دوره جامع کالای خطرناک · ماژول D: بستهبندی و مقدار
جلسه ۱۸: بستهبندی UN و علامت آن (بشکه، کارتن، گالن، IBC)
در این جلسه: توضیح دهید بستهبندی UN چیست و چرا علامت آن بهتنهایی مجاز بودن بسته برای کالای شما را ثابت نمیکند و…
اهداف یادگیری
- پس از این جلسه میتوانید توضیح دهید بستهبندی UN چیست و چرا علامت آن بهتنهایی مجاز بودن بسته برای کالای شما را ثابت نمیکند.
- پس از این جلسه میتوانید یک علامت بستهبندی UN را بخش به بخش بخوانید: کد نوع، حرف X/Y/Z، چگالی یا وزن، فشار یا S، سال، کشور و سازنده.
- پس از این جلسه میتوانید کدهای رایج بشکه، گالن، کارتن، کیسه و IBC (مثل 1A1، 1A2، 3H1، 4G و 31HA1) را رمزگشایی کنید.
- پس از این جلسه میتوانید حرف علامت را با گروه بستهبندی کالا تطبیق دهید و بسته نامناسب را پیش از پر کردن کنار بگذارید.
- پس از این جلسه میتوانید تاریخهای مهم را چک کنید: عمر پنجساله بسته پلاستیکی و بازرسی دورهای IBC.
بخوانید
این بخشها را به ترتیب بخوانید. هر پیوندی را که باز کنید، علامت میخورد.
- بستهبندی UN و گروه بستهبندیپاراگراف اول و کادر نامها: بستهبندی UN در یک نگاه و نامهای بازاری آن.
- بستهبندی UN چیستقاعده مشترک همه مدها (بند 4.1.1.3) و اینکه دستورالعمل بستهبندی ستون (8) تعیینکننده است، نه خود علامت.
- علامت بستهبندی بخش به بخشترتیب بخشهای (a) تا (g) و مثال رسمی کارتن هلندی.
- رمزگشای علامت بستهبندیچند کد را تایپ کنید تا هر بخش جدا و معنی شود.
- کد نوع بسته: عدد، حرف، عددجدول نوع و جنس، فرق 1A1 و 1A2 و اینکه چرا بشکه دربباز برای حلال رقیق گروه I مجاز نیست.
- گروه بستهبندی I، II و IIIجدول کالاهای رایج با گروه و حرف مجاز بسته.
- ارتباط X، Y و Z با گروه بستهبندیقاعده «بسته قویتر برای کالای کمخطرتر، برعکس هرگز» و ارتفاع آزمون افتادن.
- نمونه علامت روی چهار بسته رایجبشکه، کارتن، گالن و IBC با علامت حاشیهنویسیشده.
- IBC: مخزن ۱۰۰۰ لیتری و جامبو بگکد دو رقمی IBC، علامت اصلی و پلاک اطلاعات اضافه.
- علامتهای اضافه IBC و تاریخهابازرسی دو سال و نیم و پنج سال، مهلت سه ماهه و عمر پنجساله پلاستیک.
- گامبهگام: انتخاب و کنترل بستهبندیشش گام از بخش ۱۴ برگه SDS تا مهار بسته در کانتینر.
- خطر از دید صاحب کالامسئولیت بستهبندی با کیست، چه چیزی را چک کنید و رد شدن بار در بندر چه هزینهای دارد.
خلاصه جلسه
بستهبندی UN بشکه، گالن، کارتن، کیسه یا IBC است که نمونه طرح آن آزمونهای فصل ۶٫۱ (افتادن، نشتی، فشار و انباشتن) را گذرانده و گواهی این آزمون بهصورت یک رشته کد روی خود بسته چاپ یا حک شده است. هر بستهای که کالای خطرناک در آن حمل میشود، جز بسته داخلی، باید اینطور باشد. ولی علامت فقط میگوید بسته با یک طرح آزموده مطابق است؛ اینکه کدام نوع بسته و تا چه ظرفیتی برای کالای شما مجاز است را دستورالعمل بستهبندی ستون (8) جدول A میگوید، مثل P001 برای مایعات.
علامت بخش به بخش، با ترتیب ثابت و جدا شده با خط مورب: (a) نماد سازمان ملل؛ (b) کد نوع بسته؛ (c) حرف گروه و بعد چگالی (مایع) یا حداکثر وزن ناخالص به کیلوگرم (جامد یا بسته ترکیبی)؛ (d) فشار آزمون هیدرولیک به کیلوپاسکال برای مایع، یا حرف S برای جامد و بستههای داخلی؛ (e) دو رقم آخر سال ساخت؛ (f) کشور تأییدکننده با نشان پلاک بینالمللی خودرو (ایران IR)؛ (g) شناسه سازنده. نمونه 1A1/X1.4/250/25/IR/… یعنی بشکه فولادی سربسته، آزمونشده برای گروههای I تا III، چگالی تا ۱٫۴، فشار ۲۵۰ کیلوپاسکال، ساخت ۲۰۲۵، تأیید ایران.
کد نوع عدد، حرف، عدد است: ۱ بشکه، ۳ گالن، ۴ جعبه و کارتن، ۵ کیسه، ۶ مرکب؛ A فولاد، B آلومینیوم، G مقوا، H پلاستیک. عدد آخر گونه است: در بشکه و گالن ۱ یعنی سر غیرقابل جداشدن و ۲ یعنی درب کامل جداشدنی. این فرق عملی است: P001 بشکه دربباز را برای مایع گروه I در بسته تکی فقط با گرانروی بیش از ۲۰۰ mm²/s مجاز میداند.
حرفها و گروه بستهبندی: X یعنی طرح در سطح گروه I آزمون شده و برای I، II و III قابل استفاده است؛ Y برای II و III؛ Z فقط برای III. بسته قویتر برای کالای کمخطرتر مجاز است، ولی برعکس هرگز؛ بنزین (گروه II) در بسته X یا Y و اسید نیتریک بیش از ۷۰ درصد (گروه I) فقط در X. عدد چگالی روی بشکه هم نباید از چگالی کالا کمتر باشد.
IBC با دو رقم شروع میشود: ۱۱ جامد با تخلیه ثقلی، ۲۱ جامد با فشار، ۳۱ مایع، ۱۳ کیسه انعطافپذیر. مخزن رایج ۱۰۰۰ لیتری 31HA1 است: مرکب، ظرف داخلی پلاستیکی صلب و قفس فولادی. در علامت IBC چگالی و فشار نمیآید، ولی ماه و سال ساخت، جرم آزمون انباشتن (۰ برای غیرقابل انباشتن) و حداکثر وزن ناخالص میآید. IBC فلزی، پلاستیکی صلب و مرکب هر دو سال و نیم بازرسی ظاهری و آزمون نشتی و هر پنج سال بازرسی کامل میخواهد؛ پس از انقضا نباید پر شود. بشکه و گالن پلاستیکی و IBC پلاستیکی، مگر مرجع صلاحیتدار مدت دیگری تأیید کند، حداکثر پنج سال از تاریخ ساخت کار میکنند.
انتخاب بسته مناسب با فرستنده و بستهبند است و بسته نامناسب دلیل رایج رد شدن بار در بندر و فرودگاه. پیش از سفارش، گزارش آزمون طرح و دستور بستن درب را از فروشنده بسته بخواهید.
واژههای کلیدی
| فارسی | انگلیسی | کوتهنوشت |
|---|---|---|
| بستهبندی UN (تأییدشده) | UN specification packaging | |
| علامت بستهبندی سازمان ملل | UN packaging mark | |
| گروه بستهبندی | Packing group | PG |
| دستورالعمل بستهبندی | Packing instruction | P001 |
| بسته ترکیبی | Combination packaging | |
| بسته مرکب | Composite packaging | |
| بسته تکی | Single packaging | |
| ظرف حمل فله میانی | Intermediate bulk container | IBC |
| فشار آزمون هیدرولیک | Hydraulic test pressure | |
| بستهبندی نجات | Salvage packaging | T |
تمرین عملی
این سه علامت روی بستههایی است که یک تأمینکننده ساختگی پیشنهاد داده (کد سازندهها ساختگی است). برای هر کدام بگویید چه بستهای است و آیا برای کالای کنارش مناسب است:
- 1A2/Y1.2/150/24/IR/NMN-5 برای یک حلال رقیق گروه بستهبندی I.
- 3H1/Y1.2/150/20/IR/NMN-8 برای تینر گروه II؛ امروز آبان ۱۴۰۵ (نوامبر ۲۰۲۶) است و ماه ساخت روی گالن ژانویه است.
- 31HA1/Y/09 25/IR/NMN 0042/10800/1200 برای اسید فسفریک محلول گروه III (UN 1805)؛ پلاک IBC آخرین بازرسی و آزمون نشتی را ۰۹/۲۵ نشان میدهد.
پاسخ
- بشکه فولادی دربباز (1A2)، آزمونشده برای گروههای II و III. نامناسب است: کالای گروه I فقط در بسته X مجاز است، و P001 بشکه دربباز را برای مایع گروه I فقط با گرانروی بیش از ۲۰۰ mm²/s میپذیرد. بشکه 1A1 با حرف X لازم است.
- گالن پلاستیکی سربسته (3H1)، Y برای گروه II کافی است، ولی ساخت ژانویه ۲۰۲۰ است و عمر پنجساله بسته پلاستیکی (بند 4.1.1.15) در ژانویه ۲۰۲۵ تمام شده؛ برای کالای خطرناک قابل استفاده نیست.
- IBC مرکب ۱۰۰۰ لیتری برای مایع (31HA1)، Y برای گروه III کافی است، ساخت سپتامبر ۲۰۲۵، قابل انباشتن با جرم آزمون ۱۰٬۸۰۰ کیلوگرم و حداکثر وزن ناخالص ۱٬۲۰۰ کیلوگرم. بازرسی دو سال و نیمه تا حدود مارس ۲۰۲۸ معتبر است، پس از نظر تاریخ مشکلی ندارد؛ چگالی اسید و ظرفیت را هم با SDS و دستورالعمل بستهبندی چک کنید.
آزمونک جلسه
این دوره و گواهی پایان آن آموزشی است و جایگزین گواهینامه رسمی راننده ADR، گواهی آموزش IMDG/IATA یا هیچ مجوز قانونی نیست. برای حمل واقعی، متن رسمی مقررات و دستور مرجع صالح ملاک است.