خدمات لجستیک ایرانIRAN LOGISTICS SERVICES
ENRUFA

دوره جامع کالای خطرناک · ماژول D: بسته‌بندی و مقدار

جلسه ۱۸: بسته‌بندی UN و علامت آن (بشکه، کارتن، گالن، IBC)

در این جلسه: توضیح دهید بسته‌بندی UN چیست و چرا علامت آن به‌تنهایی مجاز بودن بسته برای کالای شما را ثابت نمی‌کند و…

مدت مطالعه: حدود ۴۵ دقیقهپیش‌نیاز: جلسه ۱۷مسیرها: صاحب کالا و بازرگان، فورواردر و ترخیص‌کار

اهداف یادگیری

  • پس از این جلسه می‌توانید توضیح دهید بسته‌بندی UN چیست و چرا علامت آن به‌تنهایی مجاز بودن بسته برای کالای شما را ثابت نمی‌کند.
  • پس از این جلسه می‌توانید یک علامت بسته‌بندی UN را بخش به بخش بخوانید: کد نوع، حرف X/Y/Z، چگالی یا وزن، فشار یا S، سال، کشور و سازنده.
  • پس از این جلسه می‌توانید کدهای رایج بشکه، گالن، کارتن، کیسه و IBC (مثل 1A1، 1A2، 3H1، 4G و 31HA1) را رمزگشایی کنید.
  • پس از این جلسه می‌توانید حرف علامت را با گروه بسته‌بندی کالا تطبیق دهید و بسته نامناسب را پیش از پر کردن کنار بگذارید.
  • پس از این جلسه می‌توانید تاریخ‌های مهم را چک کنید: عمر پنج‌ساله بسته پلاستیکی و بازرسی دوره‌ای IBC.

بخوانید

این بخش‌ها را به ترتیب بخوانید. هر پیوندی را که باز کنید، علامت می‌خورد.

  1. بسته‌بندی UN و گروه بسته‌بندیپاراگراف اول و کادر نام‌ها: بسته‌بندی UN در یک نگاه و نام‌های بازاری آن.
  2. بسته‌بندی UN چیستقاعده مشترک همه مدها (بند 4.1.1.3) و اینکه دستورالعمل بسته‌بندی ستون (8) تعیین‌کننده است، نه خود علامت.
  3. علامت بسته‌بندی بخش به بخشترتیب بخش‌های (a) تا (g) و مثال رسمی کارتن هلندی.
  4. رمزگشای علامت بسته‌بندیچند کد را تایپ کنید تا هر بخش جدا و معنی شود.
  5. کد نوع بسته: عدد، حرف، عددجدول نوع و جنس، فرق 1A1 و 1A2 و اینکه چرا بشکه درب‌باز برای حلال رقیق گروه I مجاز نیست.
  6. گروه بسته‌بندی I، II و IIIجدول کالاهای رایج با گروه و حرف مجاز بسته.
  7. ارتباط X، Y و Z با گروه بسته‌بندیقاعده «بسته قوی‌تر برای کالای کم‌خطرتر، برعکس هرگز» و ارتفاع آزمون افتادن.
  8. نمونه علامت روی چهار بسته رایجبشکه، کارتن، گالن و IBC با علامت حاشیه‌نویسی‌شده.
  9. IBC: مخزن ۱۰۰۰ لیتری و جامبو بگکد دو رقمی IBC، علامت اصلی و پلاک اطلاعات اضافه.
  10. علامت‌های اضافه IBC و تاریخ‌هابازرسی دو سال و نیم و پنج سال، مهلت سه ماهه و عمر پنج‌ساله پلاستیک.
  11. گام‌به‌گام: انتخاب و کنترل بسته‌بندیشش گام از بخش ۱۴ برگه SDS تا مهار بسته در کانتینر.
  12. خطر از دید صاحب کالامسئولیت بسته‌بندی با کیست، چه چیزی را چک کنید و رد شدن بار در بندر چه هزینه‌ای دارد.

خلاصه جلسه

بسته‌بندی UN بشکه، گالن، کارتن، کیسه یا IBC است که نمونه طرح آن آزمون‌های فصل ۶٫۱ (افتادن، نشتی، فشار و انباشتن) را گذرانده و گواهی این آزمون به‌صورت یک رشته کد روی خود بسته چاپ یا حک شده است. هر بسته‌ای که کالای خطرناک در آن حمل می‌شود، جز بسته داخلی، باید این‌طور باشد. ولی علامت فقط می‌گوید بسته با یک طرح آزموده مطابق است؛ اینکه کدام نوع بسته و تا چه ظرفیتی برای کالای شما مجاز است را دستورالعمل بسته‌بندی ستون (8) جدول A می‌گوید، مثل P001 برای مایعات.

علامت بخش به بخش، با ترتیب ثابت و جدا شده با خط مورب: (a) نماد سازمان ملل؛ (b) کد نوع بسته؛ (c) حرف گروه و بعد چگالی (مایع) یا حداکثر وزن ناخالص به کیلوگرم (جامد یا بسته ترکیبی)؛ (d) فشار آزمون هیدرولیک به کیلوپاسکال برای مایع، یا حرف S برای جامد و بسته‌های داخلی؛ (e) دو رقم آخر سال ساخت؛ (f) کشور تأییدکننده با نشان پلاک بین‌المللی خودرو (ایران IR)؛ (g) شناسه سازنده. نمونه 1A1/X1.4/250/25/IR/… یعنی بشکه فولادی سربسته، آزمون‌شده برای گروه‌های I تا III، چگالی تا ۱٫۴، فشار ۲۵۰ کیلوپاسکال، ساخت ۲۰۲۵، تأیید ایران.

کد نوع عدد، حرف، عدد است: ۱ بشکه، ۳ گالن، ۴ جعبه و کارتن، ۵ کیسه، ۶ مرکب؛ A فولاد، B آلومینیوم، G مقوا، H پلاستیک. عدد آخر گونه است: در بشکه و گالن ۱ یعنی سر غیرقابل جداشدن و ۲ یعنی درب کامل جداشدنی. این فرق عملی است: P001 بشکه درب‌باز را برای مایع گروه I در بسته تکی فقط با گرانروی بیش از ۲۰۰ mm²/s مجاز می‌داند.

حرف‌ها و گروه بسته‌بندی: X یعنی طرح در سطح گروه I آزمون شده و برای I، II و III قابل استفاده است؛ Y برای II و III؛ Z فقط برای III. بسته قوی‌تر برای کالای کم‌خطرتر مجاز است، ولی برعکس هرگز؛ بنزین (گروه II) در بسته X یا Y و اسید نیتریک بیش از ۷۰ درصد (گروه I) فقط در X. عدد چگالی روی بشکه هم نباید از چگالی کالا کمتر باشد.

IBC با دو رقم شروع می‌شود: ۱۱ جامد با تخلیه ثقلی، ۲۱ جامد با فشار، ۳۱ مایع، ۱۳ کیسه انعطاف‌پذیر. مخزن رایج ۱۰۰۰ لیتری 31HA1 است: مرکب، ظرف داخلی پلاستیکی صلب و قفس فولادی. در علامت IBC چگالی و فشار نمی‌آید، ولی ماه و سال ساخت، جرم آزمون انباشتن (۰ برای غیرقابل انباشتن) و حداکثر وزن ناخالص می‌آید. IBC فلزی، پلاستیکی صلب و مرکب هر دو سال و نیم بازرسی ظاهری و آزمون نشتی و هر پنج سال بازرسی کامل می‌خواهد؛ پس از انقضا نباید پر شود. بشکه و گالن پلاستیکی و IBC پلاستیکی، مگر مرجع صلاحیت‌دار مدت دیگری تأیید کند، حداکثر پنج سال از تاریخ ساخت کار می‌کنند.

انتخاب بسته مناسب با فرستنده و بسته‌بند است و بسته نامناسب دلیل رایج رد شدن بار در بندر و فرودگاه. پیش از سفارش، گزارش آزمون طرح و دستور بستن درب را از فروشنده بسته بخواهید.

واژه‌های کلیدی

فارسیانگلیسیکوته‌نوشت
بسته‌بندی UN (تأییدشده)UN specification packaging
علامت بسته‌بندی سازمان مللUN packaging mark
گروه بسته‌بندیPacking groupPG
دستورالعمل بسته‌بندیPacking instructionP001
بسته ترکیبیCombination packaging
بسته مرکبComposite packaging
بسته تکیSingle packaging
ظرف حمل فله میانیIntermediate bulk containerIBC
فشار آزمون هیدرولیکHydraulic test pressure
بسته‌بندی نجاتSalvage packagingT

تمرین عملی

این سه علامت روی بسته‌هایی است که یک تأمین‌کننده ساختگی پیشنهاد داده (کد سازنده‌ها ساختگی است). برای هر کدام بگویید چه بسته‌ای است و آیا برای کالای کنارش مناسب است:

  1. 1A2/Y1.2/150/24/IR/NMN-5 برای یک حلال رقیق گروه بسته‌بندی I.
  2. 3H1/Y1.2/150/20/IR/NMN-8 برای تینر گروه II؛ امروز آبان ۱۴۰۵ (نوامبر ۲۰۲۶) است و ماه ساخت روی گالن ژانویه است.
  3. 31HA1/Y/09 25/IR/NMN 0042/10800/1200 برای اسید فسفریک محلول گروه III (UN 1805)؛ پلاک IBC آخرین بازرسی و آزمون نشتی را ۰۹/۲۵ نشان می‌دهد.
پاسخ
  1. بشکه فولادی درب‌باز (1A2)، آزمون‌شده برای گروه‌های II و III. نامناسب است: کالای گروه I فقط در بسته X مجاز است، و P001 بشکه درب‌باز را برای مایع گروه I فقط با گرانروی بیش از ۲۰۰ mm²/s می‌پذیرد. بشکه 1A1 با حرف X لازم است.
  2. گالن پلاستیکی سربسته (3H1)، Y برای گروه II کافی است، ولی ساخت ژانویه ۲۰۲۰ است و عمر پنج‌ساله بسته پلاستیکی (بند 4.1.1.15) در ژانویه ۲۰۲۵ تمام شده؛ برای کالای خطرناک قابل استفاده نیست.
  3. IBC مرکب ۱۰۰۰ لیتری برای مایع (31HA1)، Y برای گروه III کافی است، ساخت سپتامبر ۲۰۲۵، قابل انباشتن با جرم آزمون ۱۰٬۸۰۰ کیلوگرم و حداکثر وزن ناخالص ۱٬۲۰۰ کیلوگرم. بازرسی دو سال و نیمه تا حدود مارس ۲۰۲۸ معتبر است، پس از نظر تاریخ مشکلی ندارد؛ چگالی اسید و ظرفیت را هم با SDS و دستورالعمل بسته‌بندی چک کنید.

آزمونک جلسه

۱. آیا علامت UN روی یک بشکه به‌تنهایی نشان می‌دهد که آن بشکه برای کالای شما مجاز است؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) خیر؛ نوع و ظرفیت مجاز بسته را دستورالعمل بسته‌بندی ستون (8) جدول A تعیین می‌کند. علامت فقط می‌گوید بسته با یک طرح آزموده‌شده مطابق است؛ یادداشت ۱ بند 6.1.3 صریحاً می‌گوید علامت به‌تنهایی تأیید نمی‌کند بسته برای هر ماده‌ای قابل استفاده است. دستورالعمل بسته‌بندی مثل P001 تعیین‌کننده است. منبع

۲. کد 4G در علامت بسته‌بندی UN چه بسته‌ای است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) جعبه مقوایی (کارتن). عدد ۴ یعنی جعبه و کارتن و حرف G یعنی مقوا و فیبر؛ پس 4G کارتن است. منبع

۳. فرق 1A1 و 1A2 چیست؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) 1A1 بشکه فولادی با سر غیرقابل جداشدن و 1A2 بشکه فولادی با درب کامل جداشدنی. در بشکه و گالن عدد آخر گونه است: ۱ یعنی سر غیرقابل جداشدن (فقط دریچه‌های کوچک پرکردن) و ۲ یعنی سر جداشدنی. حرف A در هر دو فولاد است. منبع

۴. حرف Y در علامت بسته‌بندی (مثلاً 4G/Y25/S) یعنی چه؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) طرح بسته برای گروه‌های بسته‌بندی II و III آزمون شده است. X یعنی آزمون در سطح گروه I (برای I، II و III)، Y یعنی سطح گروه II (برای II و III) و Z فقط برای III. منبع

۵. کالای گروه بسته‌بندی I (مثلاً اسید نیتریک بیش از ۷۰ درصد) در کدام بسته مجاز است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) فقط بسته با حرف X. بسته قوی‌تر برای کالای کم‌خطرتر مجاز است، ولی برعکس هرگز: کالای گروه I فقط در بسته‌ای با حرف X حمل می‌شود. منبع

۶. حرف S در بخش (d) علامت بسته‌بندی چه معنایی دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) بسته برای جامدات یا بسته‌های داخلی است (به جای فشار آزمون). برای مایع در بخش (d) فشار آزمون هیدرولیک به کیلوپاسکال می‌آید؛ برای جامد یا بسته‌های داخلی حرف S (6.1.3.1 (d)). بسته نجات با حرف T پس از کد نوع نشان داده می‌شود. منبع

۷. IR در علامت 4G/Y25/S/26/IR/… چه چیزی را نشان می‌دهد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) کشوری که اجازه این علامت را داده، با نشان بین‌المللی پلاک خودرو. بخش (f) کشوری است که اجازه علامت را داده، با نشان بین‌المللی پلاک خودرو: ایران IR، ترکیه TR، آلمان D، هلند NL (6.1.3.1 (f)). منبع

۸. کد 31HA1 روی مخزن رایج ۱۰۰۰ لیتری چه معنایی دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) IBC مرکب برای مایع، با ظرف داخلی پلاستیکی صلب و بدنه بیرونی فولادی. ۳۱ یعنی IBC صلب برای مایع، H جنس ظرف داخلی (پلاستیک)، A جنس بدنه بیرونی (فولاد) و ۱ ظرف داخلی صلب. 13H3 جامبو بگ و 11A IBC فولادی برای جامد است. منبع

۹. بشکه و گالن پلاستیکی UN، اگر مرجع صلاحیت‌دار مدت دیگری تأیید نکرده باشد، حداکثر چند سال برای کالای خطرناک قابل استفاده است؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) پنج سال از تاریخ ساخت. طبق بند 4.1.1.15، بشکه و گالن پلاستیکی، IBC پلاستیکی صلب و ظرف داخلی پلاستیکی IBC مرکب حداکثر پنج سال از تاریخ ساخت قابل استفاده‌اند؛ به همین دلیل ماه و سال ساخت روی آن‌ها الزامی است. منبع

۱۰. تاریخ آخرین بازرسی دوره‌ای یک IBC هزارلیتری گذشته است. کدام درست است؟ (دشوار)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) نباید پر و برای حمل تحویل شود؛ فقط IBC که پیش از انقضا پر شده، تا سه ماه بعد قابل حمل است. طبق بند 4.1.2.2، IBC پس از انقضای آخرین آزمون یا بازرسی دوره‌ای نباید پر و تحویل شود؛ IBC که پیش از انقضا پر شده تا سه ماه بعد از آن قابل حمل است. بازرسی ظاهری و آزمون نشتی حداکثر هر دو سال و نیم است. منبع

آزمونک تمرینی است: هر چند بار خواستید تکرار کنید. نمره قبولی ۷۰٪؛ بهترین نمره شما نگه داشته می‌شود.

مهمان هستید؟ پیشرفت، نمره، نشانه و یادداشت فعلاً فقط در همین مرورگر نگه داشته می‌شود؛ با عضویت رایگان آن را در حساب خود نگه دارید.

این دوره و گواهی پایان آن آموزشی است و جایگزین گواهینامه رسمی راننده ADR، گواهی آموزش IMDG/IATA یا هیچ مجوز قانونی نیست. برای حمل واقعی، متن رسمی مقررات و دستور مرجع صالح ملاک است.

بازبینی: آبان ۱۴۰۵

ترخیص کالا در این گمرک را به ما بسپارید

درخواست مشاوره و استعلام