خدمات لجستیک ایرانIRAN LOGISTICS SERVICES
ENRUFA

دوره جامع کالای خطرناک · ماژول C: اطلاع‌رسانی خطر: برچسب، پلاک، علامت و سند

جلسه ۱۵: پلاکارد، پلاک نارنجی و کد خطر (Kemler)

در این جلسه: بگویید پلاکارد روی کانتینر، تانک‌کانتینر، تانکر و کامیون بسته‌ای کجا نصب می‌شود و کامیون بسته‌ای کی پلاکارد لازم دارد و…

مدت مطالعه: حدود ۴۵ دقیقهپیش‌نیاز: جلسه ۱۴مسیرها: راننده و شرکت حمل جاده‌ای، فورواردر و ترخیص‌کار

اهداف یادگیری

  • پس از این جلسه می‌توانید بگویید پلاکارد روی کانتینر، تانک‌کانتینر، تانکر و کامیون بسته‌ای کجا نصب می‌شود و کامیون بسته‌ای کی پلاکارد لازم دارد.
  • پس از این جلسه می‌توانید پلاک نارنجی ساده و شماره‌دار را از هم جدا کنید و بگویید هر کدام روی چه واحد حملی می‌آید.
  • پس از این جلسه می‌توانید هر عدد شناسایی خطر (کد کملر) را رقم به رقم بخوانید، از جمله رقم تکراری، صفر و حرف X.
  • پس از این جلسه می‌توانید یک تانکر یا کامیون بسته‌ای را از نظر پلاکارد و پلاک نارنجی پیش از حرکت چک کنید.
  • پس از این جلسه می‌توانید در حادثه، عددهای پلاک نارنجی را درست به امدادگران گزارش دهید.

بخوانید

این بخش‌ها را به ترتیب بخوانید. هر پیوندی را که باز کنید، علامت می‌خورد.

  1. برچسب، پلاکارد و پلاک نارنجیپاراگراف اول ابعاد پلاکارد و پلاک نارنجی و مسئول نصب هر کدام را در یک نگاه می‌دهد.
  2. برچسب، پلاکارد و علامت چه فرقی دارندردیف پلاکارد و پلاک نارنجی جدول را بخوانید: اندازه، جای نصب و چه کسی نصب می‌کند.
  3. پلاک نارنجی و عدد شناسایی خطرابعاد پلاک، پلاک ساده برای بار بسته‌بندی‌شده و پلاک شماره‌دار برای مخزن و فله.
  4. رقم‌های عدد شناسایی خطر چه می‌گویندجدول معنی رقم‌ها و رمزگشا: چند جفت عدد بزنید تا پلاک کشیده شود.
  5. کجا نصب می‌شود: تانکر، کامیون بسته‌ای، کانتینرسه حالت نمودار را عوض کنید و ببینید کامیون بسته‌ای فقط دو پلاک ساده دارد.
  6. اشتباه‌های رایجپلاکارد بار قبلی روی کانتینر تمیز، و برعکس، مخزن خالی تمیزنشده بدون پلاکارد.
  7. UN 1203 بنزینعدد شناسایی خطر 33 و کد تونل بنزین را در ستون (20) و (15) جدول A ببینید.
  8. پشت تلفن چه بگوییمعددهای بالا و پایین پلاک نارنجی جزو اولین اطلاعاتی است که امدادگر از شما می‌خواهد.
  9. شبیه‌ساز حادثه: تانکر واژگون با پلاک 33/1203خواندن پلاک را در یک سناریوی حادثه تمرین کنید.

خلاصه جلسه

پلاکارد همان برچسب کلاس است در اندازه بزرگ: لوزی دست‌کم ۲۵۰ در ۲۵۰ میلی‌متر، مقاوم در برابر هوا، که تا پایان سفر باید خوانا بماند. دو استثنا را به خاطر بسپارید: کلاس ۷ پلاکارد ویژه 7D دارد و برای باتری لیتیومی پلاکارد مدل ۹ معمولی نصب می‌شود، هرگز 9A (ADR 5.3.1.1.4). جای نصب به نوع واحد حمل بستگی دارد:

  • کانتینر و تانک‌کانتینر: هر دو پهلو و هر دو سر (5.3.1.2). کامیونی که کانتینر را می‌برد فقط وقتی پلاکارد می‌خواهد که پلاکاردهای کانتینر از بیرون دیده نشوند (5.3.1.3).
  • تانکر و خودروی حمل فله: دو پهلو و عقب (5.3.1.4).
  • کامیون بسته‌ای: پلاکارد روی بدنه لازم نیست، جز برای کلاس ۱ (به‌جز ۱٫۴S) و کلاس ۷ که روی دو پهلو و عقب می‌آید (5.3.1.5). بسته‌ها برچسب خودشان را دارند.

پلاک نارنجی مستطیلی بازتابنده ۴۰۰ در ۳۰۰ میلی‌متر با حاشیه سیاه ۱۵ میلی‌متری است؛ اگر جا نباشد تا ۳۰۰ در ۱۲۰ میلی‌متر کوچک می‌شود. پلاک باید پس از ۱۵ دقیقه در آتش هنوز سر جایش باشد. قاعده پایه ساده است: هر واحد حملی که کالای خطرناک می‌برد، دو پلاک نارنجی دارد، یکی جلو و یکی عقب (5.3.2.1.1). کامیونی که بار بسته‌بندی‌شده (بشکه، کارتن، IBC) می‌برد فقط همین دو پلاک ساده بدون عدد را دارد.

پلاک شماره‌دار برای مخزن و فله است: روی هر مخزن یا محفظه آن، در دو پهلو، پلاکی با عدد شناسایی خطر در نیمه بالا و شماره UN در نیمه پایین (5.3.2.1.2؛ برای فله جامد 5.3.2.1.4). اگر واحد حمل فقط یک ماده خطرناک ببرد، می‌توان همان عددها را روی پلاک‌های جلو و عقب نوشت و پلاک‌های پهلو را حذف کرد (5.3.2.1.6)؛ به همین دلیل تانکر سوخت را اغلب با پلاک 33/1203 در جلو و عقب می‌بینید.

عدد شناسایی خطر (Hazard Identification Number، معروف به کد کملر) دو یا سه رقم است و هر رقم یک خطر: ۲ گاز، ۳ اشتعال مایع یا گاز، ۴ اشتعال جامد، ۵ اکسیدکننده، ۶ سمی، ۷ پرتوزا، ۸ خورنده، ۹ واکنش شدید خودبه‌خودی. رقم تکراری یعنی شدیدتر (33 مایع بسیار قابل اشتعال)، صفر در جای دوم یعنی خطر دیگری نیست (30 گازوئیل) و X پیش از عدد یعنی با آب واکنش خطرناک دارد و آب فقط با نظر کارشناس (X423 سدیم). 336 یعنی مایع بسیار قابل اشتعال و سمی (متانول)، 80 خورنده (اسید سولفوریک)، 90 زیان‌آور برای محیط زیست و 99 ماده داغ. کلاس ۱ عدد شناسایی خطر ندارد. عدد هر ماده در ستون (20) جدول A است.

پلاکارد و پلاکی که به بار فعلی ربط ندارد باید برداشته یا کاملاً پوشانده شود، ولی مخزن خالیِ تمیزنشده همه پلاکارد و پلاک‌های بار قبلی را نگه می‌دارد. نصب پلاکارد با بارگیر و پرکننده است و حمل‌کننده پیش از حرکت آن را چک می‌کند. در حادثه، عدد بالا و پایین پلاک را به ۱۲۵ بگویید.

واژه‌های کلیدی

فارسیانگلیسیکوته‌نوشت
پلاکاردPlacard
پلاک نارنجیOrange-coloured plate
عدد شناسایی خطر (کد کملر)Hazard identification numberHIN
واحد حملTransport unit
تانکر (خودروی مخزن‌دار)Tank-vehicle
تانک‌کانتینرTank-container
حمل فلهCarriage in bulk
پلاکارد ویژه کلاس ۷Placard model No. 7D7D
ستون (20) جدول ATable A, Column (20): Hazard identification No.
بازتابندهReflectorized

تمرین عملی

بخش اول، رمزگشایی. این پلاک‌ها را در جاده دیده‌اید. نیمه بالا و پایین هر کدام را بخوانید: 30/1202، 268/1005، X423/1428، 80/1830.

بخش دوم، چیدمان. برای سه واحد حمل ساختگی بگویید چه پلاکارد و پلاک نارنجی لازم است:

  1. کامیون با ۸۰ بشکه رنگ (UN 1263، کلاس ۳) بالای سقف معافیت.
  2. تانکر تک‌محفظه حامل متانول (UN 1230).
  3. کامیونی که یک کانتینر ۲۰ فوت پر از کارتن‌های کلاس ۸ را به بندر می‌برد.
پاسخ

بخش اول: 30/1202 گازوئیل، مایع قابل اشتعال بدون خطر دیگر؛ 268/1005 آمونیاک بی‌آب، گاز سمی و خورنده؛ X423/1428 سدیم، جامدی که با آب گاز قابل اشتعال می‌دهد و آب روی آن ممنوع است مگر با نظر کارشناس؛ 80/1830 اسید سولفوریک، خورنده.

  1. فقط دو پلاک نارنجی ساده بدون عدد، جلو و عقب (ADR 5.3.2.1.1). پلاکارد روی بدنه لازم نیست، چون کلاس ۳ است نه ۱ یا ۷ (5.3.1.5). هر بشکه برچسب ۳ خودش را دارد.
  2. پلاکارد ۳ و ۶٫۱ روی دو پهلو و عقب مخزن (5.3.1.4)؛ پلاک شماره‌دار 336/1230 روی دو پهلوی مخزن (5.3.2.1.2) و پلاک ساده جلو و عقب؛ یا، چون فقط یک ماده است، پلاک 336/1230 در جلو و عقب به جای پلاک‌های پهلو (5.3.2.1.6).
  3. پلاکارد ۸ روی هر دو پهلو و هر دو سر کانتینر (5.3.1.2)؛ کامیون دو پلاک نارنجی ساده جلو و عقب دارد و تا وقتی پلاکاردهای کانتینر دیده می‌شوند، پلاکارد جداگانه نمی‌خواهد (5.3.1.3).

آزمونک جلسه

۱. پلاکارد کالای خطرناک دست‌کم چه اندازه‌ای دارد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) ۲۵۰ × ۲۵۰ میلی‌متر. پلاکارد لوزی حداقل ۲۵۰ × ۲۵۰ میلی‌متر با خط داخلی ۱۲٫۵ میلی‌متر و عدد کلاس حداقل ۲۵ میلی‌متر است. ۱۰۰ میلی‌متر اندازه برچسب بسته و ۴۰۰ × ۳۰۰ اندازه پلاک نارنجی است. منبع

۲. کامیونی که بشکه‌های رنگ کلاس ۳ (بار بسته‌بندی‌شده) می‌برد، چه پلاک نارنجی‌ای لازم دارد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) فقط دو پلاک نارنجی ساده بدون عدد، یکی جلو و یکی عقب. طبق ADR 5.3.2.1.1 هر واحد حملی که کالای خطرناک می‌برد دو پلاک نارنجی جلو و عقب دارد. پلاک شماره‌دار با عدد شناسایی خطر و شماره UN برای مخزن و فله است (5.3.2.1.2)، نه بار بسته‌بندی‌شده. منبع

۳. کامیون بسته‌ای (حامل بار بسته‌بندی‌شده) برای کدام کلاس‌ها روی بدنه پلاکارد کلاس لازم دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) فقط کلاس ۱ و کلاس ۷. طبق ADR 5.3.1.5 روی کامیون بسته‌ای پلاکارد کلاس فقط برای کلاس ۱ و ۷ (روی دو پهلو و عقب) لازم است؛ در بقیه کلاس‌ها بسته‌ها برچسب خودشان را دارند و کامیون فقط پلاک نارنجی ساده دارد. منبع

۴. عدد 33 در نیمه بالای پلاک نارنجی یعنی چه؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) مایع بسیار قابل اشتعال. رقم ۳ یعنی اشتعال‌پذیری مایع (بخار) و گاز، و رقم تکراری یعنی همان خطر شدیدتر است؛ پس 33 یعنی مایع بسیار قابل اشتعال، مثل بنزین (33/1203). منبع

۵. حرف X پیش از عدد شناسایی خطر (مثلاً X423) چه هشداری می‌دهد؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) ماده با آب واکنش خطرناک دارد و آب فقط با نظر کارشناس به کار می‌رود. X پیش از عدد یعنی ماده با آب واکنش خطرناک دارد؛ برای همین امدادگر نباید بی‌نظر کارشناس روی آن آب بریزد. X423 مثلاً برای سدیم فلزی (UN 1428) است. منبع

۶. صفر در جای دوم عدد شناسایی خطر (مثل 30 برای گازوئیل) چه معنایی دارد؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) خطر با یک رقم کامل بیان شده و خطر دیگری نیست. صفر به‌عنوان رقم دوم یعنی خطر با یک رقم کامل بیان شده و خطر دیگری نیست؛ 30 یعنی مایع قابل اشتعال بدون خطر دیگر. منبع

۷. ابعاد استاندارد پلاک نارنجی کدام است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) ۴۰۰ × ۳۰۰ میلی‌متر با حاشیه سیاه ۱۵ میلی‌متری؛ در صورت کمبود جا تا ۳۰۰ × ۱۲۰. پلاک نارنجی مستطیلی بازتابنده ۴۰۰ × ۳۰۰ میلی‌متر با حاشیه سیاه ۱۵ میلی‌متری است و اگر جا نباشد تا ۳۰۰ × ۱۲۰ با حاشیه ۱۰ میلی‌متر کوچک می‌شود (ADR 5.3.2.2.1). منبع

۸. در پلاک نارنجی شماره‌دار، دو عدد بالا و پایین چیست؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) بالا عدد شناسایی خطر (کد کملر)، پایین شماره UN. نیمه بالا عدد شناسایی خطر از ستون (20) جدول A و نیمه پایین شماره UN از ستون (1) است، با یک خط افقی سیاه میان آن‌ها (ADR/RID 5.3.2.2.2). منبع

۹. روی کانتینری که باتری لیتیوم‌یون (برچسب 9A روی بسته‌ها) دارد، چه پلاکاردی نصب می‌شود؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) پلاکارد مدل ۹ معمولی. پلاکارد همان برچسب است در اندازه بزرگ، با دو استثنا: کلاس ۷ پلاکارد ویژه 7D دارد و برای باتری لیتیومی پلاکارد مدل ۹ معمولی به کار می‌رود، نه 9A (ADR 5.3.1.1.4). منبع

۱۰. پلاکارد روی کانتینر حامل کالای خطرناک کجا نصب می‌شود؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) روی هر دو پهلو و هر دو سر کانتینر. طبق ADR/RID 5.3.1.2 پلاکارد روی هر دو پهلو و هر دو سر کانتینر یا تانک‌کانتینر نصب می‌شود؛ کامیونی که کانتینر را می‌برد پلاک نارنجی جلو و عقب دارد. منبع

آزمونک تمرینی است: هر چند بار خواستید تکرار کنید. نمره قبولی ۷۰٪؛ بهترین نمره شما نگه داشته می‌شود.

مهمان هستید؟ پیشرفت، نمره، نشانه و یادداشت فعلاً فقط در همین مرورگر نگه داشته می‌شود؛ با عضویت رایگان آن را در حساب خود نگه دارید.

این دوره و گواهی پایان آن آموزشی است و جایگزین گواهینامه رسمی راننده ADR، گواهی آموزش IMDG/IATA یا هیچ مجوز قانونی نیست. برای حمل واقعی، متن رسمی مقررات و دستور مرجع صالح ملاک است.

بازبینی: آبان ۱۴۰۵

ترخیص کالا در این گمرک را به ما بسپارید

درخواست مشاوره و استعلام