدول A مقررات ADR خوانده می‌شود؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) ستون (5). ستون (5) جدول A برچسب‌ها را می‌دهد. ستون (2) نام حمل صحیح، ستون (8) دستورالعمل بسته‌بندی و ستون (20) عدد شناسایی خطر پلاک نارنجی است. منبع

۹. بسته‌ای با باتری لیتیوم‌یون که «کاملاً مشمول» مقررات است (مثلاً UN 3480 بالای حد وات‌ساعت) کدام برچسب را می‌خورد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) برچسب 9A. برچسب 9A برای باتری‌هایی است که کاملاً مشمول مقررات‌اند؛ علامت باتری برای باتری‌های کوچک‌تری است که طبق مقرره ویژه 188 آماده شده‌اند. برچسب ۹ معمولی برای بقیه کالاهای کلاس ۹ است. منبع

۱۰. خطر فرعی متانول در سند حمل چطور نوشته می‌شود؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) 3 (6.1). ترتیب «اول اصلی، بعد فرعی» در اسناد مهم است: کلاس اصلی اول و خطر فرعی داخل پرانتز، یعنی 3 (6.1). منبع

آزمونک تمرینی است: هر چند بار خواستید تکرار کنید. نمره قبولی ۷۰٪؛ بهترین نمره شما نگه داشته می‌شود.

مهمان هستید؟ پیشرفت، نمره، نشانه و یادداشت فعلاً فقط در همین مرورگر نگه داشته می‌شود؛ با عضویت رایگان آن را در حساب خود نگه دارید.

این دوره و گواهی پایان آن آموزشی است و جایگزین گواهینامه رسمی راننده ADR، گواهی آموزش IMDG/IATA یا هیچ مجوز قانونی نیست. برای حمل واقعی، متن رسمی مقررات و دستور مرجع صالح ملاک است.

بازبینی: آبان ۱۴۰۵

ترخیص کالا در این گمرک را به ما بسپارید

درخواست مشاوره و استعلام