خدمات لجستیک ایرانIRAN LOGISTICS SERVICES
ENRUFA

دوره جامع کالای خطرناک · ماژول A: مبانی

جلسه ۲: طبقه‌بندی: شماره UN، نام حمل صحیح، کلاس، گروه بسته‌بندی، خطر فرعی و جدول تقدم خطر

در این جلسه: چهار مشخصه هر کالای خطرناک (شماره UN، نام حمل صحیح، کلاس و خطر فرعی، گروه بسته‌بندی) را از یک رشته سند حمل جدا کنید و…

مدت مطالعه: حدود ۴۰ دقیقهپیش‌نیاز: جلسه ۱مسیرها: صاحب کالا و بازرگان، راننده و شرکت حمل جاده‌ای، فورواردر و ترخیص‌کار

اهداف یادگیری

  • پس از این جلسه می‌توانید چهار مشخصه هر کالای خطرناک (شماره UN، نام حمل صحیح، کلاس و خطر فرعی، گروه بسته‌بندی) را از یک رشته سند حمل جدا کنید.
  • پس از این جلسه می‌توانید نام حمل صحیح را از نام تجاری تشخیص دهید و قاعده حروف بزرگ و «or» را به کار ببرید.
  • پس از این جلسه می‌توانید چهار نوع ردیف فهرست سازمان ملل (تکی، عمومی، n.o.s. خاص، n.o.s. کلی) و ترتیب انتخاب آن‌ها را توضیح دهید.
  • پس از این جلسه می‌توانید گروه بسته‌بندی یک مایع قابل اشتعال را از نقطه اشتعال و نقطه جوش آن تعیین کنید.
  • پس از این جلسه می‌توانید بگویید وقتی کالایی چند خطر دارد، کلاس اصلی و خطر فرعی چگونه تعیین می‌شود.

بخوانید

این بخش‌ها را به ترتیب بخوانید. هر پیوندی را که باز کنید، علامت می‌خورد.

  1. چهار مشخصه هر کالای خطرناک و نمونه متانولدر بخش «چهار مشخصه هر کالای خطرناک» و «نمونه: متانول» ساختار هر ردیف و معنی «3 (6.1), PG II» آمده است.
  2. جست‌وجوی شماره UN: ستون‌های جدول A و n.o.s.شماره UN و نام حمل صحیح، ستون‌های جدول A، چهار نوع ردیف n.o.s. و دلیل چند ردیفی بودن یک شماره را در متن زیر جدول جست‌وجو بخوانید.
  3. UN 1230: متانولیک ردیف واقعی جدول A را ستون به ستون ببینید: کلاس، کد طبقه‌بندی، گروه، مقدار محدود و کد تونل.
  4. کلاس ۳: مایعات قابل اشتعالمعیار گروه بسته‌بندی کلاس ۳ را با ابزار نقطه اشتعال امتحان کنید و مثال تقدم خطر متانول را ببینید.
  5. بخش ۹ و ۱۴ برگه SDSعددهایی که گروه بسته‌بندی از آن درمی‌آید و رشته سند حمل از بخش ۱۴ همین‌جا توضیح داده شده است.

خلاصه جلسه

هر کالای خطرناک با چهار داده شناخته می‌شود و همین چهار داده در سند حمل، اظهارنامه کالای خطرناک، برچسب بسته و بخش ۱۴ برگه SDS تکرار می‌شوند. اگر یکی از آن‌ها اشتباه باشد، بسته‌بندی، برچسب، پلاک و سند هم اشتباه از آب درمی‌آید.

  • شماره UN: عدد چهاررقمی که کمیته کارشناسان سازمان ملل در فهرست کالای خطرناک (فصل 3.2 کتاب نارنجی؛ جدول A در ADR) به هر ماده یا گروه داده است و در همه مدهای حمل یکی است.
  • نام حمل صحیح (Proper Shipping Name): بخشی از ردیف که با حروف بزرگ نوشته شده است؛ حروف کوچک فقط توضیح‌اند. نام تجاری جای آن را نمی‌گیرد و اگر ردیف چند نام را با or کنار هم آورده، فقط مناسب‌ترین را می‌نویسیم.
  • کلاس و خطر فرعی: کلاس اصلی از ۱ تا ۹ و خطر دوم داخل پرانتز، مثل 3 (6.1). شماره کلاس ترتیب خطر نیست.
  • گروه بسته‌بندی: I خطر زیاد، II متوسط، III کم. کلاس ۱، بیشتر گازها و کلاس ۷ گروه بسته‌بندی ندارند.

فهرست سازمان ملل همه مواد را با نام ندارد. ردیف‌ها چهار نوع‌اند: ردیف تکی برای یک ماده (مثل استون)، ردیف عمومی برای گروهی مشخص (مثل چسب‌ها یا محصولات عطرسازی)، ردیف n.o.s. خاص برای یک خانواده شیمیایی (مثل الکل‌ها) و ردیف n.o.s. کلی برای هر ماده‌ای که معیار یک کلاس را دارد (مثل UN 1993). ترتیب انتخاب هم همین است: اول ردیف با نام و ردیف کلی فقط در آخر. در بیشتر ردیف‌های n.o.s. باید نام فنی جزء خطرناک هم در پرانتز بیاید.

یک شماره UN گاهی چند ردیف دارد؛ مثلاً اسید کلریدریک بسته به غلظت در گروه II یا III است و رنگ (UN 1263) شش ردیف دارد. پس شماره به‌تنهایی کافی نیست و ردیف درست را با گروه بسته‌بندی، توضیح حروف کوچک و عددهای برگه SDS پیدا می‌کنیم.

برای مایع قابل اشتعال، گروه بسته‌بندی از دو عدد بخش ۹ برگه SDS درمی‌آید: نقطه جوش اولیه ۳۵ درجه یا کمتر یعنی گروه I؛ نقطه اشتعال زیر ۲۳ درجه با نقطه جوش بالای ۳۵ یعنی گروه II؛ نقطه اشتعال ۲۳ تا ۶۰ درجه یعنی گروه III.

وقتی ماده‌ای چند خطر دارد، جدول تقدم خطرها (بند 2.0.3 کتاب نارنجی؛ ADR بند 2.1.3.10) تعیین می‌کند کدام خطر کلاس اصلی است و کدام فرعی. متانول هم قابل اشتعال است و هم سمی؛ نتیجه کلاس ۳ با خطر فرعی 6.1 و گروه II است و در سند حمل این‌طور نوشته می‌شود: UN 1230 METHANOL, 3 (6.1), II. ترتیب ثابت است: شماره UN، نام حمل صحیح، کلاس با خطر فرعی، گروه بسته‌بندی و در جاده، اگر لازم باشد، کد تونل در پرانتز.

طبقه‌بندی کار فرستنده است. جست‌وجوی شماره UN سایت ابزار کمکی است و جای برگه SDS سازنده را نمی‌گیرد.

واژه‌های کلیدی

فارسیانگلیسیکوته‌نوشت
شماره UN (شماره سازمان ملل)UN numberUN No.
نام حمل صحیحProper Shipping NamePSN
کلاس خطرHazard class
خطر فرعیSubsidiary hazard
گروه بسته‌بندیPacking GroupPG
جای دیگری مشخص نشدهNot otherwise specifiedn.o.s.
جدول تقدم خطرهاPrecedence of hazards
نقطه اشتعالFlash point
ویژه‌مقررهSpecial provisionSP
کد طبقه‌بندیClassification code

تمرین عملی

سؤال ۱. این رشته را از یک سند حمل جاده‌ای خوانده‌اید: UN 1230 METHANOL, 3 (6.1), II, (D/E). هر بخش را نام ببرید و بگویید روی هر بسته چند برچسب کلاس می‌خورد.

سؤال ۲. فروشنده برای بنزین نوشته است UN 1203 MOTOR SPIRIT or GASOLINE or PETROL. در سند حمل چه می‌نویسید؟

سؤال ۳. یک مخلوط حلال ساختگی نه نامش در فهرست است و نه ردیف عمومی یا n.o.s. خاصی برایش مناسب است. بخش ۹ برگه SDS آن: نقطه اشتعال ۱۵ درجه (ظرف بسته)، نقطه جوش اولیه ۹۰ درجه؛ خطر دیگری ندارد. کلاس، گروه بسته‌بندی و ردیف آن چیست؟

پاسخ
  • UN 1230: شماره UN.
  • METHANOL: نام حمل صحیح.
  • 3: کلاس اصلی، مایع قابل اشتعال.
  • (6.1): خطر فرعی، سمی.
  • II: گروه بسته‌بندی، خطر متوسط.
  • (D/E): کد محدودیت تونل ADR که وقتی مسیر از تونل محدودشده می‌گذرد، بعد از گروه بسته‌بندی می‌آید.

هر بسته دو برچسب می‌خورد: کلاس ۳ و کلاس 6.1.

سؤال ۲: فقط یکی از نام‌ها، مناسب‌ترین آن (مثلاً UN 1203 GASOLINE)؛ «or» و نام‌های دیگر در سند نمی‌آیند.

سؤال ۳: کلاس ۳؛ چون نقطه اشتعال زیر ۲۳ درجه و نقطه جوش بالای ۳۵ درجه است، گروه II؛ ردیف n.o.s. کلی UN 1993 FLAMMABLE LIQUID, N.O.S. با نام فنی جزء خطرناک در پرانتز.

آزمونک جلسه

۱. کدام مورد جزو چهار مشخصه‌ای نیست که هر کالای خطرناک با آن شناخته می‌شود؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) کد تعرفه گمرکی (HS). چهار مشخصه عبارت‌اند از شماره UN، نام حمل صحیح، کلاس (و خطر فرعی) و گروه بسته‌بندی. کد HS برای حقوق ورودی، مجوزها و آمار تجارت است و ربطی به ایمنی حمل ندارد، هرچند باید با SDS و سند حمل بخواند. منبع

۲. «نام حمل صحیح» (Proper Shipping Name) کدام است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) بخشی از ردیف فهرست که با حروف بزرگ نوشته شده است. نام حمل صحیح بخشی از ردیف است که با حروف بزرگ نوشته شده و کلمات حروف کوچک فقط توضیح‌اند (بند 3.1.2.1). نام تجاری جای آن را نمی‌گیرد؛ «رنگ ساختمانی برند X» در اسناد می‌شود PAINT. منبع

۳. ردیف بنزین در فهرست این‌طور است: MOTOR SPIRIT or GASOLINE or PETROL. در سند حمل چه نوشته می‌شود؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) فقط یکی از نام‌ها که مناسب‌ترین است. وقتی ردیف چند نام را با «or» کنار هم دارد، فقط مناسب‌ترین نام در سند حمل و روی بسته نوشته می‌شود (بند 3.1.2.2). منبع

۴. گروه بسته‌بندی II یعنی چه؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) خطر متوسط. گروه بسته‌بندی سه درجه دارد: I خطر زیاد، II خطر متوسط و III خطر کم. منبع

۵. کدام یک از این کلاس‌ها گروه بسته‌بندی ندارد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) کلاس ۷ (مواد پرتوزا). کلاس ۱، بیشتر گازها، کلاس ۷ و برخی ردیف‌های دیگر گروه بسته‌بندی ندارند. کلاس‌های ۳، ۸ و 6.1 بسته به شدت خطر گروه I، II یا III می‌گیرند. منبع

۶. برای ماده‌ای که می‌خواهیم ردیف فهرست آن را انتخاب کنیم، ترتیب درست انتخاب کدام است؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) ردیف با نام، ردیف عمومی، n.o.s. خاص، و در آخر n.o.s. کلی. طبق بند 2.0.2.8 مقررات نمونه باید به ترتیب انتخاب کرد: اول ردیف با نام، بعد ردیف عمومی، بعد n.o.s. خاص و فقط در آخر n.o.s. کلی. منبع

۷. در رشته «UN 1230 METHANOL, 3 (6.1), II» عدد «6.1» داخل پرانتز چه معنایی دارد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) خطر فرعی: سمی. در این رشته ۳ کلاس اصلی (مایع قابل اشتعال) و 6.1 داخل پرانتز خطر فرعی (سمی) است؛ II گروه بسته‌بندی است. به همین دلیل بسته دو برچسب کلاس ۳ و 6.1 می‌خورد. منبع

۸. «جدول تقدم خطرها» (بند 2.0.3 مقررات نمونه؛ ADR بند 2.1.3.10) برای چه به کار می‌رود؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) تعیین اینکه وقتی کالا چند خطر دارد، کدام کلاس اصلی و کدام خطر فرعی است. اگر کالایی چند خطر داشته باشد (مثلاً هم قابل اشتعال و هم خورنده)، جدول تقدم خطرها تعیین می‌کند کدام خطر کلاس اصلی است و کدام خطر فرعی. منبع

۹. مایعی قابل اشتعال نقطه اشتعال ۳۰ درجه (ظرف بسته) و نقطه جوش اولیه ۱۴۰ درجه دارد و خطر دیگری ندارد. گروه بسته‌بندی آن چیست؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) گروه III. معیار کلاس ۳ (بند 2.3.2.6): نقطه جوش اولیه ۳۵ درجه یا کمتر یعنی گروه I؛ نقطه اشتعال زیر ۲۳ با نقطه جوش بالای ۳۵ یعنی گروه II؛ نقطه اشتعال ۲۳ تا ۶۰ درجه یعنی گروه III. نقطه اشتعال ۳۰ درجه در گروه III است. منبع

۱۰. چرا اسید کلریدریک (UN 1789) در جدول A دو ردیف دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) بسته به غلظت، در گروه بسته‌بندی II یا III است و شرایط حمل آن فرق دارد. وقتی مواد یک شماره UN خواص یا شرایط حمل متفاوت دارند، چند ردیف برای آن شماره هست (بند 3.2.1 ADR). UN 1789 بسته به غلظت دو ردیف گروه II و III دارد و مقدار محدود اولی ۱ لیتر و دومی ۵ لیتر است؛ پس شماره UN به‌تنهایی کافی نیست. منبع

آزمونک تمرینی است: هر چند بار خواستید تکرار کنید. نمره قبولی ۷۰٪؛ بهترین نمره شما نگه داشته می‌شود.

مهمان هستید؟ پیشرفت، نمره، نشانه و یادداشت فعلاً فقط در همین مرورگر نگه داشته می‌شود؛ با عضویت رایگان آن را در حساب خود نگه دارید.

این دوره و گواهی پایان آن آموزشی است و جایگزین گواهینامه رسمی راننده ADR، گواهی آموزش IMDG/IATA یا هیچ مجوز قانونی نیست. برای حمل واقعی، متن رسمی مقررات و دستور مرجع صالح ملاک است.

بازبینی: آبان ۱۴۰۵

ترخیص کالا در این گمرک را به ما بسپارید

درخواست مشاوره و استعلام