خدمات لجستیک ایرانIRAN LOGISTICS SERVICES
ENRUFA

دوره جامع کالای خطرناک · ماژول F: ایمنی و حادثه

جلسه ۲۷: جداسازی و انبارداری در انبار و بندر

در این جلسه: جدول بارگیری مختلط ADR (بند 7.5.2.1) را بخوانید و بگویید دو بسته با برچسب‌های مختلف در یک کامیون یا کانتینر مجازند یا نه و…

مدت مطالعه: حدود ۴۵ دقیقهپیش‌نیاز: جلسه ۲۶مسیرها: صاحب کالا و بازرگان، راننده و شرکت حمل جاده‌ای، فورواردر و ترخیص‌کار

اهداف یادگیری

  • پس از این جلسه می‌توانید جدول بارگیری مختلط ADR (بند 7.5.2.1) را بخوانید و بگویید دو بسته با برچسب‌های مختلف در یک کامیون یا کانتینر مجازند یا نه.
  • پس از این جلسه می‌توانید قاعده‌های تکمیلی جاده را به کار ببرید: کانتینر بسته روی خودرو (7.5.2.3)، کالای مقدار محدود (7.5.2.4) و جدا کردن مواد سمی از خوراک (7.5.4).
  • پس از این جلسه می‌توانید چهار سطح جداسازی کد IMDG و مفهوم «گروه جداسازی» را توضیح دهید و بگویید چرا باری که در جاده مجاز است ممکن است در بندر رد شود.
  • پس از این جلسه می‌توانید شش اصل انبار کالای خطرناک در بندر را نام ببرید و هر کدام را به درس تیانجین یا بیروت ربط دهید.
  • پس از این جلسه می‌توانید برای یک محموله مختلط، ترکیب بار را با برگه SDS و جدول ADR گام‌به‌گام برنامه‌ریزی کنید.

بخوانید

این بخش‌ها را به ترتیب بخوانید. هر پیوندی را که باز کنید، علامت می‌خورد.

  1. جداسازی کالای خطرناک چیست: سه قاعده‌گذار، سه روشتعریف جداسازی و جدول مقایسه جاده (ADR)، دریا (IMDG) و انبار بندر؛ نقطه شروع این جلسه.
  2. جدول بارگیری مختلط ADR (بند 7.5.2.1)روی خانه‌های جدول بزنید؛ دقت کنید در جدول رسمی X یعنی «مجاز» و خانه خالی یعنی «ممنوع».
  3. جدول را این‌طور بخوانیدچهار نکته کلیدی: کلاس‌های ۲ تا ۹ با هم، کلاس ۱ با دیگران، 1.4S در برابر 1.4G و برچسب 9A.
  4. کالاهای کلاس ۱ با هم (بند 7.5.2.2)خلاصه جدول گروه‌های سازگاری و چهار شرط a تا d.
  5. کانتینر داخل کامیون و کالای مقدار محدودبندهای 7.5.2.3 و 7.5.2.4: چه وقت دیواره کانتینر ممنوعیت را برمی‌دارد و چه وقت نه.
  6. خوراک، علوفه و کالای مصرفی (بند 7.5.4)قاعده CV28، فاصله 0.8 متر و قاعده «مایع زیر جامد».
  7. بازی بارگیری کامیونده بسته را در کامیون بچینید و ببینید جدول ADR کجا قرمز می‌شود.
  8. جدول ADR همه چیز را نمی‌گویدچرا سیانید کنار اسید یا هیپوکلریت کنار متانول، با وجود مجاز بودن در جدول، خطرناک است.
  9. چهار سطح جداسازی در کد IMDGاز «دور از» تا «جدا در طول کشتی» و اینکه کدام سطح‌ها در یک کانتینر نمی‌روند.
  10. گروه‌های جداسازیاسید و قلیا هر دو کلاس ۸ هستند ولی در دریا باید از هم دور باشند.
  11. هشت مثال عملیهشت ترکیب ناسازگار رایج در تجارت ایران، از سیانید و اسید تا سیلندر LPG و اکسیژن.
  12. انبار کالای خطرناک در بندر: اصولشش اصل انبارداری: ناسازگاری، سقف مقدار، فاصله از مردم، دما، فهرست برای آتش‌نشان و کالای مانده.
  13. برای صاحب کالا: ترکیب بار را چطور برنامه بریزیمشش گام عملی پیش از رزرو، و اینکه هزینه چیدمان غلط با کیست.
  14. ۱۶ بخش برگه SDSبخش ۷ (انبارش) و بخش ۱۰ (پایداری و واکنش‌پذیری) ناسازگاری‌هایی را می‌گویند که برچسب نشان نمی‌دهد.
  15. انفجارهای بندر تیانجین ۲۰۱۵نمونه واقعی تجاوز از سقف مقدار، انبار نزدیک مردم و آتش‌نشانی که فهرست کالا را نداشت.

خلاصه جلسه

جداسازی یعنی دور نگه داشتن کالاهایی که اگر به هم برسند آتش، انفجار یا گاز سمی می‌سازند. هر بسته به‌تنهایی ممکن است درست بسته‌بندی و برچسب‌گذاری شده باشد؛ خطر از کنار هم گذاشتن کالاهای ناسازگار می‌آید. سه قاعده‌گذار سه روش متفاوت دارند و نباید آن‌ها را یکی گرفت.

جاده (ADR): ملاک جدول بند 7.5.2.1 فقط برچسب‌های روی بسته است، هم برچسب اصلی و هم فرعی؛ بشکه متانول با دو برچسب ۳ و 6.1 با هر دو ستون سنجیده می‌شود. نتیجه ساده است: کلاس‌های ۲ تا ۹ تقریباً همه با هم مجازند، جز مواد خودواکنش‌گر و پراکسیدهای آلی که برچسب فرعی انفجاری دارند. بسته‌های کلاس ۱ با کلاس‌های دیگر ممنوع‌اند، جز چند استثنای مشخص؛ و بسته 1.4 فقط وقتی با همه می‌رود که گروه سازگاری آن S باشد. پس کارتن ترقه 1.4G کنار قوطی رنگ ممنوع است. یک دام رایج: در جدول رسمی، علامت X یعنی «مجاز» و خانه خالی یعنی «ممنوع». برای کالاهایی که نمی‌توانند با هم بروند، سند حمل جداگانه لازم است.

سه قاعده تکمیلی جاده را هم به خاطر بسپارید: محتوای کانتینر بسته با دیواره کامل در ممنوعیت‌ها حساب نمی‌شود، مگر وقتی پای کلاس ۱ در میان است؛ کالای «مقدار محدود» با مواد منفجره ممنوع است، جز بخش 1.4 و دو شماره استثنا؛ و بسته‌های سمی و برخی کالاهای کلاس ۹ که کد CV28 دارند، با دیواره، ردیف بسته بی‌خطر یا دست‌کم 0.8 متر فاصله از خوراک و علوفه جدا می‌شوند.

جدول ADR شیمی را نمی‌بیند. اسید و قلیا هر دو برچسب ۸ دارند و سیانید و اسید کلریدریک از نظر جدول ممنوع نیستند؛ ولی سیانید با اسید گاز کشنده سیانید هیدروژن می‌دهد. این ناسازگاری‌ها در بخش‌های ۷ و ۱۰ برگه SDS نوشته شده است.

دریا (IMDG): چهار سطح فاصله دارد: «دور از»، «جدا از»، «جدا با یک محفظه یا انبار کامل» و سخت‌ترین، «جدا در طول کشتی». علاوه بر کلاس، «گروه‌های جداسازی» مثل اسیدها، قلیاها، سیانیدها و هیپوکلریت‌ها و کدهای ویژه ستون 16b فهرست کالا هم تصمیم می‌گیرند. کالاهایی که باید «جدا از» یا سخت‌تر از هم باشند، در اصل در یک کانتینر نمی‌روند؛ به همین دلیل کانتینر مختلطی که در جاده مجاز بوده، ممکن است در بندر رد شود. برای باری که هم جاده‌ای و هم دریایی است، از اول بر پایه قاعده سخت‌تر برنامه بریزید.

انبار بندر: کالای خطرناک گاهی هفته‌ها در بندر می‌ماند. شش اصل همیشه تکرار می‌شود: بلوک جدا برای هر گروه ناسازگار، سقف مقدار برای هر انبار و هر بلوک، فاصله از مناطق مسکونی، کنترل دما و آفتاب (در بندرهای خلیج فارس جدی است)، فهرست به‌روز کالا در دست آتش‌نشانی، و تعیین تکلیف سریع کالای مانده. تیانجین ۲۰۱۵ و بیروت ۲۰۲۰ نشان دادند بی‌توجهی به همین اصول ساده چه هزینه‌ای دارد.

تصمیم اول با فرستنده است: اگر ترکیب بار را درست اعلام نکند، بارگیر و انباردار نمی‌توانند خطر را ببینند.

واژه‌های کلیدی

فارسیانگلیسیکوته‌نوشت
جداسازی کالای خطرناکSegregation of dangerous goods
ممنوعیت بارگیری مختلطMixed loading prohibition
گروه سازگاری (کلاس ۱)Compatibility groupCG
گروه جداسازیSegregation groupSGG
دور ازAway from
جدا ازSeparated from
جدا با یک محفظه یا انبار کاملSeparated by a complete compartment or hold from
جدا در طول کشتی با یک محفظه یا انبار کامل میانیSeparated longitudinally by an intervening complete compartment or hold from
مقدار محدودLimited quantityLQ
محفظه حملCargo transport unitCTU

تمرین عملی

یک کامیون جمع‌آوری بار (مثال ساختگی) قرار است از چند انبار در تهران بار بگیرد و به بندر برود. برای هر جفت بسته بگویید طبق جدول ADR در یک کامیون مجاز است یا نه، و آیا با وجود آن باید کاری بکنید.

  1. کارتن ترقه و فشفشه UN 0336 (1.4G) و کارتن قوطی رنگ صنعتی UN 1263 (برچسب ۳).
  2. همان کارتن رنگ و کارتن ترقه دیگری از نوع UN 0337 (1.4S).
  3. کیسه سیانید سدیم جامد UN 1689 (برچسب 6.1) و گالن اسید کلریدریک UN 1789 (برچسب ۸).
  4. کیسه سیانید سدیم و پالت کیسه برنج.
  5. بشکه اسید سولفوریک UN 1830 و بشکه محلول سود سوزآور UN 1824 که هر دو در یک کانتینر صادراتی به کشتی می‌روند.
پاسخ
  1. ممنوع. بسته 1.4 فقط وقتی با کلاس‌های دیگر مجاز است که گروه سازگاری آن S باشد (یادداشت a جدول 7.5.2.1). دو وسیله نقلیه جدا و سند حمل جداگانه لازم است (5.4.1.4.2).
  2. مجاز؛ گروه سازگاری S است.
  3. جدول برچسب ADR میان 6.1 و ۸ ممنوعیتی ندارد، ولی سیانید با اسید گاز بسیار سمی سیانید هیدروژن می‌دهد. توصیه صفحه جداسازی: وسیله جدا، یا دست‌کم فاصله و جداکننده؛ در کشتی هم سیانیدها با کد ویژه از اسیدها جدا می‌شوند.
  4. سیانید سدیم کد CV28 دارد؛ پس طبق بند 7.5.4 نباید روی برنج یا بلافاصله کنار آن چیده شود: دیواره کامل به ارتفاع بسته‌ها، ردیفی از بسته‌های بی‌برچسب یا دست‌کم 0.8 متر فاصله.
  5. در جاده، جدول ADR مانعشان نمی‌شود (هر دو برچسب ۸). ولی در دریا اسیدها و قلیاها گروه‌های جداسازی جدا دارند و دست‌کم باید «دور از» هم باشند، و برای «دور از» هم داخل یک کانتینر شرط هست (7.3.4 کد IMDG). پیش از چیدن کانتینر، جداسازی را از خط کشتیرانی بپرسید؛ امن‌ترین راه دو کانتینر جداست.

آزمونک جلسه

۱. در جدول رسمی بارگیری مختلط ADR (بند 7.5.2.1) علامت X در یک خانه یعنی چه؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) بارگیری مختلط مجاز است. در جدول رسمی ADR علامت X یعنی «مجاز» و خانه خالی یعنی «ممنوع»؛ حرف‌های a تا d یعنی مجاز با شرط یادداشت. جدول تعاملی صفحه برای خوانایی خانه‌های ممنوع را قرمز کرده است. منبع

۲. بشکه متانول دو برچسب ۳ و 6.1 دارد. برای بارگیری مختلط آن طبق جدول 7.5.2.1 کدام برچسب سنجیده می‌شود؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) هر دو برچسب، اصلی و فرعی. ملاک جدول همه برچسب‌های روی بسته است، هم برچسب خطر اصلی و هم فرعی؛ پس بشکه متانول باید با هر دو ستون ۳ و 6.1 سنجیده شود. منبع

۳. کارتن ترقه و فشفشه UN 0336 با کد 1.4G و کارتن قوطی رنگ صنعتی (برچسب ۳) در یک کامیون: حکم ADR چیست؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) ممنوع است؛ بسته 1.4 فقط اگر گروه سازگاری S باشد با کلاس‌های دیگر مجاز است. طبق یادداشت a جدول 7.5.2.1، بسته 1.4 فقط وقتی با کلاس‌های دیگر مجاز است که گروه سازگاری آن S باشد؛ UN 0337 با کد 1.4S با قوطی رنگ مجاز است ولی UN 0336 با کد 1.4G نه. منبع

۴. بسته پراکسید آلی با برچسب فرعی انفجاری (5.2+1) با کدام بسته‌ها در یک وسیله نقلیه مجاز است؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) فقط با 5.2 و 5.2+1. در میان کلاس‌های ۲ تا ۹ تنها استثنا مواد خودواکنش‌گر و پراکسیدهای آلی با برچسب فرعی انفجاری است: 4.1+1 فقط با هم‌نوع خودش و 5.2+1 فقط با 5.2 و 5.2+1 بارگیری می‌شود. منبع

۵. اسید سولفوریک و محلول سود سوزآور هر دو برچسب ۸ دارند. کدام جمله درست است؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) جدول برچسب ADR مانعشان نمی‌شود، ولی در دریا گروه‌های جداسازی آن‌ها را دست‌کم «دور از» هم می‌خواهد. جدول ADR فقط به برچسب نگاه می‌کند و اسید و قلیا با برچسب یکسان ۸ را ممنوع نمی‌کند؛ اما در کد IMDG اسیدها و قلیاها گروه جداسازی جدا دارند و باید دست‌کم «دور از» هم باشند، چون واکنش آن‌ها گرمای شدید و پاشش می‌دهد. منبع

۶. سخت‌ترین سطح جداسازی در کد IMDG کدام است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) جدا در طول کشتی با یک محفظه یا انبار کامل میانی. چهار سطح به ترتیب: «دور از»، «جدا از»، «جدا با یک محفظه یا انبار کامل» و سخت‌ترین، «جدا در طول کشتی» که در آن جدایی عمودی کافی نیست و باید در طول کشتی یک انبار کامل میان دو کالا باشد. منبع

۷. دو کالا طبق کد IMDG باید «جدا از» هم باشند. آیا می‌توان آن‌ها را در یک کانتینر صادراتی گذاشت؟ (متوسط)
پاسخ و توضیح

پاسخ: الف) در اصل نه؛ کالاهایی که باید «جدا از» یا سخت‌تر از هم باشند در یک کانتینر قرار نمی‌گیرند. طبق بند 7.3.4 کد IMDG، کالاهایی که باید «جدا از» یا سخت‌تر از هم باشند در اصل نباید در یک کانتینر یا محفظه حمل باشند؛ برای «دور از» هم شرط هست. به همین دلیل کانتینر مختلطی که در جاده مجاز بوده ممکن است در بندر رد شود. منبع

۸. سیانید سدیم (کد CV28) و کیسه‌های برنج در یک کامیون هستند. طبق بند 7.5.4 ADR کدام راه جداسازی پذیرفته است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ج) دست‌کم 0.8 متر فاصله، یا دیواره کامل، یا ردیفی از بسته‌های بی‌برچسب. بسته‌های 6.1 کالاهای دارای CV28 نباید روی خوراک چیده شوند یا بلافاصله کنار آن باشند؛ راه‌های جداسازی: دیواره کامل به ارتفاع بسته‌ها، ردیفی از بسته‌های بدون این برچسب‌ها، یا دست‌کم 0.8 متر فاصله (مگر پوشش یا بسته‌بندی اضافه). منبع

۹. ناسازگاری‌های شیمیایی که برچسب نشان نمی‌دهد (مثل سیانید و اسید) در کدام بخش‌های برگه SDS آمده است؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: د) بخش‌های ۷ و ۱۰. صفحه جداسازی می‌گوید فرستنده و بارگیر باید بخش ۷ (انبارداری) و بخش ۱۰ (پایداری و واکنش‌پذیری) برگه SDS را بخوانند؛ ناسازگاری‌هایی که جدول برچسب ADR نمی‌بیند آنجا نوشته شده است. منبع

۱۰. کدام مورد از اصول انبار کالای خطرناک در بندر نیست؟ (آسان)
پاسخ و توضیح

پاسخ: ب) کالای خطرناک مانده را تا پایان اختلاف حقوقی هر چند سال که شد در انبار نگه دارید. یکی از شش اصل این است که کالای خطرناک مانده یا متروکه باید زودتر تعیین تکلیف شود، نه آنکه سال‌ها در انبار بماند؛ درس بیروت همین بود. سقف مقدار، فهرست برای آتش‌نشان و فاصله از مردم سه اصل دیگرند. منبع

آزمونک تمرینی است: هر چند بار خواستید تکرار کنید. نمره قبولی ۷۰٪؛ بهترین نمره شما نگه داشته می‌شود.

مهمان هستید؟ پیشرفت، نمره، نشانه و یادداشت فعلاً فقط در همین مرورگر نگه داشته می‌شود؛ با عضویت رایگان آن را در حساب خود نگه دارید.

این دوره و گواهی پایان آن آموزشی است و جایگزین گواهینامه رسمی راننده ADR، گواهی آموزش IMDG/IATA یا هیچ مجوز قانونی نیست. برای حمل واقعی، متن رسمی مقررات و دستور مرجع صالح ملاک است.

بازبینی: آبان ۱۴۰۵

ترخیص کالا در این گمرک را به ما بسپارید

درخواست مشاوره و استعلام