خدمات لجستیک ایرانIRAN LOGISTICS SERVICES
ENRUFA

دوره جامع کالای خطرناک · ماژول B: ۹ کلاس کالای خطرناک

جلسه ۱۲: کلاس ۸: مواد خورنده

در این جلسه: تعریف ماده خورنده را بگویید و توضیح دهید چرا خطر کلاس ۸ هم برای انسان است و هم برای کالای دیگر و وسیله حمل و…

مدت مطالعه: حدود ۴۰ دقیقهپیش‌نیاز: جلسه ۱۱

اهداف یادگیری

  • پس از این جلسه می‌توانید تعریف ماده خورنده را بگویید و توضیح دهید چرا خطر کلاس ۸ هم برای انسان است و هم برای کالای دیگر و وسیله حمل.
  • پس از این جلسه می‌توانید با کدهای طبقه‌بندی C1 تا C11، CF، CO و CT اسید را از باز (قلیا) جدا کنید و بگویید چرا سود سوزآور کلاس ۸ است.
  • پس از این جلسه می‌توانید معیار زمان آسیب به پوست و خوردگی فلز را برای گروه بسته‌بندی I، II و III به کار ببرید.
  • پس از این جلسه می‌توانید با مثال اسید نیتریک نشان دهید غلظت چگونه خطر فرعی، گروه بسته‌بندی و عدد پلاک نارنجی را عوض می‌کند.
  • پس از این جلسه می‌توانید عددهای 80، 83، 85، 885 و 86 پلاک نارنجی را بخوانید و اسید و قلیا را در یک بار از هم جدا بچینید.

بخوانید

این بخش‌ها را به ترتیب بخوانید. هر پیوندی را که باز کنید، علامت می‌خورد.

  1. کلاس ۸: مواد خورندهصفحه مرجع این جلسه؛ تعریف، کدها، گروه بسته‌بندی، اسید نیتریک، برچسب و کالاهای رایج.
  2. کلاس ۸ چیستمتن تعریف و دو نکته کلیدی: آسیب به وسیله حمل و اینکه شماره کلاس ترتیب خطر نیست.
  3. انواع مواد کلاس ۸ (کد طبقه‌بندی)جدول C1 تا C11 و کدهای دوحرفی؛ اسیدها C1 تا C4 و بازها C5 تا C8.
  4. گروه بسته‌بندی در کلاس ۸معیار زمان تماس با پوست و معیار خوردگی فولاد و آلومینیوم برای گروه III.
  5. اسید نیتریک: یک شماره UN، سه وضعیتبهترین مثال برای اینکه چرا غلظت را باید در پیش‌فاکتور و SDS دید.
  6. برچسب کلاس ۸ و پلاک نارنجیشکل برچسب و معنی عددهای 80، 83، 85، 885، 86 و 886.
  7. کالاهای کلاس ۸ رایج در تجارت ایراناسید سولفوریک، سود پرک، آب ژاول، باتری خودرو و بقیه با نام حمل و گروه بسته‌بندی؛ و معافیت جاده‌ای باتری.
  8. قدم‌به‌قدم: آماده کردن محموله کلاس ۸انتخاب بسته UN، برچسب، اظهار، جداسازی اسید از قلیا و مهار بشکه‌ها.
  9. رمزگشای پلاک نارنجیعدد خطر و شماره UN را بنویسید و معنی هر رقم را ببینید؛ 80 و 1830 را امتحان کنید.
  10. UN 1823: سود سوزآور جامدردیف کامل یک باز جامد کلاس ۸ را ستون به ستون ببینید.
  11. جدول بارگیری مختلط ADRببینید ADR درباره کنار هم گذاشتن کلاس ۸ با کلاس‌های دیگر در یک کامیون چه می‌گوید.

خلاصه جلسه

ماده خورنده ماده‌ای است که با واکنش شیمیایی به پوست آسیب برگشت‌ناپذیر می‌زند، یا اگر نشت کند، کالای دیگر و وسیله حمل را به‌شدت آسیب می‌زند یا از بین می‌برد. پس خطر کلاس ۸ فقط سوختگی دست نیست؛ کف کانتینر، بدنه تانکر و بسته‌های کناری هم قربانی نشتی می‌شوند. شماره کلاس هم ترتیب خطر نیست و کلاس ۸ از کلاس ۳ «کم‌خطرتر» نیست.

اسید یا قلیا؟ کلاس ۸ زیرکلاس عددی ندارد، ولی ADR به هر ماده یک کد طبقه‌بندی می‌دهد. کدهای C1 تا C4 اسیدها هستند (معدنی و آلی، مایع و جامد) و C5 تا C8 بازها یا قلیاها. اسید سولفوریک C1 است و سود سوزآور جامد، یعنی سود پرک، C6 یعنی باز معدنی جامد. خورندگی فقط کار اسید نیست: باز قوی هم با واکنش شیمیایی به پوست آسیب برگشت‌ناپذیر می‌زند و همین است که سود سوزآور را در کلاس ۸ می‌گذارد (UN 1823 برای جامد با گروه II؛ UN 1824 برای محلول). کدهای دیگر خطر فرعی را نشان می‌دهند: CF خورنده و قابل اشتعال مثل اسید فرمیک، CO خورنده و اکسیدکننده مثل اسید نیتریک غلیظ، CT خورنده و سمی مثل اسید فلوئوریدریک، و C11 اشیایی مثل باتری اسیدی خودرو.

گروه بسته‌بندی برای ماده‌ای که در فهرست آمده از پیش تعیین شده است. برای ماده تازه، ملاک زمانی است که ماده لازم دارد تا به پوست سالم آسیب برگشت‌ناپذیر بزند: سه دقیقه یا کمتر گروه I، بیش از سه دقیقه تا یک ساعت گروه II و بیش از یک ساعت تا چهار ساعت گروه III. ماده‌ای که به پوست آسیب نمی‌زند ولی فولاد یا آلومینیوم را در ۵۵ درجه بیش از ۶٫۲۵ میلی‌متر در سال می‌خورد هم گروه III است. صاحب کالا این آزمون‌ها را خودش انجام نمی‌دهد؛ گروه را از بخش ۱۴ برگه SDS برمی‌دارد و با غلظت واقعی کالا مقایسه می‌کند.

اسید نیتریک نشان می‌دهد غلظت چقدر مهم است: همیشه UN 2031 است، ولی زیر ۶۵ درصد کلاس ۸ گروه II با عدد خطر 80، از ۶۵ تا ۷۰ درصد 8 (5.1) گروه II با عدد 85، و بالای ۷۰ درصد 8 (5.1) گروه I با عدد 885. از ۶۵ درصد به بالا برچسب اکسیدکننده 5.1 هم لازم است.

برچسب کلاس ۸ نیمه بالای سفید با مایعی دارد که دست و فلز را می‌خورد و نیمه پایین سیاه با عدد ۸ سفید. در پلاک نارنجی رقم اول ۸ است: 80 خورنده بدون خطر فرعی، 83 خورنده و قابل اشتعال، 85 خورنده و اکسیدکننده و 86 خورنده و سمی؛ ۸ تکراری یعنی بسیار خورنده.

در چیدن بار، اسید و قلیا را کنار هم نگذارید، چون با هم واکنش شدید می‌دهند. اسید کنار سیانید یا هیپوکلریت (آب ژاول) هم گاز سمی می‌سازد. باتری خودرو در جاده با شرایط ویژه‌مقرره 598 از بقیه مقررات ADR معاف است، ولی این معافیت برای دریا و هوا نیست. اسید سولفوریک و اسید کلریدریک در فهرست پیش‌سازهای کنوانسیون ۱۹۸۸ هستند و واردات آن‌ها معمولاً مجوز جداگانه می‌خواهد.

واژه‌های کلیدی

فارسیانگلیسیکوته‌نوشت
ماده خورندهCorrosive substanceClass 8
اسیدAcidC1–C4
باز؛ قلیاBase; AlkaliC5–C8
سود سوزآور (هیدروکسید سدیم)Sodium hydroxide; Caustic sodaUN 1823 / UN 1824
کد طبقه‌بندیClassification code
عدد شناسایی خطر (کد کملر)Hazard identification number (Kemler code)
خوردگی فلزCorrosion of metal (steel or aluminium)
خطر فرعی اکسیدکنندهSubsidiary hazard, oxidizing5.1
پیش‌سازPrecursor (1988 UN Convention)
باتری تر پرشده با اسیدBatteries, wet, filled with acidUN 2794

تمرین عملی

یک انبار ساختگی پنج کالا را برای یک کانتینر صادراتی آماده کرده است. برای هر کالا بگویید اسید است یا باز، شماره UN، کلاس و خطر فرعی، گروه بسته‌بندی و عدد پلاک نارنجی (اگر با تانکر حمل شود) چیست. بعد بگویید کدام کالاها را نباید کنار هم چید.

  1. اسید سولفوریک ۹۸ درصد
  2. سود سوزآور جامد (سود پرک) در کیسه
  3. اسید نیتریک ۶۸ درصد
  4. اسید فرمیک ۹۰ درصد
  5. آب ژاول (محلول هیپوکلریت سدیم)
پاسخ
  1. اسید معدنی مایع (C1)؛ UN 1830 SULPHURIC ACID، کلاس ۸ بدون خطر فرعی، گروه II، عدد خطر 80. (اسید تا ۵۱ درصد شماره دیگری دارد: UN 2796.)
  2. باز معدنی جامد (C6)؛ UN 1823 SODIUM HYDROXIDE, SOLID، کلاس ۸، گروه II. کلاس ۸ است چون باز قوی هم با واکنش شیمیایی به پوست آسیب برگشت‌ناپذیر می‌زند. کیسه ضد رطوبت با تأییدیه UN.
  3. اسید با خطر اکسیدکننده (CO1)؛ UN 2031 NITRIC ACID، 8 (5.1)، گروه II (بین ۶۵ و ۷۰ درصد)، عدد خطر 85؛ برچسب ۸ و 5.1. دور از مواد قابل اشتعال مثل پالت چوبی آغشته، کاغذ و حلال.
  4. اسید با خطر قابل اشتعال (CF1)؛ UN 1779 FORMIC ACID، 8 (3)، گروه II، عدد خطر 83؛ برچسب ۸ و ۳.
  5. سایر مواد خورنده (C9)؛ UN 1791 HYPOCHLORITE SOLUTION، کلاس ۸، گروه II یا III بسته به محلول.

چیدمان: سود پرک (باز) را کنار اسیدها (۱، ۳ و ۴) نگذارید، چون اسید و قلیا واکنش شدید می‌دهند. آب ژاول را هم از اسیدها دور کنید، چون اسید کنار هیپوکلریت گاز سمی می‌سازد. اسید نیتریک غلیظ را از هر ماده قابل اشتعال، از جمله اسید فرمیک، دور نگه دارید. فاصله و روش جداسازی را با قواعد کد IMDG در بارگیری کانتینر تطبیق دهید.

آزمونک جلسه

۱. طبق تعریف، خطر ماده خورنده کلاس ۸ متوجه چه چیزهایی است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) پوست انسان و، در صورت نشت، کالای دیگر و وسیله حمل. ماده خورنده با واکنش شیمیایی به پوست آسیب برگشت‌ناپذیر می‌زند یا اگر نشت کند، به کالای دیگر یا وسیله حمل آسیب جدی می‌زند یا حتی آن را از بین می‌برد (بند 2.2.8.1.1). منبع

۲. در کدهای طبقه‌بندی کلاس ۸، کدام گروه کد مربوط به بازها (قلیاها) است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) C5 تا C8. C1 تا C4 اسیدها، C5 تا C8 بازها (قلیاها)، C9 و C10 سایر مواد خورنده و C11 اشیای حاوی ماده خورنده‌اند. CF و CO خطر فرعی را نشان می‌دهند. منبع

۳. سود سوزآور جامد (سود پرک) با کدام شماره و در کدام گروه بسته‌بندی اظهار می‌شود؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) UN 1823 SODIUM HYDROXIDE, SOLID، کلاس ۸، گروه II. سود سوزآور جامد UN 1823 با نام حمل SODIUM HYDROXIDE, SOLID، کلاس ۸ و گروه II است؛ محلول آن UN 1824 است. کد طبقه‌بندی آن C6، یعنی باز معدنی جامد است. منبع

۴. چرا سود سوزآور با اینکه اسید نیست، در کلاس ۸ قرار دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) چون کلاس ۸ شامل بازها (قلیاها) هم هست و ملاک آن آسیب شیمیایی برگشت‌ناپذیر به پوست یا خوردن فلز است، نه اسید بودن. تعریف کلاس ۸ بر پایه اثر است، نه اسید بودن: هر ماده‌ای که با واکنش شیمیایی به پوست آسیب برگشت‌ناپذیر بزند یا کالا و وسیله حمل را بخورد. ADR برای بازها کدهای C5 تا C8 دارد و سود پرک C6 است. منبع

۵. ماده خورنده تازه‌ای در آزمون، پس از ۲ دقیقه تماس به پوست آسیب برگشت‌ناپذیر می‌زند. گروه بسته‌بندی آن چیست؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) گروه I. زمان تماس ۳ دقیقه یا کمتر یعنی گروه I؛ بیش از ۳ تا ۶۰ دقیقه گروه II و بیش از ۶۰ دقیقه تا ۴ ساعت گروه III. منبع

۶. ماده‌ای به پوست آسیب برگشت‌ناپذیر نمی‌زند، ولی فولاد یا آلومینیوم را در ۵۵ درجه سانتی‌گراد بیش از ۶٫۲۵ میلی‌متر در سال می‌خورد. وضعیت آن چیست؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) کلاس ۸، گروه بسته‌بندی III. معیار خوردگی فلز در جدول گروه بسته‌بندی کلاس ۸ برای گروه III است: ماده‌ای که به پوست آسیب برگشت‌ناپذیر نزند ولی فولاد یا آلومینیوم را بیش از 6.25 mm در سال در 55 °C بخورد. منبع

۷. اسید نیتریک ۶۸ درصد چه طبقه‌بندی دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) UN 2031، 8 (5.1)، گروه II، عدد خطر 85. اسید نیتریک همیشه UN 2031 است؛ کمتر از ۶۵ درصد کلاس ۸، گروه II و عدد 80؛ از ۶۵ تا ۷۰ درصد 8 (5.1)، گروه II و عدد 85؛ و بیش از ۷۰ درصد 8 (5.1)، گروه I و عدد 885. منبع

۸. عدد 80 در بالای پلاک نارنجی یک تانکر چه معنایی دارد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) ماده خورنده بدون خطر فرعی. 80 یعنی ماده خورنده بدون خطر فرعی، مثل اسید سولفوریک UN 1830 یا محلول سود سوزآور UN 1824. 83 خورنده و قابل اشتعال، 85 خورنده و اکسیدکننده و 90 ماده زیان‌آور برای محیط زیست است. منبع

۹. در چیدن محموله کلاس ۸، کدام کار درست است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) اسیدها را از قلیاها جدا بچینید و بشکه‌ها را ایستاده، درپوش رو به بالا و مهارشده بگذارید. اسیدها و قلیاها کنار هم واکنش شدید می‌دهند و اسید کنار سیانید یا هیپوکلریت گاز سمی می‌سازد. بشکه‌ها باید ایستاده، درپوش رو به بالا، با تخته و تسمه مهار شوند. منبع

۱۰. باتری اسیدی خودرو (UN 2794) در حمل جاده‌ای با کدام شرط از بقیه مقررات ADR معاف است؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) وقتی ثابت شده باشد که نلغزد و نیفتد، اثر اسید روی بدنه نباشد و قطب‌هایش در برابر اتصال کوتاه محافظت شده باشد (ویژه‌مقرره 598). طبق ویژه‌مقرره 598 ADR، باتری اسیدی نو یا کارکرده با این شرایط در جاده مشمول بقیه مقررات ADR نیست. این معافیت فقط برای جاده (و ریل) است و در حمل دریایی و هوایی به همین شکل نیست. منبع

آزمونک تمرینی است: هر چند بار خواستید تکرار کنید. نمره قبولی ۷۰٪؛ بهترین نمره شما نگه داشته می‌شود.

مهمان هستید؟ پیشرفت، نمره، نشانه و یادداشت فعلاً فقط در همین مرورگر نگه داشته می‌شود؛ با عضویت رایگان آن را در حساب خود نگه دارید.

این دوره و گواهی پایان آن آموزشی است و جایگزین گواهینامه رسمی راننده ADR، گواهی آموزش IMDG/IATA یا هیچ مجوز قانونی نیست. برای حمل واقعی، متن رسمی مقررات و دستور مرجع صالح ملاک است.

بازبینی: آبان ۱۴۰۵

ترخیص کالا در این گمرک را به ما بسپارید

درخواست مشاوره و استعلام