دوره جامع کالای خطرناک · ماژول C: اطلاعرسانی خطر: برچسب، پلاک، علامت و سند
جلسه ۱۷: اسناد: سند حمل، فرم چندوجهی، گواهی بارگیری کانتینر، اظهارنامه هوایی، دستورالعمل کتبی
در این جلسه: بگویید در جاده، دریا و هوا کدام سند کالای خطرناک لازم است و چه کسی آن را تهیه و امضا میکند و…
اهداف یادگیری
- پس از این جلسه میتوانید بگویید در جاده، دریا و هوا کدام سند کالای خطرناک لازم است و چه کسی آن را تهیه و امضا میکند.
- پس از این جلسه میتوانید شرح کالای خطرناک را به ترتیب درست بنویسید و کد تونل، نقطه اشتعال و EmS را در جای خودش اضافه کنید.
- پس از این جلسه میتوانید خانههای اصلی فرم چندوجهی کالای خطرناک و گواهی بارگیری کانتینر را بخوانید.
- پس از این جلسه میتوانید تفاوتهای اظهارنامه فرستنده هوایی را با سند دریایی و جادهای بگویید.
- پس از این جلسه میتوانید بگویید دستورالعمل کتبی ADR را چه کسی، به چه زبانی و کی به راننده میدهد و کجا نگه داشته میشود.
بخوانید
این بخشها را به ترتیب بخوانید. هر پیوندی را که باز کنید، علامت میخورد.
- اسناد حمل کالای خطرناکپاراگراف اول و کادر نامها: همه اسناد این جلسه با نامهای بازاریشان مثل «دیجی دکلریشن» و «فرم IMO».
- اسناد حمل کالای خطرناک چیستشکل آزاد سند، اول آمدن کالای خطرناک، کدام سند برای کدام مسیر و نگهداری سهماهه.
- چه چیزی باید در سند حمل بیایدجدول اجزای شرح کالا در مقررات نمونه و ADR، و قاعده زبان سند در ADR.
- نمونه ترتیب: UN 1230 METHANOL, 3 (6.1), II, (D/E)هر بخش شرح کالا از کدام ستون جدول A میآید و اشتباه رایج هر بخش چیست.
- فرم چندوجهی کالای خطرناکروی خانههای فرم پرشده ساختگی بزنید؛ به شرح کالا، اظهارنامه فرستنده و خانه ۲۰ دقت کنید.
- گواهی بارگیری کانتینر یا وسیله نقلیهامضاکننده با این گواهی چه چیزهایی را تأیید میکند و چرا امضای «از راه دور» خطرناک است.
- دریا: اظهارنامه IMDGنقطه اشتعال، MARINE POLLUTANT و EmS که به شرح دریایی اضافه میشوند.
- هوا: اظهارنامه فرستندهفرم ستونی IATA با یک نمونه ساختگی باتری لیتیومیون؛ تفاوتهای هوایی را بخوانید.
- دستورالعمل کتبی راننده (ADR 5.4.3)چه کسی میدهد، کجا باشد، کی لازم است و شکل آن.
- دستورالعمل کتبی ADR به فارسیمتن چهارصفحهای دوزبانه را یک بار کامل بخوانید و نسخه چاپی آن را ببینید.
- مراحل آماده کردن اسناد یک محمولهترتیب کار از طبقهبندی تا کابین راننده و نگهداری اسناد.
- خطر از دید صاحب کالانام حمل نادرست، امضای جاافتاده و کالای خطرناک اظهارنشده: پیامد و چه کسی میپردازد.
خلاصه جلسه
حملکننده درون بسته را نمیبیند؛ فقط از روی سند میفهمد چه چیزی بار زده است. برای همین فرستنده موظف است همه اطلاعات کالای خطرناک و مدارک لازم را بهصورت قابل ردیابی به او بدهد. شکل سند آزاد است: بارنامه جادهای CMR، بارنامه دریایی، فرم خط کشتیرانی یا فرم چندوجهی سازمان ملل، به شرط آنکه همه اطلاعات را داشته باشد و کالای خطرناک در آن اول بیاید یا بهروشنی متمایز باشد.
شرح کالای خطرناک هسته هر سند است و ترتیبش ثابت است، بی هیچ نوشتهای در میان اجزا: شماره UN با پیشوند UN، نام حمل صحیح (برای ردیف n.o.s. با نام فنی در پرانتز)، کلاس یا شماره برچسب اصلی، خطر فرعی در پرانتز، گروه بستهبندی و در جاده کد تونل در پرانتز. نمونه: UN 1230 METHANOL, 3 (6.1), II, (D/E). بعد از آن تعداد و نوع بستهها، مقدار کل هر ردیف و نام و نشانی فرستنده و گیرنده میآید. در ADR زبان سند زبان کشور فرستنده است و اگر انگلیسی، فرانسوی یا آلمانی نباشد، یکی از این سه هم کنارش لازم است؛ پس سند فقط فارسی برای کامیونی که به ترکیه میرود کافی نیست.
- جاده (ADR): سند حمل با شرح کالا و دستورالعمل کتبی در کابین؛ اظهارنامه امضاشده فرستنده الزامی نیست. برای بستههای مقدار محدود سند حمل کالای خطرناک لازم نیست.
- دریا (IMDG): اظهارنامه امضاشده فرستنده و گواهی بارگیری کانتینر. به شرح کالا نقطه اشتعال (برای مایع کلاس ۳ تا ۶۰ درجه)، عبارت MARINE POLLUTANT در صورت لزوم و کدهای EmS افزوده میشود؛ کد تونل لازم نیست.
- هوا (ICAO/IATA): Shipper's Declaration for Dangerous Goods روی برگهای با حاشیه هاشور قرمز، با نوع هواپیما (فقط باری یا مسافری و باری) و دستورالعمل بستهبندی هر ردیف. امضاکننده باید دوره کالای خطرناک هوایی را گذرانده باشد.
فرم چندوجهی کالای خطرناک (ADR 5.4.5؛ در مقررات نمونه شکل 5.4.1) سند حمل، اظهارنامه فرستنده و گواهی بارگیری را در یک برگه جمع میکند و الگوی بیشتر فرمهای خطوط کشتیرانی است. گواهی بارگیری را کسی امضا میکند که واقعاً بارگیری را انجام داده یا بر آن نظارت کرده است: کانتینر تمیز، خشک و سالم بوده، بستههای ناسازگار کنار هم نیستند، بستهها سالم، درست چیده و مهارشدهاند و علامت و پلاکارد درست است. برای مخزن لازم نیست.
دستورالعمل کتبی برگه چهارصفحهای با الگوی ثابت ADR است که به خدمه میگوید در حادثه چه کنند. آن را حملکننده پیش از سفر، به زبانی که هر عضو خدمه بفهمد، میدهد و در کابین و در دسترس میماند. برای بار زیر سقف 1.1.3.6 و بستههای مقدار محدود لازم نیست.
رونوشت اسناد دستکم سه ماه نگه داشته میشود. امضا و مسئولیت درستی اطلاعات با فرستنده است، حتی اگر فورواردر فرم را پر کند؛ کالای خطرناکی که عادی اظهار شود، همه خسارتهایش به عهده فرستنده است.
واژههای کلیدی
| فارسی | انگلیسی | کوتهنوشت |
|---|---|---|
| سند حمل کالای خطرناک | Dangerous goods transport document | |
| اظهارنامه کالای خطرناک | Dangerous goods declaration | DGD |
| فرم چندوجهی کالای خطرناک | Multimodal Dangerous Goods Form | MDGF |
| گواهی بارگیری کانتینر یا وسیله نقلیه | Container/vehicle packing certificate | CPC |
| اظهارنامه فرستنده هوایی | Shipper's Declaration for Dangerous Goods | |
| دستورالعمل کتبی | Instructions in writing | |
| نام حمل صحیح | Proper Shipping Name | PSN |
| کد محدودیت تونل | Tunnel restriction code | |
| طرحهای اضطراری کشتی | Emergency Schedules | EmS |
| ظرف بسته (روش نقطه اشتعال) | Closed cup | c.c. |
تمرین عملی
یک صادرکننده ساختگی ۸۰ بشکه فولادی (1A1) متانول، مجموع ۱۶٬۰۰۰ لیتر، را با کامیون از تهران به بندرعباس و از آنجا با کشتی صادر میکند. فورواردر فرم چندوجهی را پر کرده و نوشته است:
Methyl alcohol 99.85%, UN 1230, 3, II
- سه اشکال این شرح را پیدا کنید و شکل درست شرح دریایی را بنویسید (نقطه اشتعال حدود ۱۱ درجه، EmS: F-E, S-D).
- گواهی بارگیری را چه کسی امضا میکند؟
- اگر همین کانتینر در مقصد با کامیون از راه تونلهای محدودشده به یک شهر اروپایی برود، چه چیزی به شرح سند جادهای اضافه میشود؟
- دستورالعمل کتبی را در آن بخش جادهای چه کسی به راننده میدهد؟
پاسخ
- (الف) نام تجاری به جای نام حمل صحیح: باید METHANOL باشد؛ (ب) ترتیب غلط: شماره UN باید اول بیاید؛ (ج) خطر فرعی 6.1 جا افتاده است. شکل درست: UN 1230, METHANOL, 3 (6.1), II, (11°C c.c.) و پس از آن EmS F-E, S-D، بهعلاوه «۸۰ بشکه فولادی (1A1)، ۱۶٬۰۰۰ لیتر». متانول آلاینده دریایی نیست.
- کسی که کانتینر را بارگیری کرده یا بر آن نظارت داشته است، مثلاً مسئول انبار فرستنده یا فورواردری که بارگیری را انجام داده؛ نه کسی که کانتینر را ندیده است.
- کد تونل در پرانتز در آخر شرح: UN 1230 METHANOL, 3 (6.1), II, (D/E). نقطه اشتعال و EmS مخصوص سند دریاییاند.
- حملکننده (شرکت حمل)، پیش از شروع سفر و به زبانی که راننده بفهمد (ADR 5.4.3.2)؛ در کابین و در دسترس میماند.
آزمونک جلسه
این دوره و گواهی پایان آن آموزشی است و جایگزین گواهینامه رسمی راننده ADR، گواهی آموزش IMDG/IATA یا هیچ مجوز قانونی نیست. برای حمل واقعی، متن رسمی مقررات و دستور مرجع صالح ملاک است.