خدمات لجستیک ایرانIRAN LOGISTICS SERVICES
ENRUFA

دوره جامع کالای خطرناک · ماژول A: مبانی

جلسه ۴: وظایف هر طرف: فرستنده، بسته‌بند، بارگیر، حمل‌کننده، راننده، فورواردر، ترخیص‌کار، گیرنده

در این جلسه: طرف‌های فصل 1.4 ADR (فرستنده، حمل‌کننده، گیرنده، بارگیر، بسته‌بند، پرکننده، بهره‌بردار مخزن، تخلیه‌کننده) را نام ببرید و مهم‌ترین وظیفه هر کدام را بگویید و…

مدت مطالعه: حدود ۴۰ دقیقهپیش‌نیاز: جلسه ۳مسیرها: صاحب کالا و بازرگان، راننده و شرکت حمل جاده‌ای، فورواردر و ترخیص‌کار

اهداف یادگیری

  • پس از این جلسه می‌توانید طرف‌های فصل 1.4 ADR (فرستنده، حمل‌کننده، گیرنده، بارگیر، بسته‌بند، پرکننده، بهره‌بردار مخزن، تخلیه‌کننده) را نام ببرید و مهم‌ترین وظیفه هر کدام را بگویید.
  • پس از این جلسه می‌توانید توضیح دهید چرا نقطه شروع همیشه فرستنده است و «تکیه بر اطلاعات دیگران» چه حدی دارد.
  • پس از این جلسه می‌توانید بگویید فورواردری که نامش در سند حمل به‌عنوان فرستنده می‌آید چه وظایفی را پذیرفته است.
  • پس از این جلسه می‌توانید نقش ترخیص‌کار، بندر و بیمه‌گر را، که ADR نام نمی‌برد، در زنجیره حمل ایران جای دهید.
  • پس از این جلسه می‌توانید وظیفه مشاور ایمنی (DGSA) و قواعد خدمه وسیله نقلیه (فصل 8.3) را توضیح دهید.

بخوانید

این بخش‌ها را به ترتیب بخوانید. هر پیوندی را که باز کنید، علامت می‌خورد.

  1. وظایف هر طرف: قاعده کلی 1.4.1 و یک محموله نمونهبالای صفحه منطق فصل 1.4، قاعده کلی و مسیر یک محموله متانول از کارخانه تا گیرنده را بخوانید.
  2. فرستنده (ADR 1.4.2.1)متن رسمی و ترجمه وظایف فرستنده، با اینکه اگر نکند چه می‌شود و چه کسی پول می‌دهد.
  3. حمل‌کننده (ADR 1.4.2.2)چه چیزی را حمل‌کننده باید خودش ببیند و کی باید بار را نگه دارد.
  4. بارگیر (ADR 1.4.3.1)بسته آسیب‌دیده، بارگیری مختلط و پلاکارد کانتینر.
  5. گیرنده (ADR 1.4.2.3)وظیفه واردکننده ایرانی وقتی بار به انبارش می‌رسد.
  6. مشاور ایمنی (ADR 1.8.3)چه شرکت‌هایی مشاور ایمنی لازم دارند و او چه گزارشی می‌نویسد.
  7. خدمه وسیله نقلیه (ADR 8.3)قواعد کوتاه راننده و کمک‌راننده که در بازرسی جاده‌ای کنترل می‌شود.
  8. کارگزار گمرکی و ترخیص‌کارفرق کارگزار گمرکی، ترخیص‌کار و حق‌العمل‌کار را یک بار اینجا ببینید.

خلاصه جلسه

در حمل کالای خطرناک هیچ‌کس به‌تنهایی مسئول همه‌چیز نیست. موافقت‌نامه ADR در فصل 1.4 برای هر طرف زنجیره فهرست جداگانه‌ای از وظایف نوشته و منطقش ساده است: هر کس کاری را تضمین می‌کند که در دست خود اوست.

قاعده کلی (بند 1.4.1): همه طرف‌ها، حتی آن‌هایی که نامشان در فهرست نیامده، باید به تناسب خطر از حادثه پیشگیری کنند و در خطر فوری، خدمات امدادی را خبر کنند. چند نقش ممکن است در یک شرکت جمع شود؛ کارخانه‌ای که خودش بسته‌بندی، بارگیری و ارسال می‌کند، وظایف هر سه را دارد. پیامد حقوقی کوتاهی را قانون داخلی هر کشور تعیین می‌کند، نه ADR.

  • فرستنده نقطه شروع است: کالا را طبقه‌بندی می‌کند، اطلاعات و اسناد را به حمل‌کننده می‌دهد و فقط بسته‌بندی و مخزن تأییدشده به کار می‌برد. اگر از بسته‌بند یا بارگیر دیگری کمک بگیرد، مسئولیتش منتقل نمی‌شود.
  • بسته‌بند شرایط بسته‌بندی را رعایت می‌کند و علامت و برچسب را روی بسته می‌زند.
  • بارگیر بسته‌ای را که بسته‌بندی‌اش آسیب دیده تا تعمیر برای حمل تحویل نمی‌دهد، ممنوعیت بارگیری مختلط و جداسازی از مواد غذایی را رعایت می‌کند و پلاکارد و علامت‌های کانتینر را نصب می‌کند.
  • پرکننده و بهره‌بردار تانک‌کانتینر مسئول مخزن مناسب، پرکردن درست، پلاک نارنجی مخزن و نگذشتن تاریخ بازرسی آن‌اند.
  • حمل‌کننده مجاز بودن حمل، کامل بودن اسناد، اضافه‌بار، پلاک‌ها و تجهیزات را کنترل می‌کند و دستورالعمل کتبی را به خدمه می‌دهد. برای بیشتر این‌ها می‌تواند به اطلاعات دیگران تکیه کند، ولی بازدید چشمی وسیله و بار با خود اوست؛ اگر تخلفی ببیند، تا رفع ایراد بار را حرکت نمی‌دهد.
  • گیرنده پذیرش بار را بی‌دلیل عقب نمی‌اندازد و تخلیه‌کننده پیش از تخلیه کالا را با سند تطبیق می‌دهد و پس از تمیزکاری علامت‌ها را برمی‌دارد.

در کشورهای عضو ADR، شرکت‌هایی که کالای خطرناک می‌فرستند، حمل، بسته‌بندی، بارگیری، پرکردن یا تخلیه می‌کنند، باید مشاور ایمنی (DGSA) داشته باشند که بر رعایت مقررات نظارت می‌کند و گزارش سالانه می‌نویسد. فصل 8.3 هم چند قاعده کوتاه برای خدمه دارد: مسافر ممنوع، باز نکردن بسته، سیگار ممنوع، موتور خاموش هنگام بارگیری و پارک فقط با ترمز دستی.

چند نقش مهم در تجارت ایران در فهرست ADR نیستند. فورواردری که نامش در CMR یا بارنامه به‌عنوان فرستنده می‌آید، طبق تعریف «فرستنده» همه وظایف او را پذیرفته و باید اعلام کتبی خطرناک بودن کالا و همه اسناد را از صاحب کالا بگیرد. ترخیص‌کار یکی بودن شرح کالا، تعرفه، شماره UN و مقدار را در اظهارنامه و اسناد کنترل می‌کند. بهره‌بردار بندر کالا را در محوطه مخصوص و جدا نگه می‌دارد و بیمه‌گر باید از خطرناک بودن کالا خبر داشته باشد؛ ما بیمه بار را از طریق بیمه‌گران همکار ترتیب می‌دهیم و این را صریح به آن‌ها اعلام می‌کنیم.

روح این فصل «کنترل دوباره» است: اگر یک حلقه کوتاهی کند، حلقه بعدی باید جلوی حرکت بار را بگیرد. ولی هزینه کوتاهی در طبقه‌بندی، بسته‌بندی و اظهار معمولاً به صاحب کالا برمی‌گردد.

واژه‌های کلیدی

فارسیانگلیسیکوته‌نوشت
فرستندهConsignor
حمل‌کنندهCarrier
گیرندهConsignee
بارگیرLoader
بسته‌بندPacker
پرکنندهFiller
تخلیه‌کنندهUnloader
مشاور ایمنی حمل کالای خطرناکDangerous goods safety adviserDGSA
کالای خطرناک پرپیامدHigh consequence dangerous goodsHCDG
دستورالعمل کتبیInstructions in writing

تمرین عملی

یک محموله ساختگی: «شرکت نمونه رنگ» در تبریز ۴۰ بشکه رنگ (UN 1263 PAINT, 3, II) را با کامیون از راه بازرگان برای یک خریدار در استانبول می‌فرستد. بشکه‌ها را انبار یک پیمانکار پر و برچسب می‌زند و بار می‌کند. یک فورواردر کامیون را رزرو می‌کند و نام خودش را در CMR به‌عنوان فرستنده می‌نویسد. برای هر پرسش بگویید چه کسی مسئول است و چرا.

  1. طبقه‌بندی کالا و دادن اسناد به حمل‌کننده با کیست، و فورواردر پیش از امضای CMR چه باید بگیرد؟
  2. هنگام بارگیری یک بشکه فرورفته و نشتی دیده می‌شود.
  3. کامیون پلاک نارنجی جلو و عقب ندارد و راننده می‌خواهد حرکت کند.
  4. شرح کالا در اظهارنامه گمرکی صادراتی «رزین» نوشته شده، ولی SDS و سند حمل «رنگ» می‌گویند.
  5. بعد از تخلیه در استانبول، چه کسی بررسی می‌کند که کار طبق ADR انجام شده است؟
پاسخ
  1. فرستنده. چون نام فورواردر در CMR به‌عنوان فرستنده آمده، او وظایف بند 1.4.2.1 را پذیرفته است؛ پس باید اعلام کتبی خطرناک بودن کالا، SDS و مشخصات بسته‌بندی را از صاحب کالا بگیرد (بند 1.4.2.1.3). صاحب کالا هم به‌عنوان فرستنده واقعی مسئول درستی اطلاعات است و استفاده از انبار پیمانکار مسئولیتش را منتقل نمی‌کند (بند 1.4.2.1.2).
  2. بارگیر باید آسیب‌دیدگی بسته‌ها را بررسی کند و بسته‌ای را که بسته‌بندی‌اش آسیب دیده و نشت کرده یا امکان نشت دارد، تا تعمیر برای حمل تحویل ندهد (بند 1.4.3.1.1 (ب))؛ بسته‌بند هم مسئول بسته‌بندی درست است.
  3. حمل‌کننده. نصب پلاک نارنجی را کنترل می‌کند و تا رفع ایراد نباید بار را حرکت دهد (بندهای 1.4.2.2.1 (و) و 1.4.2.2.3).
  4. ترخیص‌کار باید این ناسازگاری را پیش از اظهار ببیند و اصلاح کند، ولی مسئولیت درستی اظهار و هزینه توقف با صاحب کالاست.
  5. گیرنده بار را بی‌دلیل معطل نمی‌کند و پس از تخلیه بررسی می‌کند (بند 1.4.2.3.1)؛ تخلیه‌کننده کالا را با سند تطبیق می‌دهد و پس از تمیزکاری علامت‌ها را برمی‌دارد (بند 1.4.3.7).

آزمونک جلسه

۱. در زنجیره حمل کالای خطرناک، طبقه‌بندی و اظهار کالا وظیفه کیست؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) فرستنده. طبق بند 1.4.2.1.1 ADR فرستنده باید مطمئن شود کالا طبق ADR طبقه‌بندی شده و حملش مجاز است و اطلاعات و اسناد لازم را به حمل‌کننده بدهد. بقیه طرف‌ها کار خود و کنترل حلقه قبلی را انجام می‌دهند. منبع

۲. فرستنده برای بسته‌بندی و بارگیری از یک انبار پیمانکار استفاده می‌کند. مسئولیت او چه می‌شود؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) فرستنده باید اقدام مناسب کند تا مطمئن شود محموله با ADR مطابق است. طبق بند 1.4.2.1.2 اگر فرستنده از خدمات بسته‌بند، بارگیر یا پرکننده استفاده کند، باید اقدام مناسب کند تا مطمئن شود محموله با الزامات ADR مطابق است؛ کمک گرفتن از دیگران مسئولیتش را منتقل نمی‌کند. منبع

۳. حمل‌کننده پیش از حرکت می‌بیند یک بسته نشتی دارد. طبق ADR چه باید بکند؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) تا رفع ایراد محموله را ارسال نکند. طبق بند 1.4.2.2.3 اگر حمل‌کننده تخلفی از الزامات ADR ببیند، تا رفع ایراد نباید محموله را ارسال کند. باز کردن بسته هم برای خدمه ممنوع است (بند 8.3.3). منبع

۴. حمل‌کننده برای بیشتر کنترل‌ها می‌تواند به اطلاعات دیگران تکیه کند. کدام کار را در اصل باید خودش انجام دهد؟ (دشوار)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) بازدید چشمی وسیله و بار برای عیب آشکار، نشتی و کمبود تجهیزات. طبق بند 1.4.2.2.2 حمل‌کننده برای مجاز بودن حمل، کامل بودن اطلاعات، اضافه‌بار و پلاک‌ها می‌تواند به اطلاعات دیگران تکیه کند، ولی بازدید چشمی (بند (ج)) را باید خودش انجام دهد؛ مگر در کانتینری که گواهی بارگیری کانتینر طبق 5.4.2 دارد. طبقه‌بندی کالا اصلاً کار فرستنده است. منبع

۵. بارگیر هنگام تحویل بار یک بشکه با بسته‌بندی آسیب‌دیده می‌بیند که امکان نشت دارد. وظیفه او چیست؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) آن بسته را تا تعمیر آسیب برای حمل تحویل ندهد. طبق بند 1.4.3.1.1 (ب) بارگیر باید آسیب‌دیدگی بسته‌بندی را بررسی کند و بسته‌ای را که آسیب دیده، به‌ویژه اگر ماده نشت کرده یا امکان نشت دارد، تا تعمیر آسیب تحویل ندهد. منبع

۶. یک فورواردر نام خودش را در CMR به‌عنوان فرستنده بار خطرناک می‌نویسد. از نظر ADR چه وضعی دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) وظایف فرستنده (بند 1.4.2.1) را دارد. ADR فرستنده را «فرستنده طبق قرارداد حمل» تعریف می‌کند (بند 1.2.1). اگر نام فورواردر در CMR یا بارنامه به‌عنوان فرستنده بیاید، وظایف فرستنده را دارد؛ برای همین صاحب کالا باید کتباً خطرناک بودن کالا را اعلام کند و همه اسناد را به او بدهد (بند 1.4.2.1.3). منبع

۷. گزارش‌های سالانه مشاور ایمنی حمل کالای خطرناک (DGSA) چه مدت باید نگهداری شوند؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) پنج سال. طبق بند 1.8.3.3 یکی از وظایف مشاور تهیه گزارش سالانه برای مدیریت شرکت است و این گزارش‌ها باید پنج سال نگهداری شوند. منبع

۸. کدام جمله درباره قواعد خدمه وسیله نقلیه در فصل 8.3 ADR درست است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) راننده و کمک‌راننده حق باز کردن بسته حاوی کالای خطرناک را ندارند. بند 8.3.3 باز کردن بسته کالای خطرناک را برای راننده و کمک‌راننده ممنوع می‌کند. بند 8.3.1 جز خدمه مسافری را مجاز نمی‌داند و بند 8.3.5 سیگار، از جمله سیگار الکترونیکی، را ممنوع می‌کند. منبع

۹. وظیفه گیرنده کالای خطرناک (مثلاً واردکننده ایرانی) طبق بند 1.4.2.3.1 ADR چیست؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) پذیرش کالا را بدون دلیل موجه به تأخیر نیندازد و پس از تخلیه بررسی کند که الزامات مربوط به او رعایت شده است. بند 1.4.2.3.1 از گیرنده می‌خواهد پذیرش کالا را بدون دلیل موجه به تأخیر نیندازد و پس از تخلیه بررسی کند که الزامات ADR مربوط به او رعایت شده است. دستورالعمل کتبی و پلاک نارنجی کار حمل‌کننده است. منبع

۱۰. پیامد حقوقی کوتاهی یک طرف (کیفری بودن، مسئولیت مدنی و مانند آن) را چه چیزی تعیین می‌کند؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) قانون داخلی هر کشور. بند 1.4.1.3 ADR می‌گوید پیامد حقوقی (کیفری بودن، مسئولیت مدنی و مانند آن) را قانون داخلی هر کشور تعیین می‌کند، نه ADR؛ هر کشور عضو هم می‌تواند وظیفه یک طرف را به طرف دیگری منتقل کند به شرطی که ایمنی کم نشود. منبع

آزمونک تمرینی است: هر چند بار خواستید تکرار کنید. نمره قبولی ۷۰٪؛ بهترین نمره شما نگه داشته می‌شود.

مهمان هستید؟ پیشرفت، نمره، نشانه و یادداشت فعلاً فقط در همین مرورگر نگه داشته می‌شود؛ با عضویت رایگان آن را در حساب خود نگه دارید.

این دوره و گواهی پایان آن آموزشی است و جایگزین گواهینامه رسمی راننده ADR، گواهی آموزش IMDG/IATA یا هیچ مجوز قانونی نیست. برای حمل واقعی، متن رسمی مقررات و دستور مرجع صالح ملاک است.

بازبینی: آبان ۱۴۰۵

ترخیص کالا در این گمرک را به ما بسپارید

درخواست مشاوره و استعلام